Йөзү

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү

Йөзү — иң массакүләм һәм популяр спорт төрләренең берсе. Аурупа һәм дөнья чемпионатларында, Олимпия уеннарында ул уйнатылучы медальләр саны буенча җиңел атлетикадан гына калыша.

Археологик табылдыклар раслаганча, безнең эрага кадәр берничә мең ел алдан ук Мисыр, Ассирия һ.б. дәүләтләрдә яшәүчеләр төрлечә, шул исәптән, хәзерге кроль һәм брасска охшаш стильләрдә йөзә белгән. Диңгез, елга һәм күл ярында яшәгән борынгы халыкларның бик күп һөнәрләре яхшы йөзүне таләп иткән. Борынгы Грециядә йөзү физик тәрбия чарасы буларак та файдаланылган.

1908 елда Халыкара йөзү федерациясе (FINA) ачыла. 1896 елгы беренче Олимпия уеннарынан башлап Олимпия уеннарына кертелә. 1959 елда Туринда узган Студентларның I җәйге Уеннарыннан башлап Универсиадаларның мәҗбүри программасына керә.

Йөзү стильләре[үзгәртү]

  1. Брасс (фр. brasse, йәки фр. bras – кул), гади телдә “бака кебек” йөзү” – иң борыңгы төрләрнең берсе һәм спортта иң уңайлы йөзү төре исәпләнә. Иң беренче дөнья рекордлары шул стильдә куелган. 1904 елда брасс Олимпия уеннары программасына кертелә. Беренче ярышларда спортчылар башларын су өстендә тотарга тырышкан (“классик брасс”). Соңрак зуррак тизлектә йөзү өчен йөзүчеләр су астына чумып йөзә башлаган, тик 1957 елда “чуму брассы” тыела.
  2. Кроль (инг. сrawl – шуышу) – суда иң тиз йөзү төре, спортчыларның яраткан стиле. “Ирекле” йөзү стиле буенча ярыш тар иглан ителсә, күбесенчә спортчылар “кроль” белән йөзәргә тырыша, шуңа да “кроль” һәм “ирекле йөзү” синонимнар булып киткән. Профессиональ йөзүчеләр бу стиль белән XX гасыр башында ярыша башлый.
  3. Аркада йөзү башта спорт стиле булып китми, ә суда җай гына хәрәкәтләнеп яту, ял итү өчен кулланылган. Соңрак ярышлар программасына кертелә, ләкин монда да “брасс” йөзү техникасы кулланылган – кулларны су астында калдырып хәрәкәт иткәннәр. “Әйләндерелгән “кроль” ысулын хәтерләткән йөзү стиле беренче тапкыр 1912 елда Олимпия уеннарында күрсәтелә.
  4. Баттерфляй (инг. Butterfly – күбәләк) – иң ялыткыч һәм техник яктан авыр төр. 1930-1950 елларда үткән Олимпия уеннарында брасс стиле йөзүчеләре һәм баттерфляй белән йөзүчеләр бергә ярыша. 1953 елдан баттерфляй аерым йөзү стиле булып китә. Шулай итеп, баттерфляйның зур тизлектә йөзү төре барлыкка килә, ул “дельфин” дип атала – спортчы йөзгәндә бөтен гәүдәсе белән дулкын кебек хәрәкәтләнә.[1] (башк.)

Искәрмәләр[үзгәртү]

Сылтамалар[үзгәртү]