Казан губернасы

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү
Казан губернасы
1708 — 1920


Coat of Arms of Kazan gubernia (Russian empire).png
Герб
Brockhaus and Efron Encyclopedic Dictionary b26 912-0.jpg
Башкала Казан
Мәйдан 55 954,8 чакрым²
Халык 2 170 665 кеше[1]
← Казан ханлыгы
Татарстан АССР →
Чуаш АССР →

Казан губернасы (рус. Казанская губерния) — Русия империясендә һәм РСФСРда административ-территориаль берәмлек.

Эчтәлек

[үзгәртү] География

Як Регион
Төньяк Вятка губернасы
Көнбатыш Уфа губернасы
Көньяк-көнбатыш Самара губернасы
Көньяк-көнчыгыш Сембер губернасы
Көнчыгыш Түбән Новгород губернасы

[үзгәртү] Тарих

Казан губернасы административ-территориаль реформа нәтиҗәсендә барлыкка килгән. Губерна җирләрнең нигезе — элекке Казан ханлыгы җирләре; 1552 елда соң Казан ханлыгы де-юре бар иде, аның башында Мәскәү князе торган, һәм Казан сарае Приказ белән идарә иткән

Башта Казан губернаның Түбән Новгородтан Әстерханга кадәр территориясен каплап алган. 1719—1775 елларда провинцияләргә , 1775 елдан — өязләргә бүленгән.

XVIII гасырда Казан губернасынннан Сембер губернасы (1780), Пенза һәм Әстерхан губерналар (1717) Түбән Новгород губернасы (1718) аерып чыгарылганнар.

1725 елда Казан губернасы эчендә 6 (Казан, Свияжск, Пенза, Уфа, Нократ һәм Соликамск) провинцияләр барлыкка килделәр. Аннан соң губернаның территориясе берничә тапкыр кечерәйгән: Аның составыннан Әстерхан, Түбән Новгород, Сембер, Саратов, Оренбург губерналар; Вятка, Пермь, Тамбов, Пенза, Кострома, Владимир һәм Самара губерналарның өлешләре аерылып чыгарылганнар.

1781 елда Казан губернасы наместниклыгына әйләнгән, 1795 елдан — яңадан губерния.

[үзгәртү] Административ бүленеш

Kazanskaya_gubernia.png 1897 елына:

№ п/п Өяз Өязнең үзәге Мәйдан,
чакрым²		 Халык саны
(1897), кеше
1 Казан өязе Казан (129 959 кеше) 5 012,4 350 719
2 Козьмодемьянск өязе Козьмодемьянск (5 284 кеше) 4 610,7 105 633
3 Лаеш өязе Лаеш (3 743 кеше) 5 033,1 172 460
4 Мамадыш өязе Мамадыш (4 195 кеше) 4 887,9 189 795
5 Зөя өязе Зөя (2 365 кеше) 2 774,2 126 603
6 Спас өязе Спас (2 770 кеше) 5 247,2 175 198
7 Тәтеш өязе Тәтеш (4 754 кеше) 3 480,2 185 865
8 Царёвококшайск өязе Царёвококшайск (1 658 кеше) 7 118,4 112 631
9 Чуел өязе Чуел (2 336 кеше) 3 044,9 164 284
10 Чабаксар өязе Чабаксар (4 738 кеше) 3 696,7 127 273
11 Чистай өязе Чистай (20 104 кеше) 8 167,2 305 711
12 Ядернә өязе Ядернә (2 454 кеше) 2 881,9 154 493

[үзгәртү] Халык

Ел Халык саны, кеше
1766 1 256 200[2]
1785 763 300[2]
1847 1 370 380[2]
1897 2 170 665[3]
1905 2 462 800[2]


«Казан өязе» (1745 ел)

Туган тел буенча состав:

Өяз урыс теле татар теле чуаш теле мари теле мордва теле удмурт теле
Бөтен губерния 38,4 % 31,1 % 23,1 % 5,7 % 1,0 % …
Казан 54,5 % 41,8 % … 1,6 % … …
Козьмодемьянск 16,3 % … 47,3 % 36,3 % … …
Лаеш 57,5 % 42,4 % … … … …
Мамадыш 25,1 % 69,4 % … 1,0 % … 4,4 %
Свияжск 68,6 % 29,9 % 1,5 % … … …
Спасск 58,4 % 30,2 % 7,2 % … 4,1 % …
Тәтеш 31,6 % 49,1 % 16,6 % … 2,7 % …
Царёвококшайск 24,0 % 21,1 % … 54,7 % … …
Цивильск 10,1 % 10,0 % 79,9 % … … …
Чабаксар 18,7 % 2,7 % 66,5 % 12,0 % … …
Чистай 48,4 % 32,2 % 16,2 % … 3,2 % …
Ядернә 9,0 % … 90,9 % … … …

