Петропавел

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү
1807
Петропавел
Петропавл
Герб
Герб
Ил Казакъстан
Өлкә Төньяк Казакъстан
Координаталар 54°53′″ т. к. 69°13'" кч. о. (G)
Аким Нурҗан Кемер улы Әшимбетов
Нигезләнде 1752
Элеккеге исемнәр Изге Петр ныгытмасы
Мәйдан 221,6 км²
Климат төре кискен континенталь
Халык саны 195 162[1] кеше (2010)
Милли состав руслар 71,27 %, казакълар 15,42 %,
татарлар 3,75 %[2]
Сәгать кушагы UTC+6
Телефон коды +7 7152
Почта индексы 150000
Петропавел (Казакъстан)
Red pog.png
Кызылъяр үзәк мәчете
Төньяк Казакъстан өлкәсе тарих һәм өлкәне өйрәнү музее

Петропавел (каз. Петропавл, рус. Петропавловск) — Казакъстанның шәһәре, Төньяк Казакъстан өлкәсенең мәркәзе. Шәһәр Ишим елгасы яр буенда урнашкан. Халык исәбе якынча 195 мең кеше тәшкил итә (2010).

Тарих[үзгәртү]

Русия империясе[үзгәртү]

Шәһәр Яңа-Ишим саклау сызыгы Изге Петр ныгытмасы буларак 1752 елның 12 июлендә нигезләнгән. 1807 елда ныгытма Петропавловск шәһәре исемене алган һәм Тубыл губернасына кергән. 7 сентябрьдә шәһәргә беренче шәһәр башлыгы билгеләде. Бу 300 сум хезмәт хакы белән отставкадагы майор Левашов иде. 1822 елда Омск губернасының округ шәһәре булган. 1838 елда исә ул Тубыл губернасының өяз үзәге булмаган (рус. заштатный) шәһәре иттерде (Ишим өязенә кергән). 1868 елдан 1919 елга кадәр Петропавловск Акмола өлкәсенең (мәркәзе — Омск шәһәре) өяз шәһәре булды. 1842 елның 7 сентябрендә шәһәр үзенең гербыны алган.

XIX гасырда шәһәр сәүдә-икътисадый бәйләнешләр үзәгенә әверелде. Шәһәрдән ике кәрван юлы чыккан: берсе — Ташкент һәм Бохарага, икенчесе — Голҗага.

1896 елда шәһәрнең 2 чакрымда Көньяк Урал тимер юлы Петропавловск тимер юл станциясене салдылар.

Халык[үзгәртү]

Шәһәрдә күчеп килгән кешеләрдә шактый зур өлеше татарлар тәшкил иттеләр. 1834 елда шәһәрдә руслар — 94 %, татарлар — 5 %, казакълар — 1 % тәшкил иттеләр. 1913 елда исә руслар — 69,2 %, татарлар — 21,5 %, казакълар — 3,3 %.

Советлар Берлеге[үзгәртү]

19191921 елларда Петропавловск — РСФСР Омск губернасының өяз шәһәре.

19211928 еллардаКыргыз (1925 елдан — Казакъ) АССР Акмола губернасының идарә үзәге.

1928 елда (17 гыйнвар10 май) — Казакъ АССР Кызыл-Җар округының идарә үзәге.

19281930 елларда — Казакъ АССР Петропавловск округының идарә үзәге.

19301932 елларда — Казакъ АССР хакимияте карамагындагы шәһәр булды.

19321936 елларда — Казакъ АССР Караганды өлкәсенең идарә үзәге.

1936 елдан хәзерге вакытка кадәр Петропавловск — Казакъ ССР (1991 елданКазакъстан Республикасы) Төньяк Казакъстан өлкәсенең мәркәзе.

Искәрмәләр[үзгәртү]