Башкортлар

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү
Башкортлар
Ш.Бабич.jpgM G Rakhimov.jpgHamitov.jpg Муса Гәрәев.jpg
Salavat Yulaev.jpg Zagir Ismagilov Monument.jpg Rasulev Zaynulla.jpgӘхмәтзәки Вәлиди.jpg
Шәехзадә Бабич • Мортаза Рәхимов (рус.) • Рөстәм Хәмитов • Муса Гәрәев
Салават Юлаев • Заһир Исмәгыйлев (рус.) • Зәйнулла Рәсүлев • Әхмәтзәки Вәлиди
Үз аталышы: Башҡорттар
Гомуми саны: 2 млн тирәсе (оценка)[1]
Таралышы: Русия байрагы Русия Федерациясе: 1 584 554 (2010 җанисәбе)[2][3]

Казахстан байрагы Казахстан:
17 263 (2009 ел җанисәбе)[5]

Украина байрагы Украина:
4 253 (2001 ел җанисәбе)[7]

Үзбәкстан байрагы Үзбәкстан:
3 707 (оценка, 2000)[8]
Кыргызстан байрагы Кыргызстан:
1 111 (җанисәп, 2009)[9]
Таҗикстан байрагы Таҗикстан:
~900 (җанисәп, 2000)[10]
Белорусия байрагы Белорусия:
607 (җанисәп, 2009)[11]
Латвия байрагы Латвия:
267 (оценка, 2010)[12]
Эстония байрагы Эстония:
152 (җанисәп, 2000)[7]
Литва байрагы Литва:
136 (җанисәп, 2001)[7]
Молдавия байрагы Молдавия
[13]
Тел: Башкорт
Дин: Ислам
Якын халык: Татарлар

Башкортлар (баш. Башҡорттар) — төрки халыкларның берсе. Халык Башкортстанда, Чиләбе өлкәсендә һәм башка Русия регионнары яши. Телләре — башкорт теле, диннәре — Ислам.

Эчтәлек

Тарих [үзгәртү]

Башкорт укчысы, 19 гасыр рәсеме

Этногенезис [үзгәртү]

Төрки күчешләре (ингл.) контекстында, башкортлар урта гасырларның иртәнге өлешендә Кыпчак төркеме буларак барлыкка килә. Рус телле этнографик әдәбиятта, башкортларның төрки нәселле булуыннан тыш,[14] угыр (ингл.)[15] һәм көнчыгыш иран телләре[16] кертелүләре дә тасвирлана. Генетик яктан (ингл.), R1b1a1 (2011 исеме, ингл.) Башкортстан башкортларында чагыштырмача югары ешлык белән очрый (62/471 = 13.2%).[17] Барлык палеонтологик һәм антропологик ачышлар башкорт халкының тамырларының Андроново мәдәниятенә (ингл.) тоташуның санарга кирәк булуын күрсәтә.[18][19][20][21][22] Соңгы эзләнүләр башкортларның этногенезисының иң ихтимал юлы - уртак төрки һәм угыр чыгыш теорияләре белән аңлатылуына ишарә итә.[23]

  • Башкортны сәфәргә озату - Русия халыклары. Т. 1. Париж, 1812 (на франц.).

  • Башкорт. Александр Орловский рәсеме, 1814

Моны да карагыз [үзгәртү]

Искәрмәләр [үзгәртү]

