Моздок

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү
шәһәр (1785 елдан)
Моздок
Байрак Герб
Байрак Герб
Ил Русия
Республика Төньяк Осетия
Район Моздок районы
Координаталар 43.7500172°0′0″ т. к. 44.6499825°0'0" кч. о. (G)
Нигезләнде 1763
Мәркәз биеклеге 130 м
Халык саны 38 748 кеше (2010)
UTC UTC+4
Телефон коды +7 86736
Почта индекслары 363750
Моздок (Россия)
Red pog.png
Моздок (Төньяк Осетия)
Red pog.png

Моздок (осет. Мæздæг , рус. Моздок) — Төньяк Осетия республикасындагы шәһәр, Моздок районының админитратив үзәге.

Халык саны — 38 748 кеше.[1]

География[үзгәртү]

Шәһәр Терек-Кума түбәнлегенең көньяк кырыенда, Терек елгасының сул ярында, Владикавказдан 92 километр төньяктарак урнашкан. Тимер юл станциясе, автомобил юллар төене.

Исем чыганагы[үзгәртү]

«мэз дэгу» сүзләре чиркәсчәдән "кара урман" дигәнне аңлата.

Тарих[үзгәртү]

Шәһәр урыс табигълыкка күчкән һәм православ динне кабул иткән кабарда кенәзе Кургока Кончокин (чукынганнан соң — Андрей Иванов) тарафыннан 1763 елда ныгытма буларак нигезләнгән.

1785 елдан — Кавказ наместниклыгының өяз шәһәре. 1822 елдан — Кавказ (1847 елдан — Ставрополь) өлкәсненең Моздок өязе үзәге. 1863 елда Терек өлкәсе составына күчерелә. 1897 елда — Терек өлкәсе Пятигорск округының өяз үзәге булмаган шәһәр.

19-20 гасырла рубежында — бистә, 1920-еллардан яңадан шәһәр. 1944 елда Ставрополь крае составыннан Төньяк Осетияга күчерелә.

Бөек Ватан сугышы барышында (1942 елның 25 августы) шәһәр алман-фашист гаскәрләре тарафыннан басып алына. 1943 елның 3 гыйнварында азат ителә.

Халык[үзгәртү]

1856[2] 1897[3] 1913[2] 1939[2] 1959[4] 1970[5] 1979[6] 1989[7] 2002[8] 2010[1]
~10 000 9 330 ~20 200 ~19 100 25 611 32 350 34 394 38 037 42 865 38 748

Милли состав[үзгәртү]

Милләт 1897[3] 1926[9] 1959[10] 1970[11] 1979[12] 1989[13] 2002[14] 2010[15]
руслар 48,6% 58,2% 75,8% 71,2% 70,7% 66,7% 62,7% 58,1%
осетиннар 7,4% 4,7% 4,5% 6,6% 6,4% 7,0% 7,7% 9,3%
комыклар 0,6% -,-% -,-% 1,0% 1,4% 2,2% 4,6% 7,1%
әрмәннәр 24,9% 16,1% 6,7% 5,6% 5,5% 5,1% 6,1% 6,2%
чеченнар 0,0% -,-% -,-% -,-% -,-% -,-% 4,2% 3,5%
кабардалылар 2,9% 2,3% 1,9% 2,2% 2,5% 3,0% 3,2% 3,2%
төрекләр 0,4% -,-% -,-% -,-% -,-% -,-% 0,9% 2,0%
украиннар 3,8% 5,2% 5,2% 4,8% 4,1% 4,2% 2,2% 1,5%

Икътисад[үзгәртү]

Азык-төлек сәнәгатенең ширкәтләре: иткомбинат, сөт заводы, сыра капйнату заводы, шәраб заводы.

Гардиналар фабрикасы, кирпеч заводы.

Искәрмәләр[үзгәртү]

  1. 1,0 1,1 http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/perepis2010/svod.xls
  2. 2,0 2,1 2,2 http://www.mojgorod.ru/r_sevosetia/mozdok/
  3. 3,0 3,1 http://demoscope.ru/weekly/ssp/emp_lan_97_uezd.php?reg=513"
  4. 1959 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  5. 1970 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  6. 1979 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  7. 1989 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  8. 2002 елгы Бөтенрусия җанисәбе. РФ, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  9. http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/rnnossetia.html
  10. http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/mozdok59.html
  11. http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/mozdok70.html
  12. http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/mozdok79.html
  13. http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/mozdok89.html
  14. http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/mozdok02.html
  15. Том4. Таблица 4. Национальный состав РСОА по муниципальным образованиям по переписи 2010 года.