[үзгәртү] Губернаның җитәкчелеге

[үзгәртү] Генерал-губернаторлар

Исем
Платон Мещерский
1781—1793
Михаил Голенищев-Кутузов
1793—1796

[үзгәртү] Губернаторлар

Апраксин Пётр Матвеевич - 1708—1713

Салтыков Пётр Самойлович - 1713—1719

Салтыков Алексей Петрович - 1719—1725

Менгден Иван Алексеевич 1725

Волынский Артемий Петрович - 1725—1727

Зотов Василий Никитович - 1727—1728

Волынский Артемий Петрович - 1728—1731

Долгоруков Михаил Владимирович - 1731—1732

Мусин-Пушкин Платон Иванович - 1732—1735

Румянцев Алексей Иванович - 1735—1736

Голицын Сергей Дмитриевич - 1736—1739

Загряжский Артемий Григорьевич - 1741—1748

Греков Степан Тимофеевич - 1748—1755

Головин Фёдор Иванович - 1755—1760

Тенишев Василий Борисович - 1760—1764

Квашнин-Самарин Андрей Никитович - 1764—1770

Бранд Яков Ларионович - 1770—1774

Мещерский Платон Степанович - 1774—1781


[үзгәртү] Наместниклыгының хакимнәр

Бибиков Илья Богданович - 1781—1783

Татищев Иван Андреевич - 1783—1789

Баратаев Семён Михайлович - 1789—1797

[үзгәртү] Губернаторлар

  • Казинский Дмитрий Степанович 06.12.1797—05.04.1799
  • Муханов Александр Ильич 05.04.1799—1801
  • Аплечеев Александр Андреевич - 1801—1802
  • Кацарев Николай Иванович - 1802—1804
  • Мансуров Борис Александрович - 1805—1814
  • Гурьев Фёдор Петрович - 1814—1815
  • Толстой Илья Андреевич - 1815—1820
  • Нилов Пётр Андреевич - 05.02.1820—1823
  • Жмакин Александр Яковлевич - 1823—01.05.1826
  • Розен Отто Фёдорович - 01.05.1826—12.04.1828
  • Тургенев Александр Михайлович - 30.07.1828—27.12.1828
  • Жеванов Иван Григорьевич - 07.01.1829—29.10.1830
  • Пирх Альберт Карлович - 15.11.1830—21.06.1831
  • Стрекалов Степан Степанович - 25.06.1831—15.12.1841
  • Шипов Сергей Павлович - 27.12.1841—14.03.1846
  • Баратынский Ираклий Абрамович - 14.03.1846—31.12.1857
  • Козлянинов Пётр Фёдорович - 24.01.1858—31.08.1863
  • Нарышкин Михаил Кириллович - 31.08.1863—26.10.1866
  • Скарятин Николай Яковлевич - 26.10.1866—03.11.1880
  • Гейне Александр Константинович - 26.11.1880—28.04.1882
  • Черкасов Леонид Иванович - 28.04.1882—29.04.1884
  • Андреевский Николай Ефимович - 24.05.1884—05.02.1889
  • Полторацкий Пётр Алексеевич - 16.02.1889—1904
  • Хомутов Павел Фёдорович 23.12.1904—10.11.1905
  • Рейнбот Анатолий Анатольевич - 10.11.1905—06.01.1906
  • Стрижевский Михаил Васильевич - 13.01.1906—1913
  • Боярский Петр Михайлович - 1913—1917

[үзгәртү] Вакытлыча хөкүмәтнең комиссарлары

  • Молоствов В. В. 6 (19).3.1917 – 30.3.1917
  • Плотников А. Н. - с 30.3.1917 - 5.1917
  • Чернышев Валериан Андреевич - 5.1917

[үзгәртү] Искәрмәләр

  1. ↑ http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_gub_97.php?reg=10
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Тархов С.А. Изменение АТД России за последние 300 лет. Archived from the original on 2011-08-24.
  3. ↑ Өземтә китерү хатасы: Неверный тег <ref>; для сносок .D0.94.D0.B5.D0.BC.D0.BE.D1.81.D0.BA.D0.BE.D0.BF_Weekly не указан текст
к·б·ү
Русия империясенең административ-территориаль бүленеше*
Губерналар Або-Бьёрнеборг • Архангельск • Әстерхан • Баку • Бессарабия • Васа • Варшава • Вильно • Витебск • Владимир • Вологда • Волынь • Воронеж • Выборг • Вятка • Гродно • Екатеринослав • Елизаветполь • Енисейск • Иркутск • Казан • Калиш • Калуга • Кара Диңгез • Кельцы • Киев • Ковно • Кострома • Куопио • Курляндия • Курск • Кутаиси • Лифляндия • Ломжа • Люблин • Мәскәү • Минск • Могилев • Новгород • Нюланд • Олонец • Орёл • Пенза • Пермь • Петроков • Плоцк • Подолье • Полтава • Псков • Радом • Рязань • Самара • Санкт-Михель • Санкт-Петербург • Саратов • Седлец • Сембер • Смоленск • Ставрополь • Сувалки • Тавастгус • Таврия • Тамбов • Тверь • Тифлис • Томск • Тубыл • Тула • Түбән Новгород • Улеаборг • Уфа • Харьков • Херсон • Чернигов • Ырынбур • Эривань • Эстляндия • Ярославль Lesser Coat of Arms of Russian Empire.svg
Өлкәләр Акмола • Амур • Байкал арты • Дагъстан • Диңгез буе • Дон Гаскәре • Җаек • Җидесу • Карс • Камчатка • Каспий арты • Кубань • Сәмарканд • Сахалин • Семипалатинск • Сырдарья • Терек • Тургай • Ферганә • Якутск
Бәйле илләр Бохара әмирлеге • Хива ханлыгы
*1914 елына
Чыганагы — "http://tt.wikipedia.org/w/index.php?title=Казан_губернасы&oldid=533320"
Шәхси кораллар
Исемнәр мәйданы

Төрләр
Хәрәкәт
Күчү
катнашу
Кораллар
Башка телләрдә