Газәл

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү

Газәл (гарәпчәдән мәхәббәт шигыре) — мөселман Шәрыгендә киң таралган лирик жанр. Тематикасы — мәхәббәт. Нигездә авторның үткән мәхәббәт тарихлары, илаһи гыйшкы турында әсәрләрне хасил итә.

Газәл жанры белән язылган әсәрләрне шулай ук «гашыйк җыры» дип тә атыйлар. Чыннап та, Шәрык гадәтләре буенча ул, музыкаль инструментка кушылып, махсус көйләргә башкарыла да.

Тышкы форма ягыннан газәлләр чагыштырмача мөстәкыйльлеккә ия булган ике юллык строфалардан (бәетләрдән) тора. Уртача күләме — 5-12 бәет. Еш кына рәдиф кулланыла. Рифмалашу принцибы: аа, ба, ва, ....

Урта гасырлар иҗатчылары арасында газәлне Сәгъди, Сәйф Сараи, Өмми Камал, Колшәриф, Габделҗаббар Кандалый һәм башкалар кулланганнар. XX гасыр башында да Габдулла Тукай, Мәҗит Гафури тарафыннан кулланылалар. Хәзерге татар әдәбиятында сирәк очраса да, Рәдиф Гаташ, Нури Арслан иҗатларында газәлне табырга мөмкин.

Чыганаклар[үзгәртү]

  • Әдәбият белеме сүзлеге / Төз.-ред. А.Г.Әхмәдуллин. Казан, 1990.
  • Әдәбият белеме: терминнар һәм төшенчәләр сүзлеге. Казан, 2007.