Траян

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү
Марк Ульпий Нерва Траян
Marcus Ulpius Nerva Traianus
Марк Ульпий Нерва Траян
Марк Ульпий Нерва Траян
Тулы исеме Marcus Ulpius Nerva Traianus
Һөнәре Рим императоры
Туу датасы 5 сентябрь 53(0053-09-05)
Туу җире Бетика, Испания
Ватандашлыгы Рим
Үлем датасы 8 август 117(0117-08-08) (63 яшь)
Үлем җире Селикус, Киликия
Әтисе Марк Ульпий Траян
Траян хакимлегендә Рим империясенең чикләре
Траян баганасы. Рим


Марк Ульпий Нерва Траян яки Траян (tat. lat. Trayan, лат. Marcus Ulpius Nerva Traianus) (53-117) - Борынгы Рим императоры 98-117 елларда, гаскәр башлыгы, Антонин нәселеннән. Хәрби трибун. Траян хакимлегендә Рим империясе иң зур биләмәләренә килеп җиткән.

Тарих[үзгәртү]

Траян Испаниянең аксөяге нәселеннән чыккан. Император Домициан хакимлегендә Траян Өске Алманиядә хезмәт итә башлаган. Хәрби борылыш нәтиҗәсендә Домицианның алмашка килүчесе - Нерва - гаскәрдә бик популяр башлыкны - Траянны үзенең варисын итеп билгеләгән.

Траян 97 елдан Өске Алманиянең җирле башлыгы. Рейн елгасында алманнарга каршы уңышлы сугышкан.

98-117 - Рим императоры. Агрессив һөҗүмчән тышкы сәясәтен, буйсындыру сугышларын үткәргән. Аның хакимиятендә Рим империясе иң зур биләмәләренә килеп җиткән.

Дакияне һәм Аравияне буйсындыру[үзгәртү]

Траян 101-102 һәм 105-106 сугышлары нәтиҗәсендә даклар җирләрен буйсындырган - Дакия провинциясенә әйләндергән, соңрак Набагей патшалыгын буйсындырган - Аравия провинциясенә әйләндергән.

Парфияне, Әрмәнстанны, Месопотамияне буйсындыру[үзгәртү]

Парфия патшалыгына каршы сугыш нәтиҗәсендә 114-117 елда Траян патшалыкның башкаласын Ктесифон алган, Бөек Әрмәнияне һәм бөтен Месопотомияне Фарсы култыгына кадәр буйсындырган.

Үткәрелгән сәясәт[үзгәртү]

Траян үзәкләштерү сәясәтен үткәргән, кол биләүче аксөякләрен бергә туплап ныгыткан, аларның вәкилләре санын Сенатта арттырган, провинциядә яшәгән кешеләргә Римның ватандашы хокукларын биргән.

Моны да карагыз[үзгәртү]

Әдәбият[үзгәртү]

  • М. Грант. «Римские императоры»
  • К. Крист. «История времён римских императоров от Августа до Константина»
  • С. И. Ковалёв. «История Рима», гл. VII
  • Шадрина В. Ю. 2005: Идеологическая политика императора Траяна: ее сущность, особенности и значение: Авт. дисс… к.и.н. М.
  • Ю. А. Колосовская. Война Траяна с Даками // Рим и мир племен на Дунае I-IV вв. н.э. — М.: Наука, 2000.