Катаракта

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү

Катаракта (күзне яры каплау) — күз бәбәгенең томанлануы, күз авыруы.

Катаракта гадәттә ике төрле: ярысы үсми торган, ярысы үсә торган була. Беренчесе тумыштан килә, яры хрусталикның төрле җирләрендә һәм төрле формада була. Ярысы үсә торганы — төрле сәбәпләрдән: күзнең зарарлануыннан, хрусталикның бозылуыннан башлана. Бу төр катаракта организм төрле үзгәрешләр кичергәндә барлыкка килә.

Гадәттә, 50-дән узган кешеләрнең хрусталик читләре тоныклана башлый. Ул томан башта күрүгә комачауламый, күрү сәләте кимү артык сизелми. Мондый катарактаны өлгереп җитмәгән катаракта дип атыйлар. Әмма авыру көчәйгәннән-көчөя, ниһаять, яры, аксыл-соры төскә кереп, бөтен хрусталикны томалый, кеше яктыны караңгыдан аерыр хәлдә генә кала, тирә-юньдәге җан ияләрен һәм әйберләрне бөтенләй күрми. Монысы – катарактаның өлгереп җитү билгесе.

Хрусталикны элекке хәленә кайтарырдай дарулар юк. Чит илләрдә дә, Рәсәйдә дә андый дарулар әлегә әзерләнә генә. Табиблар авырый башлаган кешегә күз тамчылары тәкъдим итәләр. Даруханәдә рецепт буенча әзерләнгән ул тамчылар составында витаминнар, ферментлар, кальций, калий, натрий кебек микроэлементлар була. Чит илләрдән кайтарылган әзер дарулар да бар. Катахром-офтан, витафакол, витайодурол, сенкаталин, квинакс — әнә шуларның кайберләре. Аларны тамызу хрусталикны туендыруны яхшырта, ярының үсүен тоткарлый.

Халык медицинасы исә түбәндәге дәвалау чараларын кулланырга киңәш итә.

• Әче әремне ваклап, кайнар су белән пешекләп җылы көенчә күзгә ябарга. Моны көненә 1-2 тапкыр эшләргә кирәк. Дәвалау срогы — 25-30 көн.

Тайтояк (копытень) үләнен кайнар су белән пешекләп, изеп, яры каплаган күзгә ябарга. Согын сыгып, иртән һәм кичен күзгә тамызу тагын да файдалырак.

• Иртән һәм кичен 2-шәр тамчы балык мае тамызу күзне яры каплаудан саклый.

• Шушы ук максатта бал тамызу да урынлы. Балны кайнар суда эретеп көн саен 1-2 тамчы тамызырга мөмкин. Бал суын алдан хәзерләп суыткычта саклап була. Әбугалисина тәкъдим иткәнчә аны болай әзерлиләр: бер өлеш балны 2 өлеш су белән кушып әкренләп кайнаталар, өскә чыккан күбекне җыеп баралар. Күбек чыгу беткәч, калган суны шешәләргә салып куялар да кирәге чыккан саен күзгә тамызалар.

Ләкин дарулар, халык дәвалары хрусталикның тоныклануын туктата алмый, көннәрнең берендә кеше барыбер сукырая.

Хәзерге көндә дөм сукырайганны көтеп тормаска да була. Өлгереп җитмәгән катаракталарны да операция ясап алу инде гамәлгә кереп бара. Яры баскан хрусталикка операция ясау безнең илдә 1960 елларда башланды.

Гадәттә, хрусталик бөтен оясы белән бергә алына. Әмма арткы һәм хәтта алгы бүлемнәрне калдыру ысулы да бар. Бу вакытта ясалма хрусталик шул бүлемнәр эченә җиңел кереп утыра.

Хрусталикны алгач, кеше күрәкарауга әйләнә. Өстәмә линзадан башка күзнең күрүен яхшыртып булмый. Мондый чакта кешегә я күзлек киертәләр, я контактлы линза, я ясалма хрусталик куялар. Шуларның кайсы әйбәтрәк икән дигән сорау туа, әлбәттә. Бу инде күз тукымаларының нинди хәлдә булуына бәйле. Кешенең нинди авырулар белән авыруын да исәпкә алу зарур. Мәсәлән, шикәр авырулы кешегә, аның организмы чит әйберне өнәп бетермәвен исәпкә алганда, күзлек кию яхшырак.

Ясалма хрусталик кую катлаулы операция түгел. Кайберәүләргә аны гомуми наркоз астында куялар, күпчелек очракта җирле наркоз да җитә. Бөтен эш 30-40 минутта төгәлләнә. 80-90 яшьлек картлар да операцияне җиңел кичерә һәм яңа хрусталикка тиз ияләшә.