Ненец автономияле округы

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү
Русия Федерациясе субъекты
Ненец автономияле округы
Ненецкий автономный округ
Ненёцие автономной ӈокрук
Flag of Nenets Autonomous District.svg Coat of Arms of Nenetsia.png
Байрак Герб

Nenets in Russia.svg

Башкала

Нарьян-Мар

Мәйдан

20-нче

- Барлыгы

- Су

176 700 км² [1]

0,1 %

Халык саны

65-нче

- Барлыгы

- Халык тыгызлыгы

42 642 (2010)[2]

0,24 кеше/км²

ТРП

65-нче

- Барлык, агымдагы бәядә

- Кеше башына

145,8 млрд. сум [3] (2010)

3 419 мең сум

Федераль округы

Идел буе

Икътисади районы

Төньяк

Рәсми тел(ләр)

рус теле, ненец теле[4]

Губернатор

Игорь Фёдоров

РФ субъекты коды

83

Сәгать поясы

MSK (UTC+4)

Не́нец автоно́мияле о́кругы (рус. Ненецкий автонмный округ, нен. Ненёцие автономной ӈокрук) — Русия Федерациясенең төньяк-көнбатышта урнашкан субъекты (Архангельск өлкәсе составында).

Административ үзәге — Нарьян-Мар.

География[үзгәртү]

Чиктәшлек[үзгәртү]

Як Русия субъекты
Төньяк-көнчыгыш Ямал-Ненец автономияле округы
Көньяк Коми Республикасы
Көньяк-көнбатыш Архангельск өлкәсе

Ненец автономияле округы Көнбатыш Аурупа тигезлегенең төньякта, күбесенчә Поляр түгәрәге аръягында урнаша, Ак, Баренц һәм Кара диңгезләр белән юыла.

Рельеф — күбесенчә тигезле.

Еллгаларның иң зурысы — Печора, монда да аның тамагы урнаша.

Утраулар — Колгуев, Вайгач.

Климат[үзгәртү]

Субарктик; округның төньякта - аркткик климаты. Гыйнварның урта температурасы -12...-22 °C, июльнең — +6...+13 °C

Тарих[үзгәртү]

V—XIII гасырларда монда билгеләнмәгән печера (ненецча — сиртя) кабиләсе торган. Ненецлар бу җирләргә безнең эраның икенче меңъеллыкта килделәр. Бу вакытта да, Новгород ягыннан урыслар килә; Новгородның хакимияте тулысынча 14-15 гасырларда урнаштырылган. 1478 елдан, Новгород җимерелгәннән соң, хәзерге Ненец АО территориясе Мәскәү дәүләтенә күчте.

1500 елында Семён Курбский хәрби экспедициясе Пустозерск крепостен салган. Бу шәһәр гасырлар дәвамында Мезеньнан Уралга кадәр административ һәм сәүдә үзәге булган.

XVIII гасыр ахырыннан - ХХ гасырның башында хәзерге НАО территориясе Архангелск губерниянең Мезень һәм Печора өяз составына кергән иде.

1929 елда Төньяк край составында Ненец (Самоед) милли округы барлыкка килде.

1940 елда Воркута посёлогы Ненец АО-дан Коми АССР-га тапшырыла; 1954 елда округ составына Колгуев утравы тапшырылган.

1977 елда исемен Ненец автономияле округына алыштыра.

Демография[үзгәртү]

  • Халык саны: 41 546 (2007)
    • Шәһәр халкы: 27 147 (64,6 %)
    • Авыл халкы: 14 872
    • Халык тыгызлыгы — 0,2 чел./км²
    • Ирләр: 20 504 (49,5 %)
    • Хатыннар: 21456 (50,5 %)
  • Урта яшь: 31,5 лет

Милли состав[үзгәртү]

1939 җанисәбе 1959 җанисәбе 1970 җанисәбе 1979 җанисәбе 1989 җанисәбе 2002 җанисәбе 2010 җанисәбе [5]
ненецлар 5602 (11,8 %) 4957 (10,9 %) 5851 (15,0 %) 6031 (12,8 %) 6423 (11,9 %) 7754 (18,7 %) 7504 (18,6 %)
комилар 6003 (12,6 %) 5012 (11,0 %) 5359 (13,7 %) 5160 (10,9 %) 5124 (9,5 %) 4510 (10,9 %) 3623 (9,0 %)
урыслар 32 146 (67,5 %) 31 312 (68,8 %) 25 225 (64,5 %) 31 067 (65,8 %) 35 489 (65,8 %) 25 942 (62,4 %) 26 648 (66,1 %)
украиннар 1402 (2,9 %) 2068 (4,5 %) 1224 (3,1 %) 2596 (5,5 %) 3728 (6,9 %) 1312 (3,2 %) -
белоруслар 334 (0,7 %) 506 (1,1 %) 290 (0,7 %) 650 (1,4 %) 1051 (1,9 %) 426 (1,0 %) -
башкалар 2130 (4,5 %) 1679 (3,7 %) 1170 (3,0 %) 1714 (3,6 %) 2097 (3,9 %) 1602 (3,9 %) 2524 (6,3 %)

Торак пунктлар[үзгәртү]

Ненец автономияле округының эре торак пунктлары

Шәһәр Халык саны Торак пункт Халык саны

Администрация НАО.jpg
Нарьян-Мар

1 Нарьян-Мар 21 658 11 Великовисочное 544
2 Искателей 6 881 12 Каратайка 544
3 Красное 1 519 13 Амдерма 541
4 Несь 1 368 14 Харута 538
5 Нельмин Нос 916 15 Тельвиска 454
6 Ома 763 16 Бугрино 454
7 Хорей-Вер 739 17 Коткино 372
8 Түбән Пёша 718 18 Оксино 339
9 Индига 632 19 Шойна 300
10 Усть-Кара 574 20 Лабожское 250
2010 елның җанисәбе буенча


Административ-территориаль бүленеш[үзгәртү]

  • Нарьян-Мар
  • Поляр түгәрәге аръягындагы (Заполярный) район

Искәрмәләр[үзгәртү]