Википедия:Күчерү

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү

Бу биттә мәкаләләрне күчерү тәкъдимнәре турында фикер алышу бара.

Кимендә ике атналык фикер алышу нәтиҗәсендә битнең исемен үзгәртү турында карар кабул ителә.

Архив

ДөмавылДөма[үзгәртү]

Дөм сүзеннән түгел, Дөма (рус. Дёма) исеменнән. Метрикаларда: иске тат. دما‎. --Ерней (обсуждение) 3 фев 2013, 14:24 (UTC)

Дөма дигәнен элеккеге исемнәренә куеп була, тик бүген инде авылның бу исеме кулланылмый--Ilnur efende (обсуждение) 3 фев 2013, 14:30 (UTC)

Мине мондый язылыш шикләндерә, этимологик яктан да, яңгырашы ягыннан да. Дёмадан Дөмә яки Дү(й)мә яки Ду(й)ма булыр иде. Тамыры өч хәрефтән артырга тиеш түгел — Дөм(+авыл) яки Дүм --Derslek (обсуждение) 3 фев 2013, 17:04 (UTC)

Ахырда әлеф бар, шуңа күрә соңы хәреф а яки ә. Алайса Дөмә, чөнки икенчесе у яки ү булмас, вау хәрефе язылмаган. Риваятьтә — «Дума». Мазарлы авылы турында риваять. --Ерней (обсуждение) 5 фев 2013, 17:26 (UTC)

Бәлкем вау урынына «даммә» генә куелып, машиналы язуда төшеп калдырылгандыр, ө булса ؤ хәрефе куелмас иде микән? Каян алдыгыз бу метриканы, интернетта юкмы, бик кызыклы әйбер.--Ilnur efende (обсуждение) 7 фев 2013, 17:25 (UTC)

Метрикалар, алар бит кул белән язылган, басылган түгел. Интернетта юк. Бу 1889 елдагы Тамбов өлкәсе Тенишевка авылының мәчете метрика дәфтәре. Анда Кузнецк өязедәге ике пардан ике бала тудылар. Өч урында иске тат. دما‎ дип язганнар. --Ерней (обсуждение) 7 фев 2013, 19:50 (UTC)

КузнецкКүзнәй[үзгәртү]

Мин каршы. Бу рус атамасы, татар түгел. --Ерней (обсуждение) 22 фев 2013, 17:33 (UTC)

ЯранскЯраң[үзгәртү]

Мин каршы. Бу рус атамасы, татар түгел. --Ерней (обсуждение) 22 фев 2013, 17:33 (UTC)
Pictogram voting support.svg Риза--E737 (бәхәс) 15 ноя 2013, 05:27 (UTC)

Үзбилгеләү → ?[үзгәртү]

Кемлек (иҗтимагый фәннәр) мәкаләсенең тәрҗемәсе өстендә эшләгәндә, психологик кемлек билгеләмәсендә дөрес татарчасы ничек булачагын беленмәгән en:self-image төшенчәгә туры килдем. Башка таныш булган терминнардан аерыр өчен, аны вакытлыча үзбилгеләү дип сакладым. Психология өлкәсендә белем алганнарның киңәшләренә мохтаҗлыгым сизелә. Зур рәхмәт.--frhdkazan (бәхәс) 29 мар 2013, 13:05 (UTC)

Аң, Үзаң, Кемлек (иҗтимагый фәннәр) һәм башкалар[үзгәртү]

Советлар Берлеге мирасы термины Милли үзаң (ru:Национальное самосознание) термины йогынтысы астында, интервикида әлегә

буларак билгеләнгән төшенчәләрне

буларак үзгәртергә тәкъдим ителгән. Кабул ителсә, ru:Самосознание = Үзаңлылык? буларак (яки башкача) калырга, халыкара фәнни терминологиядә каршылыклары булмаса да, татар телендә әлегә дә кулланылып торучы

