Ленар Шәех

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү
Ленар Шәех

Тулы исеме Ленар Миңнемөһим улы Шәехов
Һөнәре шагыйрь, журналист
Туу датасы 4 октябрь 1982(1982-10-04) (31 яшь)
Туу җире Татарстанның Актаныш районы Такталачык авылы
Милләте татар
Бүләк һәм премияләре Татарстан Республикасының Муса Җәлил исемендәге Республика премиясе лауреаты
Башка мәгълүмат Татарстан Язучылар берлеге әгъзасы, филология фәннәре кандидаты

Ленар Шәех, тулы исеме Ленар Миңнемөһим улы Шәеховтатар шагыйре, журналист.

Ул 1982 елның 4 октябрендә Татарстанның Актаныш районы Такталачык авылында дөньяга килә. Такталачык урта мәктәбендә белем алганда, Ленар каләм тибрәтә башлый, иҗатка тартыла. Аның “Адашлар” исемле иң беренче язмасы 1994 елда “Игенче даны” (хәзерге “Актаныш таңнары”) район газетасында басылып чыга.

1999–2002 елларда ул Минзәлә педагогия көллиятендә белем ала. Аның әсәрләре бер-берартлы республика газета-журналларында күренә башлый, “Сабантуй” газетасында шигырьләре басыла. Шул вакытта аны Татарстанның халык шагыйре Илдар Юзеев күреп ала. Ул Ленарга өмет баглап, аның талантлы шагыйрь булачагына ышаныч белдерә, бу хакта матбугатта язып чыга.

Педагогия көллиятен тәмамлагач, Л.Шәех Казан дәүләт университетының татар филологиясе һәм тарихы факультетына укырга керә.

Университетта уку дәверендә, язучы Галимҗан Гыйльманов белән берлектә уку йортының легендар “Әллүки” әдәби-иҗат берләшмәсен кабат сафка бастырып җибәрә. “Әллүки” тирәсендә алтмышка якын яшь каләм иясе җыела. Шул ук вакытта берләшмәнең айлык басмасы – татар студентларының “Тәрәзә” газетасы дөнья күрә башлый. Ленар Шәех аның нигезләүчесе һәм баш мөхәррире була.

2007 елда Татарстан китап нәшриятында “Әллүки” дип исемләнгән җыентык дөнья күрә (төзүчесе – Ленар Шәех). Анда әдәбият мәйданына ныклы адымнар белән килүче егерме биш яшь каләм иясенең әсәрләре урын ала.

Университетта белем алуы белән беррәттән, Л.Шәех 2004 елда "Азатлык" радиосының Казан бюросында тапшырулар әзерли, 2004–2005 елларда “Шәһри Казан”, 2005–2007 елларда – “Татарстан яшьләре” газеталары журналисты була. 2006 елда Алманиянең Гиссен университетында бер айлык тел курсларында укып кайта.

Ленарның публицистик мәкаләләре, шигырьләре, хикәяләре, яңа чыккан китапларга рецензияләре республикабызның “Казан утлары”, “Мәйдан”, “Чаян”, “Сөембикә”, “Идел”, “Ялкын”, “Татарстан яшьләре”, “Мәдәни җомга”, “Шәһри Казан”, “Ватаным Татарстан”, “Мәгърифәт”, “Молодежь Татарстана”, “Сабантуй”, “Салават күпере”; Башкортстанның “Тулпар”, “Шоңкар”, “Йәшлек”, «Кызыл таң» кебек газета-журналларында даими басыла.

Ленар Шәех – балалар өчен “Авылдан килгән мендәр” (2005), “Керпе ничек энәле булган?” (2007), “Безнең ишегалдында” (2010, 2012), “Алдамыйм!” (2014) исемле китаплар авторы. “Дүртенче кат... Бишенче кат...” (2008), "Җылытасы килә дөньяны!.." (2011) дип исемләнгән җыентыгында исә аның лирик, фәлсәфи һәм сатирик шигырьләре урын алган. Аның автор-төзүче буларак башкарган “Җил каян килә?” (2008) китабы балалар һәм яшүсмерләр өчен кызыклы фәнни-популяр басма булып тора.

2008 елда Татарстан китап нәшриятында Л.Шәех төзегән «Нәҗип Газизов» исемле китап дөнья күрә. Ул аның дәү әтисе – РСФСРның халык мәгарифе отличнигы, Татарстанның атказанган мәктәп укытучысы, Актаныш районының 4 нче номерлы Яңа Әлем һәм 3 нче номерлы Такталачык балалар йортлары директоры, күренекле педагог, татар Макаренкосы Нәҗип Газиз улы Газизовның (19181977) якты истәлегенә багышлана.

Ленар Шәех – Татарстан Журналистлар берлеге (2006 ел), Русия Журналистлар берлеге (2006 ел), Халыкара Журналистлар АссоциациясеIFJ(2006), Халыкара ПЕН-клубның Татар ПЕН-үзәге (2007 ел) әгъзасы.

