Волгоград

Сарысу, Волгоград Байрак Герб Ил РусияРусия Регион Волгоград өлкәсеВолгоград өлкәсе Координаталар 48.7, 44.48333348°42′00″т.к. 44°29′00″кч.о.  (Я) Шәһәр башлыгы Валерий Васильков Нигезләнде 1589 ел Элеккеге исемнәр Царицын, Сталинград Мәйдан 565 км² Халык саны 1017 мең кеше (2010) Халык тыгызлыгы 1695 кеше/км² UTC UTC+3 Телефон коды +7 8442 Почта индекслары 400001—400138 Рәсми сайт http://www.volgadmin.ru/ (рус.) Бүләкләр

Волгогра́д (рус. Волгоград — Идел каласы, Сарысу) — Русия аурупа өлешенең көньяк-көнчыгышында урнашкан шәһәр, Волгоград өлкәсенең үзәге.

География

Шәһәр Идел елгасының уң яры ~60 километрга буйлап сузылган, Мәскәүдән 961 километр көньяк-көнчыгыштарак урнашкан.

Волгоградтан эре шәһәрләр кадәр ераклыгы (автоюллар буенча)
			Воронеж ~ 582 км Тамбов ~ 519 км	Сарытау ~ 389 км Камышин ~ 195 км	Җаек ~ 836 км Ырынбур ~ 1114 км
			Луганск ~ 533 км Каменск-Шахтинский ~ 378 км		Курган ~ 269 км Омск ~ 812 км
			Волгодонск ~ 308 км Ростов-на-Дону ~ 492 км	Элиста ~301 км	Әстерхан ~ 436 км

Сәгать поясы

Вологоград һәм Волгоград өлкәсе халыкара стандарт буенча Moscow Time Zone (MSK/MSD) сәгать поясында урнаша. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +4:00 гә тигез.

Климат

Волгоград климаты
Күрсәткеч	Гый	Фев	Мар	Апр	Май	Июн	Июл	Авг	Сен	Окт	Ноя	Дек	Ел
Абсолют максимум, °C	12,0	14,0	21,4	29,3	37,7	40,1	40,9	41,1	38,8	31,5	18,9	11,5	41,1
Уртача максимум, °C	−3,5	−3,3	3,3	14,5	21,4	26,4	29,3	28,1	21,3	12,7	3,4	−2	12,6
Уртача температура, °C	−6,3	−6,7	−0,5	9,2	15,9	20,9	23,5	22,3	15,6	8,0	0,3	−4,8	8,1
Уртача минимум, °C	−9,2	−9,9	−4	4,1	10,1	15,0	17,5	16,2	10,3	3,9	−2,5	−7,6	3,7
Абсолют минимум, °C	−32,6	−32,1	−27,8	−10,1	−2,6	0,0	7,0	2,8	−3	−12	−23,9	−30,5	−32,6
Явым-төшем нормасы, мм	28	23	20	24	41	39	36	28	25	25	26	32	347
Чыганак: Погода и Климат

Тарих

Төрки чыганаклар буенча Идел буе Болгары дәверендә бу урында сәүдә ноктасы Сарысу шәһәрчеге (кайбер чыганак буенча Сары Тиен, болгарлар кайбер очракта тиен тире - тәңкә буларак кулланган иде) салынган. Идел буе Болгары һәм Шәрекъ - Фарсы иле, Бохара әмирлеге - арасында сәүдә иткән өчен фактория шәһәрчеге булып торган. Алтын Урда чорында Сарысу шәһәре сәүдә-хәрби ныгытмасы булып торган. Аксак Тимер Алтын Урдага һөҗүм иткәннән соң 1391-1395 елларда татар Сарысу шәһәренә зур зыян китергән, күп биналар җимерелгән иде. 1589 елда татар Сарысу шәһәре рус гаскәре буйсындырган, һәм русча Сарысу - "Царицын" әйтелеше башланган. 1589 елдан 1925 елга кадәр шәһәр Цари́цын (Сарысу) исемен, ә 1925 елдан 1961 елга кадәр Сталингра́д исемен йөртә. 1942-1943 елларда барган Сталинград сугышы дөнья тарихында зур роль уйнаган, Икенче бөтендөнья сугышы иң зур хәрби-сәяси вакыйгасы.

Эчке бүленеш

1. Трактор заводы районы
2. Кызыл Октябрь районы
3. Үзәк районы
4. Дзержинский районы
5. Ворошилов районы
6. Совет районы
7. Киров районы
8. Кызыл Армия районы

Халык

1811	1840	1856	1863	1897	1913	1926	1931	1939	1959	1970	1979	1989	2002	2010
~3 800	~4 400	~7 200	~8 400	55 186	~100 800	~153 500	~304 100	~445 000	593 844	817 647	928 692	998 894	1 011 417	1 021 244

Милли состав (2010): руслар — 91,2%, украиннар — 1,8%, әрмәннәр — 1,5%, татарлар — 1,1%.

Волгоград агломерациясе

Волгоград агломерациясе — Волгоград өлкәсе территориясендә урнашкан бер үзәкле шәһәр агломерациясе. Халык саны — 1,4 млн кешедән артык (Төньяк федераль округы халкының ~10% өлеше, Волгоград өлкәсе халкының ~55% өлеше). Агломерация составына Волгоград, Волжский, Краснослободск шәһәрләре, Городище, Светлый Яр, Средняя Ахтуба штб-лары керәләр.

Волгоград бүген

Идел буендагы шәһәр, порт. Идел-Дон каналының башы, тимер юл төене. Халык исәбе 981,9 мең кеше (2009). Машина ясау (трактор), кара һәм төсле металл, нефть һәм нефть химиясе, төзелеш материаллары, азык-төлек предприятиеләре үскән. Иделдә ГЭС. Каһарман шәһәр, Бөек Ватан сугышы (1941–1945 еллар) истәлекләренә бай. Дөньяда иң биек скульптура (82,3 м) — Ватан ана монументы Волгоград шәһәрендә урнашкан.

Моны да карагыз

• Сталинград сугышы
• Tuqtamış xan
• Аксак Тимер

Сылтамалар

	Викиҗыентыкта? Volgograd

• Рәсми сайт