Атчылык

Атлар

Атчылык — Авыл хуҗалыгында терлекчелекнең атлар үрчетү белән шөгелләнүче бер тармагы.

Тарих

Атчылык б.э.к. 4 меңеллыкта Ауразиядә барлыкка килә. Б.э.к. 2нче меңеллыкта аны Кече Азия аша Африкага, ә 16нчы гасырда Америкага, 17 гасырда Австралияга тараталар.

1916 елда Русиядә 38 млн ат исәпләнгән. Ләкин Ватандашлар сугышы аларның баш санын икеләтә киметә.

1929 елга авыл хуҗалыгында алыштыргысызлык аркасында аларның баш саны 35 млнга җиткерелә.

Бөек Ватан сугышы елларында сугышта 3 млн ат кулланыла һәм 7 млн ат Алманияга куылып кителә.

20нче гасырның икенче яртысына Русиядә 15 млн гына ат кала. 1981 елга бу сан 5,6 млнга кадәр кими.

Бүген Русиядә 90лап ат заводы, 33 ипподдром эшли.

Атларның баш саны үзгәреше

Кайбер илләрдә атларның баш саны үзгәреше (еллар буенча, меңнәрдә)
Ил	1964	1966	1971	1981	1985	1988	1990	1998	2007
Кытай	7600	7600	8883	11100	10987	10691	10294	8859
Бразилия	8600	9500	м/ю	6300	6330	5850	6000	6400
Мексика	4500	4200	5579	6502	6135	6160	6170	6250
АКШ	3500	м/ю	7667	9928	м/ю	м/ю	2456 [1]	2427 [2]	4028 [3]
Монголия	2500	2300	2262	1985	1961	2047	2200	2900
Русия	м/ю	м/ю	м/ю	5619	2600	м/ю	2620	2201	1343 [4]
Казакъстан	м/ю	м/ю	м/ю	1295	1455	м/ю	1610	1083
Румыния	м/ю	м/ю	686	м/ю	660	693	663	820
Алмания	м/ю	м/ю	411	452	471	м/ю	477	680
Польша	2600	2600	2573	м/ю	1404	1051	941	558
Франция	1500	1400	691	317	310	315	319	347
Италия	м/ю	м/ю	292	273	245	н/д	256	323
Дөнья буенча					65683	м/ю	61164	60946

Токымнары

Бүген 3 төп тип атлар бар: җигүле, чабышкы һәм йөк. 1993 елда 427 ат токымы исәпләнгән. ССРБда аларның 1/7е үрчетелгән, бүгенге Русиядә бары 30лап ат токымы үрчетелә: Будденов, рус чабышкысы, чиста канлы чабышкы, гарәп, ахалтекин, тракенен, ганновер, американ рысе, першерон, шетленд поние, ольденбург, бавар, француз чабышкысы, теннесси, кватерхорс, андалуз.

Әдәбият

• Ливанова Т. К., Ливанова М. А. Всё о лошади. — М.: АСТ-ПРЕСС СКД, 2002. — 384 с.: ил. — (Серия «1000 советов»).

Сылтамалар

• Атчылык институты
• Атчылык музее