2007 елдан Л.Шәех – Татарстан китап нәшриятының балалар һәм яшүсмерләр редакциясендә мөхәррир хезмәтендә. 2008 елдан ул Татарстан китап нәшриятының баш мөхәррире вазифасын башкара. 2012 елда Казан (Идел буе) федераль университеты профессоры, филология фәннәре докторы Азат Әхмәдуллин җитәкчелегендә филология фәннәре кандидаты дигән гыйльми дәрәҗә алу өчен диссертация яклый. 2013 елда Татарстан Республикасының Муса Җәлил исемендәге Республика премиясенә лаек була.

Л.Шәех – 2007 елдан Татарстан Язучылар берлеге, 2012 елдан Татарстан Язучылар берлеге идарәсе әгъзасы.

Басма китаплары[үзгәртү]

  • Яз җыры: шигырьләр / кереш сүз авт. Г.Гыйльманов. – Актаныш: Актаныш типографиясе ААҖ, 2005 – 62 б. – 500 д.
  • Авылдан килгән мендәр: балалар өчен шигырьләр / кереш сүз авт. И.Юзеев. – Казан: Татар. кит. нәшр., 2005. – 71 б.: рәс. б-н. – 5000 д.
  • Керпе ничек энәле булган?: балалар өчен шигырьләр. – Казан: Мәгариф, 2007. – 32 б.: рәс. б-н. – 5000 д. (I завод – 2000 д., II завод – 3000 д.)
  • Дүртенче кат... Бишенче кат...: шигырьләр, поэма / кереш сүз авт. Р.Миңнуллин. – Казан: Татар. кит. нәшр., 2008. – 176 б. – 2000 д.
  • Безнең ишегалдында: балалар өчен шигырьләр. – Казан: Татар. кит. нәшр., 2010. – 16 б.: рәс. б-н. – 3000 д.
  • Җылытасы килә дөньяны!..: шигырьләр, поэмалар / кереш сүз авт. Зөлфәт.- Казан: Татар. кит. нәшр., 2011. — 255 б. — 2000 д.
  • Безнең ишегалдында: балалар өчен шигырьләр. – Казан: Татар. кит. нәшр., 2012. – 16 б.: рәс. б-н. – 10000 д.
  • Алдамыйм!: балалар өчен шигырьләр, табышмаклар, әкиятләр. – Казан: Татар. кит. нәшр., 2014. – 96 б.: рәс. б-н. – 5000 д.


Төзегән китаплары[үзгәртү]

  • Әллүки: шигырьләр, хикәяләр, әкиятләр / төз. Л.Шәех. – Казан: Татар. кит. нәшр., 2007. – 191 б. – 2000 д.
  • Юзеев И. Г. Кар өстендә дөяләр: балалар өчен шигырьләр / Илдар Юзеев; төз. һәм кереш сүз авт. Л.Шәех. – Казан: Татар. кит. нәшр., 2008. – 63 б. – 5000 д.
  • Нәҗип Газизов: истәлекләр, документлар, хатлар, фотосурәтләр / төз. Л.Шәех. – Казан: Татар. кит. нәшр., 2008. – 208 б. – 500 д.
  • Җил каян килә? / авт.-төз. Л.Шәех. – Казан: Татар. кит. нәшр., 2008. – 80 б.: рәс. б-н. – 5000 д.
  • Афзал Г.Г. Рәхмәт!: лирика, юмор, сатира / Гамил Афзал; төз.-мөх., кереш сүз авт. Л.Шәех. – Казан: Рухият, 2009. – 288 б., илл. 32 б. – 1500 д.
  • Балачак энциклопедиясе: беренче китап / төз.: Талия Шакирова, Ленар Шәех. — Казан: Татар. кит. нәшр., 2009. – 184 б.: рәс. б-н. – 2000 д.
  • Балачак энциклопедиясе: икенче китап / төз.: Талия Шакирова, Ленар Шәех. — Казан: Татар. кит. нәшр., 2010. – 200 б.: рәс. б-н. – 3000 д.
  • Балачак энциклопедиясе: өченче китап / төз.: Талия Шакирова, Ленар Шәех. — Казан: Татар. кит. нәшр., 2011. – 200 б.: рәс. б-н. – 5000 д.
  • Балачак энциклопедиясе: беренче китап / тулыл. икенче басма ; төз.: Талия Шакирова, Ленар Шәех. — Казан: Татар. кит. нәшр., 2012. – 192 б.: рәс. б-н. – 5000 д.
  • Балачак энциклопедиясе: дүртенче китап / төз.: Талия Шакирова, Ленар Шәех. — Казан: Татар. кит. нәшр., 2012. – 184 б.: рәс. б-н. – 5000 д.
  • Юзеев И. Г. Мәңге ян, күңел!: шигырьләр, җырлар, балладалар, поэма / Илдар Юзеев; төз. Л.Шәех; кереш сүз авт. Р.Миңнуллин. – Казан: Татар. кит. нәшр., 2012. – 479 б. – 3000 д.
  • Тукай Г. М. Актык тамчы яшь: шигырьләр / Габдулла Тукай; төз. һәм кереш сүз авт. Л.Шәех. – Казан: Татар. кит. нәшр., 2013. – 495 б. – 6000 д.
  • Балачак энциклопедиясе: бишенче китап / төз.: Талия Шакирова, Ленар Шәех. — Казан: Татар. кит. нәшр., 2013. – 208 б.: рәс. б-н. – 4000 д.
  • Еникиев Ә. Н. Әйтелмәгән васыять: повестьлар, хикәяләр / Әмирхан Еники; проект җит. һәм кит. төз. Л.Шәех. – Казан: Татар. кит. нәшр., 2014. – 431 б. – ("Татар прозасы" сериясе). – 3000 д.
  • Җәлил М. М. Сайланма әсәрләр = Избранное: шигырьләр / Муса Җәлил; төз. һәм кереш сүз авт. Л.Шәех. – Казан: Татар. кит. нәшр., 2014. – 423 б. – 5000 д. (Татар һәм рус телләрендә.)

