Доминика

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү
Доминика Берлеге
инг. Commonwealth of Dominica
Доминика
Байрак
Доминика байрагы
Шигарь: «Хактан башка җирне яратабыз»
Ил көе: «Матурлык утравы, зиннәтлек утравы»
Доминика урнашуы
Бәйсезлек 1978 елның 3 ноябре (Бөекбританиядән)
Идарә итү формасы Мәҗлес Республикасы
Башкала Розо
Эре шәһәрләр Розо
президент Николас Ливерпуль
Вәзир Рузвельт Скеррит
Мәйдан
– Барлыгы
– % Су

790 км² км²
1,6%
Халык саны
– Барлыгы (2011)
– Тыгызлык

71 293 кеше
105 кеше/км²
Акча [[Көнбатышкариб доллары (XCD, код 951)]]
Вакыт UTC -4
Пәрәвәз домены .dm
Телефон коды +1-767


Домини́ка (инг. Dominica; dəˈmɪnɨkə дип әйтелә, утрауның үзендә – ˌdɒmɪˈniːkə), Домини́ка Берлеге рәсми рәвештә - инг. Commonwealth of Dominica) – Кариб диңгезенең Кече Антиль утраулары төркемендәге шул ук атамалы утрауда урнашкан дәүләт. Төньяк көнбатышка таба Гваделупа, көньяк-көнчыгышка – Мартиника урнашкан. Бу 754 км² (су өлеше белән 790 км²) мәйданлы утрауда 71 293 кеше яши (2011 елга чама белән). Башкаласы – Розо шәһәре (инг. Roseau).

География[үзгәртү]

Доминика харитасы

Доминика – вулканик чыгышлы, берничә вулканы булган таулы утрау. Иң биек тау – Дьяблотен (1447 м). Хәзерге вакытта вулканнары эшләми, ләкин вулканик эшләрнең булуы гейзерлар, кайнар чишмәләр һәм кайнап торучы сулы берничә күл аша күренә. Яр буенда кара һәм сары комлы пляжлар.

Биредәге климат тропик, дымлы, кызулык пассат җилләр белән әзәйтелә. Уртача айлык температуралар – 25 тән 27° гә хәтле. Иң яхшы һава торышы – ноябрьдән марткача. Июльдән сентябрьгәчә – давыллар вакыты.

Үсемлекләр дөньясы бик зур. Тропик урманнар сакланып калганнар. Хайваннар дөньясында күпчелекне кошлар тәшкил итәләр. Тирәдәге диңгезләр балыкка бай.

Тарих[үзгәртү]

Беренче яшәүчеләре булып араваки индеецлары тора. XIV гасырда кариблар кабиләләре тарафыннан яуланып алыналар.

Христофор Колумб бу утрауны 1493 елның 3 ноябрь көнендә ача.

1632 елда, сугышчан карибларны җиңеп, французлар монда беренче аурупалылар торагын төзиләр. Алар, африкадан кара колларны китереп, плантацион хуҗалыкны үстерә башлыйлар.

Җидееллык сугышка нокта куйган 1763 елгы Париж солыхы нигезендә, Доминика Бөекбританиягә күчә.

1967 елның 1 мартында Бөекбритания белән асоцияцияләшкән эчке үзидарәле дәүләт хокукын ала. 1978 елның 3 ноябрендә бәйсезлек игълан ителә.

Сәяси төзелеше[үзгәртү]

Җөмһүрият, президент, 32 депутаттан торучы (21 – гомуми тавыш бирү, 9 – билгеләнү нәтиҗәсендә куелалар, 2- аерым вазифа) мәҗлес тарафыннан сайлана.

Мәҗлестә вәкиле булган төп фиркаләр:

  • Доминиканың Хезмәт фиркасе – мәҗлестә 12 депутат;
  • Доминика Эшчеләренең Беләшкән Фиркасе – мәҗлестә 8 депутат;

Шулай ук Доминиканың Ирек Фиркасе һәм Доминиканы Азат итү Хәрәкәте бар.

2008 елның гыйнварында Доминика, элегрәк антиамерик сәясәт алып баручы Венесуэла, Куба, Боливия, Һондурас һәм Никарагуа кушылган, ALBA берләшмәсенә керә.

Административ бүленеше[үзгәртү]

Доминика приходлары

Доминика 10 өлешкә бүленгән:

  1. Сент-Эндрю
  2. Сент-Дэвид
  3. Сент-Джордж
  4. Сент-Джон
  5. Сент-Джозеф
  6. Сент-Люк
  7. Сент-Марк
  8. Сент-Патрик
  9. Сент-Пол
  10. Сент-Питер

Халык[үзгәртү]

Халык саны – 72,7 мең (2009 ел июленә чама белән).

Еллык артым – 0,2 % (илдән эмиграция дәрәҗәсе зур).

Этно-раса бүленеше: кара тәнлеләр – 86,8 %, мулатлар – 8,9 %, индеец-кариблар – 2,9 %, аклар – 0,8 %, башкалар – 0,7 % (2001 ел исәбе буенча).

Диннәр: католиклар 61,4 %, адвентистлар 6 %, пятидесятниклар 5,6 %, баптистлар 4,1 %, методистлар 3,7 %, Илаһ чиркәве 1,2 %, Иегова шаһитлары 1,2 %, башка нәсарилар 7,7 %, растафарианнар 1,3 %, башкалар 1,6 %, атеистлар 6,1 % (2001 ел исәбе буенча).

Дәүләт теле – инглиз, шулай ук патуа – француз теле нигезендә ясалган җирле креоль диалекты. Инглизнекеннән башка, утрауда француз топонимнары күп.

Олыларның укымышлылык дәрәҗәсе – 94 % (2003елга чама белән).

Икътисад[үзгәртү]

Доминика икътисады авыл хуҗалыгына (40 % эшчеләр) – нигездә, банан үстерүгә нигезләнә. Шулай ук цитруслылар, манго, тамыразыклар, кокослар, какао үстерелә. Урман һәм балык хуҗалыгы эшләнми.

Җирле сәнәгать сабын, кокос мае, аяк киеме җитештерә.

Хакимимят туризм сферасын һәм финанс эшмәкәрлеген үстерергә тырыша. Шулай ук энергетик тармакны – геотермаль чыганакларны үстерү максаты куелган.

Төп тышкы сәүдә партнерлары – Япония, АКШ, Кытай.