Йошкар-Ола

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү
шәһәр (1781 елдан)
Йошкар-Ола
Байрак Герб
Байрак
Герб
Ил Русия
Республика Мари Ил
Шәһәр округы Йошкар-Ола
Координаталар 56°37′58″т.к. 47°53′45″кч.о. / (G)
Нигезләнде 1584
Мәйдан 101 км²
Мәркәз биеклеге 90 м
Климат төре уртача континенталь
Халык саны 248 688 кеше (2010)
UTC UTC+4
Телефон коды +7 8362
Почта индексы 424000 — 424045
Рәсми сайт http://www.i-ola.ru/ (рус.)
Бүләкләр Хезмәт Кызыл Байрак ордены
Йошкар-Ола (Русия)
Red pog.png
Йошкар-Ола (Мари Ил)
Red pog.png

Йошкар-Ола (элеккеге исеме — Чар) (чирм. Йошкар — «кызыл», чирм. Ола — «шәһәр» — «Кызыл шәһәр», искергән чирм. Чарла, Цар-ола[1]) – Мари Эл республикасының башкаласы.

Халык саны — 248 688 кеше, буйсындырылган торак пунктлары белән — 259 162 кеше (2010).[2]

География[үзгәртү]

Шәhәр Кече Какшан елганың сул ягында, Мәскәүдән 743 километрга көчыгышрак урнашкан. Яшел ҮзәнЯраң тимер юлында Йошкар-Ола станциясе. Шәһәр аша Р165 (Йошкар-Ола — Яраң), Р172 (Йошкар-Ола — Уржум), Р173 (Йошкар-Ола — Козьмодемьянск), Р174 (Йошкар-Ола — Мария ПосадыЧуел), Р175 (Йошкар-Ола — Яшел ҮзәнКазан), Р176 «Нократ» (Чабаксар — Йошкар-Ола — КировСыктывкар) автоюллар баралар.

Йошкар-Оладан эре шәһәрләр кадәр ераклыгы (автоюллар буенча)[3]
Петрозаводск ~ 1434 км
Вологда ~ 866 км
Сыктывкар ~ 724 км
Киров ~ 297 км
Березники ~ 846 км
Глазов ~ 396 км
Түбән Новгород ~ 325 км
Владимир ~ 576 км
Мәскәү ~ 763 км
Роза ветров
Ижау ~ 523 км
Пермь ~ 669 км
Екатеринбург ~ 1025 км
Чабаксар ~ 96 км
Саранск ~ 418 км
Сембер ~ 317 км
Самара ~ 559 км
Казан ~ 145 км
Ырынбур ~ 873 км

Сәгать поясы[үзгәртү]

Map of Russia - Moscow time zone.svg

Йошкар-Ола һәм Мари Ил Республикасы Moscow Time Zone (MSK/MSD) сәгать поясында урнаша. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +4:00 гә тигез.

Климат[үзгәртү]

Йошкар-Ола климаты
Күрсәткеч Гый Фев Мар Апр Май Июн Июл Авг Сен Окт Ноя Дек Ел
Уртача максимум, °C −9,9 −7,5 −0,6 9,4 18,4 22,6 24,5 22,4 15,6 6,3 −1,2 −5,9 7,8
Уртача температура, °C −13,9 −12,1 −5,4 4,6 12,2 16,5 18,7 16,5 10,8 3,2 −3,8 −9,2 3,2
Уртача минимум, °C −17,9 −16,6 −10,1 −0,3 6,0 10,3 12,8 10,6 6,0 0,0 −6,3 −12,5 −1,5
Явым-төшем нормасы, мм 32 25 24 34 40 61 82 60 54 53 46 37 548
Чыганак: Гидрометцентр России

Тарих[үзгәртү]

Шәһәр 1584 елда Фёдор Иванович патшасы указы буенча «Царёв город на Кокшайке» (соңрак ул Царёвококшайскка әйләнә) исеме астында ныгытма буларак нигезләнә.

1708 елдан — Казан губернасы составында, 1719 елдан — аның Зөя провинциясе үзәге. 1781 елданКазан губернасының Чар өязе үзәге.

1856 елда шәһәрдә 5 чиркәү, 178 йорт һәм 10 лавка (кибет) булган.

1919 елда шәһәргә Краснококшайск исеме бирелә. 1920 елның июньдә, Казан губернасы юкка чыгару сәбәпле, Краснококшайск өяз белән Вятка губернасы составына кертелә; шул ук елның ноябрьдә Мари автономияле өлкәсе оештырыла, ә Краснококшайск аның административ үзәге була.

1928 елда шәһәргә Йошкар-Ола (Кызыл шәһәр) исеме кушыла. 19361990 елларда — Мари Автономияле Совет Социалистик Республикасы башкаласы.

1991 елдан Мари Ил Республикасы башкаласы булып тора.

Халык[үзгәртү]

1840[4] 1856[5] 1897[6] 1913[5] 1926[5] 1931[5] 1939[5] 1959[7] 1970[8] 1979[9] 1989[10] 2002[11] 2010[12]
967 ~1 200 1 658 ~2 500 ~4 300 ~7 600 ~27 200 88 744 166 073 201 371 241 601 256 719 248 688

Милли состав: руслар — 66,3%, марилар — 24,7%, татарлар — 4,6%, украиннар — 2,3%, чуашлар — 0,8%.[13]

Югары уку йортлары[үзгәртү]

Шуның өстенә, шәһәрдә башка югары уку йортларның якынча 10 филиал эшли.

Галерея[үзгәртү]

Кардәш шәһәрләр[үзгәртү]

Партнёр шәһәрләр:

Кызыклы фактлар[үзгәртү]

Искәрмәләр[үзгәртү]

Тышкы сылтамалар[үзгәртү]