Иҗаты турында[үзгәртү]

  • Юзеев И. Кереш сүз // Сабантуй. – 2001. – 10 ноябрь.
  • Гәрәев М. Хуҗа Насретдин ордены бирик юмористларга! // Чаян. – 2004. – №3. – 6 б.
  • Юзеев И. Җанда – бер чәчәк... // Казан утлары. – 2004. – №4. – 114 б.
  • Шиһапов М. Суган бармы? Юк. Кишер // Ватаным Татарстан. – 2004. – 2 июль.
  • Мөслимова Ф. “Мин бу шәхесне белмим...” // Шәһри Казан. – 2004. – 5 нояб.
  • Мәрдан Р. Хакыйкатьнең бәясе // Шәһри Казан. – 2005. – 1 гыйнв.
  • Гыйльманов Г. Кереш сүз // Сабантуй. – 2005. – 5 февр.
  • Абдуллина Л. Әдәбият – ул безнең киләчәк // Йәшлек. – 2005. – 26 февр. (Башкорт телендә.)
  • Иксанова И. Якты аның тәрәзәсе // Сөембикә. – 2005. – №3. – 23-26 б.
  • Шиһапов М. Уңай эшкә балта чапмыйк // М.Шиһапов. Җырлыйсы җырларым бар әле. – Казан: Татар. кит. нәшр., 2005. – 229-234 б.
  • Ибраһимова А. “Һәр шигырь – үзе бер әкият...” // Тәрәзә. – 2005. – №9 (нояб.).
  • Шәрифуллина Э. Чытлы Бакый // Сабантуй. – 2006. – 25 март.
  • Сафина Н. Балачакка нинди шигырь кирәк? // Ватаным Татарстан. – 2006. – 30 июнь.
  • Сәлахов Р. Сәяхәт иттем әле // Ватаным Татарстан. – 2006. – 2 дек.
  • Мостафина З. Балалар әдәбияты үз авторын эзли // Шәһри Казан. – 2007. – 6 июль.
  • Гатауллина Л. Хәзинәдән өч бөртек // Мәгърифәт. – 2007. – 4 авг.
  • Миңнуллин Р. Ленар Шәех // Р.Миңнуллин. Әсәрләр. – 5 том. – Казан: Татар. кит. нәшр., 2007. – 293-294 б.
  • Зариф Ф. Табигать тудырган талант // Тәрәзә. – 2008. – №3 (март).
  • Сәлах Р. Шәһәр тәрәзәсеннән ниләр күренә? // Мәдәни җомга. – 2009. – 20 февр.
  • Мәрданова Ф. Җанымны әсир итте // Идел. – 2009. – №5. – 73 б.
  • Зарипова А. Эзләнүчән укучыларыгыз булсын // Мәдәни җомга. – 2009. – 5 июнь.
  • Гыйбадуллина Л. Мәңгелек балачак илендә // Мәдәни җомга. – 2009. – 17 июль.
  • Ситдыйкова Ә. Бала китап тәмен татып үссен // Актаныш таңнары. — 2009. — 5 нояб.
  • Кәримова Г. Яраткан шагыйрем // Тәрәзә. — 2010. — №1-2 (гыйнвар-февраль).
  • Зөфәрова Э. "Дөньяның мәгънәсен аңларга тырышам" // Шәһри Казан. — 2010. — 25 июнь.
  • Зәйнетдинова Л. Күңел сәфәре // Мәдәни җомга. — 2010. — 6 авг.

Кулланылган чыганаклар[үзгәртү]

Татар электрон китапханә

Әдипләребез: биобиблиографик белешмәлек: 2 томда: 2 том / төз. Р.Н.Даутов, Р.Ф.Рахмани. – Казан: Татар. кит. нәшр., 2009. – 735 б.