Красноярск

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү
Красноярск
Красноярск
Байрак Герб
Flag of Krasnoyarsk (Krasnoyarsk krai).png Coat of Arms of Krasnoyarsk (Krasnoyarsk krai).svg
Ил
Русия
Төбәк
Красноярск крае
Башлык
Нигезләнде
Мәйдан
348,13 км²
Халык саны
973 891 кеше
Сәгать поясы
Телефон коды
391
Почта индекслары
660ххх
Рәсми сайт
Бүләкләр
Октябрь Инкыйлабы ордены
Красноярск (Россия)
Red pog.png
Красноярск (Красноярск крае)
Red pog.png

Красноя́рскКөнчыгыш Себернең иң эре икътисади һәм мәдәни үзәкләрнең берсе, Красноярск крае административ үзәге. Шәһәр Енисей елгасының ике ярларында урнаша.

2019 елда Красноярскида 29нче Кышкы Универсиада үткәреләчәк.[1]

География[үзгәртү | чыганак текстны үзгәртү]

Красноярск Енисей елгасының ике ярында, урманлы дала зонасында, Көнбатыш Себер тигезлеге, Урта Себер яссы таулыгы һәм Саян таулары тоташкан урынында урнашкан.

Новосибирскидан башка шәһәрләр кадәр ераклыгы (автоюллар буенча)
Томск ~ 586 км<br$2 />Ханты-Мансийск ~ 2828 км Лесосибирск ~ 317 км<br$2 />Енисейск ~ 354 км
Әчинск ~ 176 км<br$2 />Кемерово ~ 526 км<br$2 />Новосибирск ~ 785 км<br$2 />Мәскәү ~ 4140 км
Җилләр розасы
Канск ~ 247 км<br$2 />Братск ~ 896 км<br$2 />Нерюнгри ~ 3082 км
Дивногорск ~ 24 км<br$2 />Новокузнецк ~ 748 км<br$2 />Барнаул ~ 1023 км<br$2 />Горно-Алтайск ~ 1076 км Абакан ~ 423 км Өркет ~ 1059 км<br$2 />Улан-Удэ ~ 1498 км

Климат[үзгәртү | чыганак текстны үзгәртү]

  • Елның урта температурасы — +1,6 °C
  • Елның урта җил тизлеге — 2,3 м/с
  • Елның урта һава дымлылыгы — 68%

Бөтен метеокүзәтчелек тарихы буенча иң югары температура 1892 елда тәшкил ителгән — 36,9 °C,[2] иң түбән 1921 елда (−41,9 °C).[2]

Красноярск климаты
Күрсәткеч Гый Фев Мар Апр Май Июн Июл Авг Сен Окт Ноя Дек Ел
Абсолют максимум, °C 6,5 8,5 17,5 31,4 34,0 34,8 36,5 35,1 31,3 24,5 13,6 8,6 36,5
Уртача максимум, °C −11,4 −8 −0,2 7,8 17,1 22,4 24,8 21,8 14,4 6,4 −3,4 −9,4 6,9
Уртача температура, °C −15,5 −12,8 −5,7 2,5 10,9 16,2 19,1 15,7 9,9 2,0 −7,2 −13,4 1,6
Уртача минимум, °C −19,2 −16,9 −10,1 −2,6 4,7 10,3 13,4 10,8 4,8 −1,6 −10,6 −17,1 −2,8
Абсолют минимум, °C −52,8 −41,6 −38,7 −25,7 −11,2 −3,6 3,3 −1,2 −9,6 −25,1 −42,3 −47 −52,8
Явым-төшем нормасы, мм 18 13 16 32 45 63 76 67 50 43 38 30 491
Чыганак: «Погода и климат»

Тарих[үзгәртү | чыганак текстны үзгәртү]

Krasnoyarsk1911.jpg

Красноярск 1628 елда воевода Афанасий Дубенский тарафыннан Кызыл-җар (Кызыл яр) урочищесында Красноярский острог исеме астында нигезләнгән.[3]

Шәһәр статусын Красноярск 1690 елда ала. Каланың тиз үсеше 1735 елда Себер тракты төзелешенә туры килә.