терминнарының рус телле игезәкләре белән булган бәйләнешне акылларыбызда үзгәртергә (өзәргә) туры киләчәк. Күчерү тәкъдиме турында фикерегез? Башка тәкъдимнәр?--frhdkazan (бәхәс) 13 апр 2013, 19:19 (UTC)

Borınğı Farsı İleBorınğı İran[үзгәртү]

Персия - ул үзе үк Борынгы Иран синонимы, чөнки заманында шундый дәүләт булган, ләкин анда фарсылардан башка халыклар да яшәгән. М-н Македонский греклары барысын бергә мидиялеләр дип атыйлар, ә алары - аерым халык булганнар. Derslek (бәхәс) 14 ноя 2013, 08:08 (UTC)

Дөньяда Иранны 1935 елга кадәр Персия дип йөртелә. Татар телендә, хәтта Идел буе Болгары дәүләтендә шушы ил вәкилләрен фарсылар дип йөрткәннәр. Фарсы сүзе чыганагы: баш төбәге - Персида (Фарсыда), һәм беренче башкаласы Персеполь (Фарсы каласы).

Иран сүзе урта фарсы телендә сүзеннән Erānšahr һәм авест теленнән Airyānam Xšaθram (Арийләр патшалагы) килеп чыккан. Сез әйтәсез анда фарсылардан башка милләтләр яшәгән, шулай ук арийләрдән башка да бүтән халыклар торган. Иран (үзгәртелгән Арий Иле) һәм Фарсы иле иң зур кабиләгә туры килә.

Дөрес әйткәнчә Иран Erānšahr сүзеннән формалашкан. Шушы мәгълүмәтне мәкаләмдә телгә алам. Ләкин рус һәм инглиз телендә Древняя Персия ешрак дип йөртәләр.

Татар телендә дә шушы милләт вәкилләрен фарсылар дип ешрак йөртәләр.

Искәрмәгез мөһим, уйларга кирәк.--Kitap (бәхәс) 14 ноя 2013, 11:14 (UTC)

Шушы мәкалә Ахәменид идарә иткән чорга багышланган (Ахәменид - дөрес әйтелеше, алман телендә дә шулай: анда ае диграф) - борынгы Иран тарихы иң төп дәвере ләкин аның белән чикләнмәгән, шуңа күрә мин Ахәменид Дәүләте - Axämenid Däwläte исеменә күчергә тәкъдим итәм. Ничек уйлыйсыз, сез риза мы? --Kitap (бәхәс) 14 ноя 2013, 11:57 (UTC)

АмануллаӘмир Камалиев[үзгәртү]

  • Мәкалә драматург турында, шуңа күрә мәкалә мулла кушмаган псевдоним исемен йөртә. Ләкин Әмир Камалиев күбрәк Академия театры артисты буларак билгеле. - Derslek (бәхәс) 2 гый 2014, 18:22 (UTC)

КоллективлаштыруКүмәкләштерүССРБда күмәкләштерү[үзгәртү]

- Derslek (бәхәс) 24 гый 2014, 04:24 (UTC)

Википедия - ул энциклопедия, димәк төшенчәләрне аңлатучы терминнар турында мәкаләләр җыентыгы, сүзлек тә, татарлаштыру проекты да түгел.
  • коллективлаштыру = хәрби коммунизм чорында, большевикларның эшчәнлерәк кешеләрдән (мәс. кулаклар) малларын көч белән тартып алу һәм үз контроленә күчерү (үз тормышын оештыры алмаган, икътисади аң булмаган гади эшче яки люмпен пролетарийларга таратабыз дигән шигаре астында).
  • күмәкләштерү = объединить (по общему желанию или без сопротивления).
Русия һәм шулай ук татарлар тарихына карасак, бу чор бик фаҗигале булган - шундый шартларда "күмәкләшергә теләмәүләре аркасында" күпме байлар һәм интеллигенция үтерелгән, сөргенгә җибәрелгән яки илдән качырга мәҗбүр булганлыгын беләбез. Ягъни, бу феноменны күмәкләштерү дип атау сәяси феномен, халыкның игътибарын башкага тарту торышлыгы. Татнетта ике сүзе дә очрый әлбәттә, тик коллективлаштыру күбрәк кулланыла һәм күбрәк кеше өчен таныш термин. Димәк мәкалә исемен сайлаганда анарга өстенлек бирү урынлы булыр дип уйлыйм. - frhdkazan (бәхәс) 24 гый 2014, 06:43 (UTC)
Коллективизация = большевиклар сценарие буенча оештырылган национализация: малларны хуҗаларыннан тартып алу, большевиклар оештырган кеше төркемнәренә тапшыру, элекке хуҗаларын исә репрессияләү.

