Автомобиль

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү
1000 кешегә автомобильләр саны

Автомоби́ль (бор. грек. αὐτο – үзе һәм лат. mobilis – хәрәкәт итүче) – җир өслеге буйлап хәрәкәт итү өчен җайланган үзйөрешле рельссыз транспорт чарасы.

Автомобиль тарихы[үзгәртү]

Автомобильнең беренче сызмалары Леонардо да Винчига тәгаенләнә, әммә корыч аргамакның үзе турында нинди дә булса мәгълүмат безнең көнгә кадәр килеп җитмәгән. 2004 елда Флоренциянең фән тарихы Музее экспертлары, ул замандагы сызмалар буенча автомобиль җыеп, Леонардоның планы дөрес икәнлеген исбатлый.

«Кюньо арбасы» — беренче үзйөрешле арба өлгесе.

1769-1770 елларда француз уйлап табучысы Ж. Кюньо артиллерия тупларын ташыр өчен өч тәгәрмәчле сөйрәгеч уйлап таба. Пар ярдәмендә хәрәкәт итүче “Кюньо арба”сын автомобильнең генә түгел, ә паровозның да башлангычы итеп саныйлар. Ул4 км/сәг тизлек белән йөргән. Аны хәрәкәткә китерү өчен 1 тонна су һәм утын кирәккән. Машинаның рулен ике кеше дә бик авырлык белән генә бора торган булган. Аның каравы арба 5 тонна йөк тарта алган. Кюньо үзе аны утлы арба итеп атаган, чөнки аның нияте буенча ул артиллерия тупларын йөртергә тиеш булган.

Русиядә XVIII гасырның 80-нче елларында автомобиль проекты өстендә билгеле уйлап табучы Иван Кулибин эшли. 1791 елда ул арба-самокат булдыра.

Җиңел, компактлы һәм куәтле эчке янулы двигательнең барлыкка килүе корыч аргамакларның үсешенә зур мөмкинлекләр ача. 1885 елда немец уйлап табучысы Г. Даймлер, ә 1886 елда аның ватандашы инженер К. Бенц бензин двигательле мөстәкыйль хәрәкәт итүче беренче экипажлар җитештерүне башлый. Автомобиль транспортының киң таралуына Америка уйлап табучысы һәм сәнәгатьчесе Г. Форд та зур көч сала.

Электромобиль һәм пар ярдәмендә хәрәкәт итүче машиналар киң таралу ала. АКШ-та 1900 елда автомобильләрнең яртысы диярлек пар хәрәкәтендә була. 1906 елда Stanley фирмасының парлы автомобиле сәгатенә 203 км ирешеп тизлек рекорды куя. Агалы-энеле Стэнлилар 1927 елга кадәр елына бер мең чамасы пар белән эшли торган автомобиль җитештерә.

Үлем китергән беренче автомобиль һәлакәте 1896 елда Лондонда теркәлгән. Машина сәгатенә 6 чакрым тизлек белєн барган, әмма шофер Артур Эдселл юлдагы җәяүле хатынны күрмәгән. Суд аның үлемен бәхетсезлек очрагы дип тапкан.

Автомобиль төрләре[үзгәртү]

Моны да карагыз[үзгәртү]

Чыганаклар[үзгәртү]

«Аманат» ж. № 12 (805), Декабрь, 2010.

Сылтамалар[үзгәртү]