Арал диңгезе

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү
Арал диңгезе
каз. Арал теңізі, үзб. Orol dengizi, Орол денгизи, каракалп. Aral ten'izi, Арал теңизи
Арал диңгезе, август 2011
Урнашу Ауразияда
Мәйдан 13 900 км² км2
Коючы елгалар Амудәрья, Сырдәрья

Арал диңгезе (Арал; каз. Арал теңізі, үзб. Orol dengizi, каракалп. Aral ten'izi; арал — утрау) — Урта Азиядә агымсыз тозлы калдык күл-диңгез. Үзбәкстан һәм Казакъстан Республикалары арасында урнашкан. Аңа Амудәрья һәм Сырдәрья елгалары коя.

Арал диңгезе дөнья күләмендә үзенең зур мәйданы югалткан күл булып санала. 1989 елдан ике өлештән тора башлады: Сырдәрья, аерым елларда Амудәрья сулары диңгезгә, гомумән, килеп җитми, чөнки аларның сулары сугару өчен бик күп файдаланыла. Шул сәбәпле экология катастрофасы башланды; балык тоту кимеде, күп торак нокталар диңгездән ераклашты; климат шартлары үзгәрде. Арал диңгезе дөньякүләм суы нык кипкән күлләр исәбенә керә.

Күрсәткечләр 1960 1990 2003 2004 2007
Тирәнлеге, м 53,4 38,2 31,0
Күләме, км³ 1083 323 112,8 75
Мәйданы, мең км² 68,9 36,8 18,2 17,2
Тозлылыгы, 9,9 29 78 100
Агым, км³/ел 63 12,5 3,2[1]

Искәрмәләр[үзгәртү]

  1. 2001 елына мәгълүматлар