Балаково

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү
шәһәр (1911 елдан)
Балаково
Герб
Coat of Arms of Balakovo (Saratov oblast).png
Ил
Русия
Төбәк
Сарытау өлкәсе
Район
Нигезләнде
Мәйдан
Мәркәз биеклеге
25 м
Халык саны
199 573 кеше
Сәгать поясы
Телефон коды
+7 8453
Почта индексы
413840
Автомобиль коды
64, 164
Рәсми сайт
Балаково (Россия)
Red pog.png
Балаково (Сарытау өлкәсе)
Red pog.png

Балаково (рус. Балаково) — Русия шәһәре, Балаково районының административ үзәге.

Халык саны — 199 573 кеше буйсындырылган торак пунктлары белән — 200 862 кеше.[1]

География[үзгәртү | чыганак текстны үзгәртү]

Балаково Идел елгасының сул ярында, Сарытаудан 161 километр төньяк-көнчыгыштарак урнаша.

Идел буе тимер юлының Балаково станциясе. Елга порты. Шәһәр аша Р226 (ВолгоградСарытауСамар) автоюл бара.

Сәгать поясы[үзгәртү | чыганак текстны үзгәртү]

Map of Russia - Moscow time zone.svg

Сарытау халыкара стандарт буенча Moscow Time Zone (MSK/MSD) сәгать поясында урнаша. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +4:00 гә тигез.

Климат[үзгәртү | чыганак текстны үзгәртү]

  • Елның урта температурасы — +6,4 °C
  • Елның урта җил тизлеге — 4,1 м/с
  • Елның урта һава дымлылыгы — 65,3%
Сарытау климаты
Күрсәткеч Гый Фев Мар Апр Май Июн Июл Авг Сен Окт Ноя Дек Ел
Абсолют максимум, °C 8 8 17 31 34 40 41 41 38 25 16 11 41
Уртача максимум, °C −5,6 −5,2 1,0 12,9 21,3 25,9 27,7 26,0 19,4 10,7 1,0 −4,3 10,9
Уртача температура, °C −8,8 −8,9 −2,9 7,6 15,3 20,1 22,1 20,1 13,9 6,5 −1,6 −7,2 6,4
Уртача минимум, °C −11,7 −11,9 −6,2 3,3 10,1 15,0 17,0 15,1 9,5 3,3 −3,8 −9,8 2,5
Абсолют минимум, °C −37 −35 −27 −17 −3 2 6 4 −2 −12 −23 −33 −37
Явым-төшем нормасы, мм 52 36 34 32 35 49 53 45 42 44 52 57 531
Чыганак: [1] [2]

Исемнең килеп чыгышы[үзгәртү | чыганак текстны үзгәртү]

Өч версия бар:[2]

  1. рус. балакать сүзеннән.
  2. бурлак сүзеннән
  3. тат. балык сүзеннән

Тарих[үзгәртү | чыганак текстны үзгәртү]

Мальцев йорты

XVIII гасырның башында Балаков-Юрт казаклар кордоны телгә алына.[2]

Балаково авылы 1762 елда староверлар тарафыннан нигезләнә.

1856 елда Балаковода 2 чиркәү һәм 357 йорт булган.

XIX гасырның ахырында Балаково Самар губернасының халык саны буенча икенче торак пункт булган.[3]; 1911 елда аңа шәһәр статусы бирелә.

19191924 елларда — Самар губернасы Балаково өязе үзәге. 19281934 елларда Түбән Идел крае, 19341936Сарытау крае, 1936 елдан — Сарытау өлкәсе составында.

1956—1970 елларда Сарытау ГЭСы төзелә, 1985 елда Балаково АЭСның беренче энергоблокы эксплуатациягә тапшырыла.

Халык[үзгәртү | чыганак текстны үзгәртү]

1856[4] 1897[5] 1926[4] 1931[4] 1939[4] 1959[6] 1970[7] 1979[8] 1989[9] 2002[10] 2010[1]
2 715 18 926 ~13 000 ~19 900 ~23 000 36 428 103 495 151 560 197 391 200 470 200 470

Милли состав (2010): руслар — 91,0%, украиннар — 2,2%, татарлар — 1,7%.

Икътисад[үзгәртү | чыганак текстны үзгәртү]

Теплоэлектроцентраль, Сарытау ГЭСы, атом электростанциясе.

Сүс әйберләр заводы, вагоннар төзү заводы, «Балаковорезинотехника» заводы, суднолар ремонтлау заводы, металлургия комбинаты, һ. б.

Мәдәният[үзгәртү | чыганак текстны үзгәртү]

Василий Чпапевның музей-йорты; Сарытау Алесандр Радищев исемле сәнгать музее филиалы, Сарытау өлкәне өйрәнү музее филиалы.

Югары уку йортлары[үзгәртү | чыганак текстны үзгәртү]

  • Юрий Гагарин исемле Сарытау дәүләт техника университетының филиалы
  • Сарытау дәүләт иҗтмагый-икътисади университетының филиалы
  • Сарытау дәүләт хокук академиясенең филиалы
  • Пётр Столыпин исемле Идел буе дәүләткә хезмәт итү академиясенең филиалы
  • Заманча һуманитар академиясенең филиалы

Кардәш шәһәрләр[үзгәртү | чыганак текстны үзгәртү]

Танылган шәхесләр[үзгәртү | чыганак текстны үзгәртү]

Галерея[үзгәртү | чыганак текстны үзгәртү]

Искәрмәләр[үзгәртү | чыганак текстны үзгәртү]

  1. 1,0 1,1 http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/perepis2010/svod.xls
  2. 2,0 2,1 http://www.mo-balakovo.ru/city/history/index.php?SECTION_ID=6&ELEMENT_ID=
  3. Насѣленныя места Россійской имперіи въ 500 и болѣе жителей, 1897
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 http://www.mojgorod.ru/saratov_obl/balakovo/index.html
  5. http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_lan_97_uezd.php?reg=1325
  6. 1959 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  7. 1970 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  8. 1979 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  9. 1989 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  10. 2002 елгы Бөтенрусия җанисәбе. РФ, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны