Ненец автономияле округы

Ненец автономияле округы Ненецкий автономный округ Ненёцие автономной ӈокрук Байрак Герб Дәүләт төзелеше Автономияле округ Рәсми тел урыс теле Башкала Нарьян-Мар Администрациянең рәисе Игорь Фёдоров Мәйдан – Барлыгы – % Су 176 100 км² 0,1% Халык саны – Барлыгы (2010) – Тыгызлык 42 344 кеше 0,24 кеше/км² Акча RUB Вакыт UTC MSK (UTC+4) Телефон коды +7

Не́нец автоно́мияле о́кругы (рус. Ненецкий автонмный округ, нен. Ненёцие автономной ӈокрук) — Русия Федерациясенең төньяк-көнбатышта урнашкан субъекты (Архангельск өлкәсе составында).

Административ үзәге — Нарьян-Мар.

География

Чиктәшлек

Як	Русия субъекты
Төньяк-көнчыгыш	Ямал-Ненец автономияле округы
Көньяк	Коми Республикасы
Көньяк-көнбатыш	Архангельск өлкәсе

Ненец автономияле округы Көнбатыш Аурупа тигезлекнең төньякта урнаша, зуррак өлеше поляр түгәрәк артында тора; Ак, Баренц һәм Кара диңгезләр белән юыла.

Рельеф — күбесенчә тигезле.

Еллгаларның иң зурысы - Печора, монда да аның тамагы урнаша.

Утраулар — Колгуев, Вайгач.

Климат

Субарктик; округның төньякта - аркткик климаты. Гыйнварның урта температурасы -12...-22 °C, июльнең — +6...+13 °C

Тарих

V—XIII гасырларда монда билгеләнмәгән печера (ненецча - сиртя) кабиләсе торган. Ненецлар бу җирләргә безнең эраның икенче меңъеллыкта килделәр. Бу вакытта да, Новгород ягыннан урыслар килә; Новгородның хакимияте тулысынча 14-15 гасырларда урнаштырылган. 1478 елдан, Новгород җимерелгәннән соң, хәзерге Ненец АО территориясе Мәскәү дәүләтенә күчте.

1500 елында Семён Курбский хәрби экспедициясе Пустозерск крепостен салган. Бу шәһәр гасырлар дәвамында Мезеньнан Уралга кадәр административ һәм сәүдә үзәге булган.

XVIII гасыр ахырыннан - ХХ гасырның башында хәзерге НАО территориясе Архангелск губерниянең Мезень һәм Печора өяз составына кергән иде.

1929 елда Төньяк край составында Ненец (Самоед) милли округы барлыкка килде.

1940 елда Воркута посёлогы Ненец АО-дан Коми АССР-га тапшырыла; 1954 елда округ составына Колгуев утравы тапшырылган.

1977 елда исемен Ненец автономияле округына алыштыра.

Демография

• Халык саны: 41 546 (2007)
  • Шәһәр халкы: 27 147 (64,6 %)
  • Авыл халкы: 14 872
  • Халык тыгызлыгы — 0,2 чел./км²
  • Ирләр: 20 504 (49,5 %)
  • Хатыннар: 21456 (50,5 %)
• Урта яшь: 31,5 лет

Милли состав

	1939 җанисәбе	1959 җанисәбе	1970 җанисәбе	1979 җанисәбе	1989 җанисәбе	2002 җанисәбе	2010 җанисәбе
ненецлар	5602 (11,8 %)	4957 (10,9 %)	5851 (15,0 %)	6031 (12,8 %)	6423 (11,9 %)	7754 (18,7 %)	7504 (18,6 %)
комилар	6003 (12,6 %)	5012 (11,0 %)	5359 (13,7 %)	5160 (10,9 %)	5124 (9,5 %)	4510 (10,9 %)	3623 (9,0 %)
урыслар	32 146 (67,5 %)	31 312 (68,8 %)	25 225 (64,5 %)	31 067 (65,8 %)	35 489 (65,8 %)	25 942 (62,4 %)	26 648 (66,1 %)
украиннар	1402 (2,9 %)	2068 (4,5 %)	1224 (3,1 %)	2596 (5,5 %)	3728 (6,9 %)	1312 (3,2 %)	-
белоруслар	334 (0,7 %)	506 (1,1 %)	290 (0,7 %)	650 (1,4 %)	1051 (1,9 %)	426 (1,0 %)	-
башкалар	2130 (4,5 %)	1679 (3,7 %)	1170 (3,0 %)	1714 (3,6 %)	2097 (3,9 %)	1602 (3,9 %)	2524 (6,3 %)

Шәһәрләр һәм шәһәр тибындагы посёлоклар

Халык саны, кеше
Шәһәр	1959	1970	1979	1989	2002	2009	2010
Нарьян-Мар	13 222	7703	12 241	17 094	11 038	11 827	13 525
Искателей	?	?	?	?	8672	5453	7417
Амдерма	3 598	4 516	4 221	5 495	650	572	556

Административ-территориаль бүленеш

• Нарьян-Мар
• Поляр түгәрәгенең аръягындагы (Заполярный) район