Башкортлар

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү
Башкортлар
Ш.Бабич.jpgM G Rakhimov.jpgHamitov.jpg Муса Гәрәев.jpg
Salavat Yulaev.jpg Zagir Ismagilov Monument.jpg Rasulev Zaynulla.jpgӘхмәтзәки Вәлиди.jpg
Шәехзадә БабичМортаза Рәхимов (рус.)Рөстәм ХәмитовМуса Гәрәев
Салават ЮлаевЗаһир Исмәгыйлев (рус.)Зәйнулла РәсүлевӘхмәтзәки Вәлиди
Үз аталышы: Башҡорттар
Гомуми саны: 2 млн тирәсе (оценка)[1]
Таралышы: Русия байрагы Русия Федерациясе: 1 584 554 (2010 җанисәбе)[2][3]

Казакстан байрагы Казакъстан:
17 263 (2009 ел җанисәбе)[5]

Украина байрагы Украина:
4 253 (2001 ел җанисәбе)[7]

Үзбәкстан байрагы Үзбәкстан:
3 707 (оценка, 2000)[8]
Кыргызстан байрагы Кыргызстан:
1 111 (җанисәп, 2009)[9]
Таҗикстан байрагы Таҗикстан:
~900 (җанисәп, 2000)[10]
Белорусия байрагы Белорусия:
607 (җанисәп, 2009)[11]
Латвия байрагы Латвия:
267 (оценка, 2010)[12]
Эстония байрагы Эстония:
152 (җанисәп, 2000)[7]
Литва байрагы Литва:
136 (җанисәп, 2001)[7]
Молдавия байрагы Молдавия
[13]

Тел: Башкорт
Дин: Ислам
Якын халык: Татарлар

Башкортлар (баш. Башҡорттар) — төрки халыкларның берсе. Халык Башкортстанда, Чиләбе өлкәсендә һәм башка Русия регионнары яши. Телләре — башкорт теле, диннәре — Ислам.

Тарих[үзгәртү]

Башкорт укчысы, 19 гасыр рәсеме

Этногенезис[үзгәртү]

Төрки күчешләре (ингл.) контекстында, башкортлар урта гасырларның иртәнге өлешендә Кыпчак төркеме буларак барлыкка килә. Рус телле этнографик әдәбиятта, башкортларның төрки нәселле булуыннан тыш,[14] угыр (ингл.)[15] һәм көнчыгыш иран телләре[16] кертелүләре дә тасвирлана. Генетик яктан (ингл.), R1b1a1 (2011 исеме, ингл.) Башкортстан башкортларында чагыштырмача югары ешлык белән очрый (62/471 = 13.2%).[17] Барлык палеонтологик һәм антропологик ачышлар башкорт халкының тамырларының Андроново мәдәниятенә (ингл.) тоташуның санарга кирәк булуын күрсәтә.[18][19][20][21][22] Соңгы эзләнүләр башкортларның этногенезисының иң ихтимал юлы - уртак төрки һәм угыр чыгыш теорияләре белән аңлатылуына ишарә итә.[23]

Моны да карагыз[үзгәртү]

Искәрмәләр[үзгәртү]

  1. Lewis, M. Paul (ed.) (2009). Ethnologue: Languages of the World, Sixteenth edition.. Dallas, Tex.: SIL International.. Archived from the original on 2011-08-23. Retrieved on 2011-04-15.
  2. Официальный сайт Всероссийской переписи населения 2010 года. Информационные материалы об окончательных итогах Всероссийской переписи населения 2010 года
  3. 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 Всероссийская перепись населения 2010. Национальный состав населения РФ 2010
  4. по сообщению сайта «Четвертая власть»
  5. Агентство Республики Казахстан по статистике. Национальный состав, вероисповедание и владения языками в Республике Казахстан
  6. Численность населения по областям, городам и районам, полу и отдельным возрастным группам, отдельным этносам на 1 января 2010 года
  7. 7,0 7,1 7,2 .Population by national and/or ethnic group, sex and urban/rural residence: each census, 1985—2003 (ингл.)
  8. Этнический атлас Узбекистана. Институт «Открытое Общество» — Фонд содействия — Узбекистан (2002). Retrieved on 2011-04-15.
  9. Национальный статистический комитет Кыргызской Республики. Численность постоянного населения по национальностям по переписи 2009 года
  10. Итоги переписи населения Таджикистана 2000 года: национальный, возрастной, половой, семейный и образовательный составы
  11. Национальный статистический комитет Республики Беларусь. Национальный состав РБ согласно переписи 2009 года
  12. Latvijas iedzivotaju sadalijums pec nacionala sastava un valstiskas piederibas (лтш.)
  13. Следы предков башкир в Молдавии и Венгрии: Исследования З.Г.Аминева УРГАЗА.ru Статьи и исследования 2013-01-29 21_15_41. Archived from the original on 2013-02-01. Retrieved on 2013-01-29.
  14. Р. Г. Кузеев. Происхождение башкирского народа. М, Наука, 1974; Янғужин Р. З. Башҡорт ҡәбиләләре тарихынан (Из истории башкирских племён). Өфө: «Китап», 1995; Кузеев Р. Г. Народы Поволжья и Приуралья. М. Наука, 1985
  15. М. И. Артамонов. История хазар. М.-Л., 1962, С.338.
  16. Руденко С.И. Башкиры. М.-Л., Наука, 1955, с.351. Мажитов Н.А., Султанова А.Н. История Башкортостана. Уфа, Китап, 2010, С.108 (Смирнов К.Ф. о дахо-массагетских корнях башкир).; Р. М. Юсупов. Краниология башкир. Л., Наука, 1989; Юсупов Р.М. Некоторые проблемы палеоантропологии Южного Урала и этнической истории башкир//XIII Уральское археологическое совещание. Тезисы докладов, часть II, Башkортостан, Уфа, ВЭГУ, 23-25.04.1996, С. 120-123.; Зинуров Р.Н. Башкирские восстания и индейские войны - феномен в мировой истории. Уфа, Гилем, 2001, С.11 (прабашкиры - потомки отделившихся скифов). Галлямов С. А. Башкорды от Гильгамеша до Заратустры. Уфа, РИО РУНМЦ Госкомнауки РБ, 1999 (О башкордах из родов Тангаур и Гайна).
  17. A. S. Lobov et al. (2009), "Structure of the Gene Pool of Bashkir Subpopulations" (original text in Russian)
  18. Brünn. Moravské muzeum Oddĕleni pro diluvium "Anthropos", Anthropology, Vol. 16-17, Moravské muzeum, Ustav anthropos., 1978, p.76
  19. Институт этнологии и антропологии им. Н.Н. Миклухо-Маклая, Этнографическое обозрение, (Institute of Ethnology and Anthropology. N. Maclay, Ethnographic Review), Vol. 1-3, Наука, 1996, P.142
  20. (Институт истории, языка и литературы (Академия наук СССР. Башкирский научный центр), Васильев, С.М, Очерки по истории Башкирской АССР., Башкирское книжное изд-во, 1956, p.11
  21. Институт археологии (Академия наук СССР), Древности Башкирии: Сборник статей, Наука, 1970, p.809
  22. Институт этнографии имени Н.Н. Миклухо-Маклая, Очерки общей этнографии, Наука, 1968, p.411
  23. Rim Yanguzin: Ethnogenesis of the Bashkirs (Urısça)