  1. ↑ Lewis, M. Paul (ed.) (2009). Ethnologue: Languages of the World, Sixteenth edition.. Dallas, Tex.: SIL International.. Archived from the original on 2011-08-23. Retrieved on 2011-04-15.
  2. ↑ Официальный сайт Всероссийской переписи населения 2010 года. Информационные материалы об окончательных итогах Всероссийской переписи населения 2010 года
  3. ↑ 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 Всероссийская перепись населения 2010. Национальный состав населения РФ 2010
  4. ↑ по сообщению сайта «Четвертая власть»
  5. ↑ Агентство Республики Казахстан по статистике. Национальный состав, вероисповедание и владения языками в Республике Казахстан
  6. ↑ Численность населения по областям, городам и районам, полу и отдельным возрастным группам, отдельным этносам на 1 января 2010 года
  7. ↑ 7,0 7,1 7,2 .Population by national and/or ethnic group, sex and urban/rural residence: each census, 1985—2003 (ингл.)
  8. ↑ Этнический атлас Узбекистана. Институт «Открытое Общество» — Фонд содействия — Узбекистан (2002). Retrieved on 2011-04-15.
  9. ↑ Национальный статистический комитет Кыргызской Республики. Численность постоянного населения по национальностям по переписи 2009 года
  10. ↑ Итоги переписи населения Таджикистана 2000 года: национальный, возрастной, половой, семейный и образовательный составы
  11. ↑ Национальный статистический комитет Республики Беларусь. Национальный состав РБ согласно переписи 2009 года
  12. ↑ Latvijas iedzivotaju sadalijums pec nacionala sastava un valstiskas piederibas (лтш.)
  13. ↑ Следы предков башкир в Молдавии и Венгрии: Исследования З.Г.Аминева УРГАЗА.ru Статьи и исследования 2013-01-29 21_15_41. Archived from the original on 2013-02-01. Retrieved on 2013-01-29.
  14. ↑ Р. Г. Кузеев. Происхождение башкирского народа. М, Наука, 1974; Янғужин Р. З. Башҡорт ҡәбиләләре тарихынан (Из истории башкирских племён). Өфө: «Китап», 1995; Кузеев Р. Г. Народы Поволжья и Приуралья. М. Наука, 1985
  15. ↑ М. И. Артамонов. История хазар. М.-Л., 1962, С.338.
  16. ↑ Руденко С.И. Башкиры. М.-Л., Наука, 1955, с.351. Мажитов Н.А., Султанова А.Н. История Башкортостана. Уфа, Китап, 2010, С.108 (Смирнов К.Ф. о дахо-массагетских корнях башкир).; Р. М. Юсупов. Краниология башкир. Л., Наука, 1989; Юсупов Р.М. Некоторые проблемы палеоантропологии Южного Урала и этнической истории башкир//XIII Уральское археологическое совещание. Тезисы докладов, часть II, Башkортостан, Уфа, ВЭГУ, 23-25.04.1996, С. 120-123.; Зинуров Р.Н. Башкирские восстания и индейские войны - феномен в мировой истории. Уфа, Гилем, 2001, С.11 (прабашкиры - потомки отделившихся скифов). Галлямов С. А. Башкорды от Гильгамеша до Заратустры. Уфа, РИО РУНМЦ Госкомнауки РБ, 1999 (О башкордах из родов Тангаур и Гайна).
  17. ↑ A. S. Lobov et al. (2009), "Structure of the Gene Pool of Bashkir Subpopulations" (original text in Russian)
  18. ↑ Brünn. Moravské muzeum Oddĕleni pro diluvium "Anthropos", Anthropology, Vol. 16-17, Moravské muzeum, Ustav anthropos., 1978, p.76
  19. ↑ Институт этнологии и антропологии им. Н.Н. Миклухо-Маклая, Этнографическое обозрение, (Institute of Ethnology and Anthropology. N. Maclay, Ethnographic Review), Vol. 1-3, Наука, 1996, P.142
  20. ↑ (Институт истории, языка и литературы (Академия наук СССР. Башкирский научный центр), Васильев, С.М, Очерки по истории Башкирской АССР., Башкирское книжное изд-во, 1956, p.11
  21. ↑ Институт археологии (Академия наук СССР), Древности Башкирии: Сборник статей, Наука, 1970, p.809
  22. ↑ Институт этнографии имени Н.Н. Миклухо-Маклая, Очерки общей этнографии, Наука, 1968, p.411
  23. ↑ Rim Yanguzin: Ethnogenesis of the Bashkirs (Urısça)
Wiki letter w.svg
 Бу мәкаләнең сыйфатын арттырыр өчен түбәндәгеләрне эшләргә кирәк?:
  • Мәкаләне тулыландырырга (мәкалә бик кыска)
  • Стилистик һәм орфографик хаталарны төзәтергә.
Чыганагы — "http://tt.wikipedia.org/w/index.php?title=Башкортлар&oldid=700612"