1708 елдан Себер губернасында, 1719 елдан Тубыл провинциясендә, 1724 елдан Енисей провинциясендә. 1764 елдан Иркутск губернасы, 1784 елдан Колыван наместниклыгының өяз шәһәре. 1796-1804 елларда Тубыл губернасы, 1804 елдан Томск губернасы составында. 1822 елдан — Енисей губернасы үзәге.

1856 елда Красноярскда 5 чиркәү, 1045 йорт һәм 144 лавка (кибет) булган.

Халык[үзгәртү | чыганак текстны үзгәртү]

1840[4] 1856[3] 1897[5] 1926[3] 1931[3] 1939[3] 1959[6] 1970[7] 1979[8] 1989[9] 2002[10] 2010[11]
6 888 26 699 ~60 400 ~69 300 ~82 800 ~186 100 412 375 648 113 796 305 912 629 909 341 973 891

Милли состав (2010): руслар — 90,8%, украиннар — 1,7%, татарлар — 1,2%.[12]

Шәһәрдә туган танылган кешеләр[үзгәртү | чыганак текстны үзгәртү]

Эчке бүленеш[үзгәртү | чыганак текстны үзгәртү]

Rayons of Krasnoyarsk.svg
  1. Тимер Юл районы
  2. Киров районы
  3. Ленин районы
  4. Октябрь районы
  5. Свердлов районы
  6. Совет районы
  7. Үзәк районы

Мәгариф[үзгәртү | чыганак текстны үзгәртү]

Себер федераль университетының «А» корпусының бинасы

Красноярскида 147 мәктәп, 22 ПТУ, 16 укуханә, 22 техникум, 29 югары уку йорт бар.

Югары уку йортлары[үзгәртү | чыганак текстны үзгәртү]

  • Себер федераль университеты
  • В. П. Астафьев исемле Красноярск дәүләт педагогика университеты
  • Красноярск дәүләт аграр университеты
  • В. Ф. Войно-Ясенецкий исемле Красноярск дәүләт медица университеты
  • Красноярск музыка һәм театр дәүләт академиясы
  • М. Ф. Решетнёв исемле Себер дәүләт аэрокосмик университеты
  • Себер дәүләт технологик университеты
  • Себер юридик институты
  • Красноярск тимер юл транспорты институты
  • Көнчыгыш Себер туризм институты
  • Красноярск дәүләт сәнгать институт
  • Красноярск иҗтмагый фәннәр институты
  • Себер эшкуарлык, идарә итү һәм психологии институты

Шуның өстәвенә, шәһәрдә башка югары уку йортларның филиаллары да эшлиләр.

Красноярск спорты[үзгәртү | чыганак текстны үзгәртү]

Кардәш шәһәрләр[үзгәртү | чыганак текстны үзгәртү]

Галерея[үзгәртү | чыганак текстны үзгәртү]

Искәрмәләр[үзгәртү | чыганак текстны үзгәртү]

  1. Красноярск стал столицей зимней Универсиады-2019
  2. 2,0 2,1 Климат Красноярска. Погода и климат. 28 марта 2010 көнне тикшерелгән. 22 август 2011 көнне төп чыганагыннан архивланган.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 http://www.mojgorod.ru/krsnjar_kraj/krasnojarsk/
  4. Статистические таблицы о состоянии городов Российской империи, 1840
  5. http://demoscope.ru/weekly/ssp/emp_lan_97_uezd.php?reg=598
  6. 1959 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  7. 1970 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  8. 1979 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  9. 1989 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  10. 2002 елгы Бөтенрусия җанисәбе. РФ, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  11. Өземтә китерү хатасы: Неверный тег <ref>; для сносок gks.ru не указан текст
  12. http://std.gmcrosstata.ru/webapi/jsf/tableView/customiseTable.xhtml

Тышкы сылтамалар[үзгәртү | чыганак текстны үзгәртү]