- frhdkazan (бәхәс) 24 гый 2014, 13:18 (UTC)

  • Тарих дәреслекләрендә, эш планнарында «күмәкләштерү» сүзе кулланыла иде, хәзер дә шулай булса кирәк.--Ilnur efende (бәхәс) 24 гый 2014, 13:51 (UTC)
    • Урыс википедиясендәге мәкаләдә кол-ция - бер, күм-рү - икенче төрле процесс булган дигәнгә нигез тапмадым. Аерым алганда терлекләрне талап большевиклар кулына тапшыру, хуҗаларын исә богаулап урман кисәргә җибәрү турында сүз дә юк. - Derslek (бәхәс) 24 гый 2014, 15:52 (UTC)

Талау һәм репрессияләү сәясәтенә берничә дәлил - Коллективизация в СССР мәкаләсеннән цитаталар:
* 7 ноября 1929 года в газете «Правда» № 259 была опубликована статья Сталина «Год Великого перелома»: «Наличие материальной базы для того, чтобы заменить кулацкое производство, послужило основой поворота в нашей политике в деревне… Мы перешли в последнее время от политики ограничения эксплуататорских тенденций кулачества к политике ликвидации кулачества как класса». Эта статья признана большинством историков отправной точкой «сплошной коллективизации».
* Реальная ситуация в стране, однако, была далеко не такая оптимистичная. Как полагает российский исследователь О. В. Хлевнюк, курс на форсированную индустриализацию и насильственную коллективизацию «фактически вверг страну в состоя­ние гражданской войны». На селе насильственные хлебозаготовки, сопро­вождавшиеся массовыми арестами и разорением хозяйств, привели к мятежам, количество которых к концу 1929 года исчислялось уже многими сотнями. Не желая отдавать имущество и скот в колхозы и опасаясь репрес­сий, которым подверглись зажиточные крестьяне, люди резали скот и сокращали посевы.

Нәтиҗә: кулак = собственник, ликвидиция кулачества как класса = бу собственникны мал-милкеннән талау, ягъни репрессия. Кешеләрне үз йортлардан чыгарып, ерак үстерелмәгән районнарга күчерү - өстәмә бер дәлил. - frhdkazan (бәхәс) 26 гый 2014, 14:14 (UTC)

Шайбалы хоккейАлкалы хоккей[үзгәртү]

- Derslek (бәхәс) 26 гый 2014, 11:52 (UTC)

  • Аста китерелгән Татнеттагы кулланылыш статистикасы мәкалә Алкалы хоккей битенә күчерелергә тиеш, Шайбалы хоккейдан юнәлтү ясалырга тиешлеген күрсәтә (4:0).- frhdkazan (бәхәс) 26 гый 2014, 15:04 (UTC)

[Google эзләү машинасындагы текст] / [Табылган мәкалә] [хәл]

