Моздок

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү
шәһәр (1785 елдан)
Моздок
Байрак Герб
Байрак Герб
Ил Русия
Республика Төньяк Осетия
Район Моздок районы
Координаталар 43.7500172°0′0″ т. к. 44.6499825°0'0" кч. о. (G)
Нигезләнде 1763
Мәркәз биеклеге 130 м
Халык саны 38 748 кеше (2010)
UTC UTC+4
Телефон коды +7 86736
Почта индекслары 363750
Моздок (Россия)
Red pog.png
Моздок (Төньяк Осетия)
Red pog.png

Моздок (осет. Мæздæг , рус. Моздок) — Төньяк Осетия республикасындагы шәһәр, Моздок районының админитратив үзәге.

Халык саны — 38 748 кеше.[1]

География[үзгәртү]

Шәһәр Терек-Кума түбәнлегенең көньяк кырыенда, Терек елгасының сул ярында, Владикавказдан 92 километр төньяктарак урнашкан. Тимер юл станциясе, автомобил юллар төене.

Исем чыганагы[үзгәртү]

«мэз дэгу» сүзләре чиркәсчәдән "кара урман" дигәнне аңлата.

Тарих[үзгәртү]

Шәһәр урыс табигълыкка күчкән һәм православ динне кабул иткән кабарда кенәзе Кургока Кончокин (чукынганнан соң — Андрей Иванов) тарафыннан 1763 елда ныгытма буларак нигезләнгән.

1785 елдан — Кавказ наместниклыгының өяз шәһәре. 1822 елдан — Кавказ (1847 елдан — Ставрополь) өлкәсненең Моздок өязе үзәге. 1863 елда Терек өлкәсе составына күчерелә. 1897 елда — Терек өлкәсе Пятигорск округының өяз үзәге булмаган шәһәр.

19-20 гасырла рубежында — бистә, 1920-еллардан яңадан шәһәр. 1944 елда Ставрополь крае составыннан Төньяк Осетияга күчерелә.

Бөек Ватан сугышы барышында (1942 елның 25 августы) шәһәр алман-фашист гаскәрләре тарафыннан басып алына. 1943 елның 3 гыйнварында азат ителә.

Халык[үзгәртү]

1856[2] 1897[3] 1913[2] 1939[2] 1959[4] 1970[5] 1979[6] 1989[7] 2002[8] 2010[1]
~10 000 9 330 ~20 200 ~19 100 25 611 32 350 34 394 38 037 42 865 38 748

Милли состав[үзгәртү]

Милләт 1897[3] 1926[9] 1959[10] 1970[11] 1979[12] 1989[13] 2002[14] 2010[15]
руслар 48,6% 58,2% 75,8% 71,2% 70,7% 66,7% 62,7% 58,1%
осетиннар 7,4% 4,7% 4,5% 6,6% 6,4% 7,0% 7,7% 9,3%
комыклар 0,6% -,-% -,-% 1,0% 1,4% 2,2% 4,6% 7,1%
әрмәннәр 24,9% 16,1% 6,7% 5,6% 5,5% 5,1% 6,1% 6,2%
чеченнар 0,0% -,-% -,-% -,-% -,-% -,-% 4,2% 3,5%
кабардалылар 2,9% 2,3% 1,9% 2,2% 2,5% 3,0% 3,2% 3,2%
төрекләр 0,4% -,-% -,-% -,-% -,-% -,-% 0,9% 2,0%
украиннар 3,8% 5,2% 5,2% 4,8% 4,1% 4,2% 2,2% 1,5%

Икътисад[үзгәртү]

Азык-төлек сәнәгатенең ширкәтләре: иткомбинат, сөт заводы, сыра капйнату заводы, шәраб заводы.

Гардиналар фабрикасы, кирпеч заводы.

Искәрмәләр[үзгәртү]