Владимир Адоратский

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү
Владимир Адоратский
Тулы исеме Владимир Виктор улы Адоратский
Туу датасы 7 август 1878(1878-08-07)
Туу җире Казан, Казан губернасы
Үлем датасы 5 июнь 1945(1945-06-05) (66 яшь)
Үлем җире Мәскәү, РСФСР

Владимир Виктор улы Адоратский (7.8.1878, Казан — 5.6.1945, Мәскәү), тарихчы, СССР Фәннәр академиясенең хакыйкый әгъзасы (1932).

Тәрҗемәи хәле[үзгәртү]

Казан университетының юридик факультетын тәмамлый (1903). 1890-елларда Казандагы революцион түгәрәкләрдә эшчәнлек алып бара. 1904 елдан РСДРП әгъзасы һәм Казан комитеты секретаре, Казанда 1905—07 еллардагы революция вакыйгаларында катнаша. 1905 елның декабрендә кулга алына, Әстерхан губернасында сөргендә була, Швейцариягә китәргә рөхсәт ала. 1908—10 елларда Казанда, 1911—18 елларда эмиграциядә яши. Беренче Бөтендөнья сугышы вакытында Германиядә гражданлык тоткынлыгында була.

1918 елның августында Русиягә кайта, РСФСР Мәгариф халык комиссариатында эшли. Бөтенроссия Үзәк Башкарма Комитетының Социалистик (соңрак Коммунистик) академиясен оештыручыларның берсе. 1919 елда Казан университетында укыта, революция хәрәкәте һәм гражданнар сугышы турында мәгълүматлар җыя. 1920 елдан Мәскәүдә: Октябрь революциясе һәм РКП(б) тарихы комиссиясе — Истпарт җитәкчеләреннән берсе, РСФСР дәүләт архивы мөдире, Үзәк архив идарәсе мөдире урынбасары. 1920-елларда Я.М. Свердлов исемендәге Коммунистик университетта, Кызыл профессура институтында укыта. 1928 елдан В.И. Ленин исемендәге институт дирекциясе әгъзасы, 1931—39 елларда — Маркс-Энгельс-Ленин һәм СССР Фәннәр академиясенең философия институтлары директоры. 1938—45 елларда К. Маркс, Ф. Энгельс һәм В.И. Ленин хезмәтләрен бастыруда катнаша.

Фәнни эшчәнлеге[үзгәртү]

Хезмәтләре марксизм-ленинизм мәсьәләләренә, Октябрь революциясе тарихына карый.

Истәлек[үзгәртү]

Фәнни хезмәтләре[үзгәртү]

  • О государстве // К вопросу о методе исследования. М., 1923; К вопросу о научной биографии В.И. Ленина. М., 1933; К. Маркс - основоположник научного коммунизма. М., 1933; Избранные произведения. М., 1961.

Әдәбият[үзгәртү]

  • Конюшая Р.П. В.В. Адоратский. Биографический очерк // Адоратский В.В. Избранные произведения. М., 1961; Литвин А., Муллина Л. Адоратский В.В.// Борцы за счастье народное. Казань, 1967.