[татарлар "алкалы хоккей" site:ru] = 29 +
[Татарлар "шайбалы хоккей" site:ru] = 6
[Татар "алкалы хоккей" site:ru] = 1090 +
[Татар "шайбалы хоккей" site:ru] = 312
[Татарстан "алкалы хоккей" site:ru] = 1230 +
[Татарстан "шайбалы хоккей" site:ru] = 255
[Казан "алкалы хоккей" site:ru] = 1150 +
[Казан "шайбалы хоккей" site:ru] = 200

Виктор АнАн Хён Су[үзгәртү]

Татар википедиясендә без шәхесләргә чын, урыслаштыручылар такмаган исемнәрне кушуны хуп күрәбез. - Derslek (бәхәс) 17 фев 2014, 10:41 (UTC)

Катгый Pictogram voting oppose.svg Каршы. Виктор Ан үзе исемен сайлады, бу хәзерге рәсми исеме, җитмәсә һәрбер вики-телендә шулай да язылган. --Kitap (бәхәс) 17 фев 2014, 10:57 (UTC)

Pictogram voting oppose.svg Каршы, рәсми исеме--Ilnur efende (бәхәс) 18 фев 2014, 19:28 (UTC)

Pictogram voting oppose.svg Qarşı, räsmi iseme. 안현수, latinça An Xön Su/An Xyun Su häm kirillça Ан Хён Су transkriptsiälären Виктор Ан mäqäläsenä yünältü bularaq buldırdım. - frhdkazan (бәхәс) 19 фев 2014, 06:47 (UTC) [[]]

Ор муеныУр муены[үзгәртү]

Сәбәпләр: Ур Капка - Перекоп, тәрҗемәсе "ворота во рву", ров - Ур, кырымтатарча - Ор. --Kitap (бәхәс) 27 мар 2014, 08:31 (UTC)

ГөрҗистанГөрҗия[үзгәртү]

Georgia исеменнән. Төрки дәүләте түгел. --Ерней (бәхәс) 1 май 2014, 20:51 (UTC)

  • Pictogram voting oppose.svg Каршы - Гөрҗистан - тарихи исем. Башка төрки Викидә (Әзәри, Төрек) шулай да Гөрҗистан, шулай ук башка төрки булмаган дәүләт - Әрмәнстан дип йөртелә. --Kitap (бәхәс) 1 май 2014, 20:57 (UTC)
  • Pictogram voting oppose.svg Каршы, татарча чын атамасы. -стан төрки дәүләтләргә генә куелмый (Пакстан, Һиндстан һ.б.)--Qaraq (бәхәс) 8 май 2014, 07:54 (UTC)

frhdkazan (бәхәс) 8 май 2014, 08:25 (UTC)

QuzğaltqıçЙөрткеч яки Motor[үзгәртү]

Кузгалткыч бер сүзлектә дә юк. Ә оригиналь терминнар ясау википедия кагыйдәләре белән тыела. Тәкъдим итәм: йөрткеч (сүзлекләрдә бар) яки мотор (интернациональ сүз) белән алыштырырга. --Derslek (бәхәс) 21 май 2014, 19:10 (UTC)

Казакъ-викидә Қозғалтқыш дип аталган, шуңа күрә Кузгаткыч дип атадым. Ләкин тәкъдимегез күбрәк ошый (йомшакрак, кыскарак), җитмәсә бу сүз күп сүзлектә таптым. Килешәм.--Kitap (бәхәс) 21 май 2014, 19:17 (UTC)

  • Мин дә аны казакчадан калька итеп аңладым, чөнки гугл эзләве 0 вариант бирде. Аннары, сез бу мәкаләне булырга тиешле 1000 мәкаләгә нисбәтле тамга куйдыгыз. Алай түгел, анда эчке янулы йөрткеч турындагы мәкалә керә.

Фәлистыйн → Фәлистин[үзгәртү]

Гәзитләрдә, китапларда тик Фәлистин дип йөртелә, эзләгечтә (Яндекс, Гугл) тик "Фәлистин" очрый торган исем.--Kitap (бәхәс) 30 июл 2014, 10:19 (UTC)