Төмән
Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
(Төмән шәһәре битеннән юнәлтелде)
|
Төмән (рус. Тюмень) — Русиядәге шәһәр, Төмән өлкәсенең һәм шушы өлкәнең Төмән районының үзәге. Нигезе 1586 елда салына.
Халык саны — 581 758 кеше, буйсындырылган торак пунктлары белән — 604 665 кеше.[1]
Эчтәлек |
География [үзгәртү]
Көнбатыш Себердә Тубыл елгасының кушылдыгы Тура елгасы буена урнашкан. Пристань, Свердловск тимер юлының төене, «Рощино» халыкара аэропорты бар. Мәскәүгә хәтле 1725 км. Халык исәбе 581 758 кеше (2010).
| Төмәннән эре шәһәрләр кадәр ераклыгы (автоюллар буенча) | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Туринск ~ 178 км Ирбет ~ 182 км |
Ханты-Мансийск ~ 672 км Тәүде ~ 136 км |
Тубыл ~ 246 км | |||||||
| Тугылым ~ 63 км Екатеринбург ~ 328 км Мәскәү ~ 2121 км |
Омск ~ 632 км Новосибирск ~ 1300 км |
||||||||
| Чиләбе ~ 410 км | Курган ~ 203 км | Ялутор ~ 203 км | |||||||
Сәгать поясы [үзгәртү]
Төмән халыкара стандарт буенча Yekaterinburg Time Zone (YEKT) сәгать поясында урнаша. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +6:00 гә тигез.
Климат [үзгәртү]
| Төмән климаты | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Күрсәткеч | Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| Абсолют максимум, °C | 4,0 | 8,6 | 17,2 | 30,7 | 34,9 | 36,2 | 37,5 | 37,4 | 31,2 | 24,1 | 12,8 | 6,0 | 37,5 |
| Уртача максимум, °C | −10,8 | −8,1 | −0,1 | 9,2 | 17,5 | 23,2 | 24,3 | 21,2 | 14,7 | 7,3 | −3,6 | −9,2 | 7,1 |
| Уртача температура, °C | −14,7 | −13,1 | −5,2 | 4,0 | 11,2 | 17,1 | 18,8 | 15,8 | 9,8 | 3,1 | −6,6 | −13,1 | 2,2 |
| Уртача минимум, °C | −18,9 | −17,8 | −10,3 | −1,1 | 5,5 | 11,3 | 13,6 | 11,1 | 5,5 | −0,3 | −10,2 | −16,6 | −2,4 |
| Абсолют минимум, °C | −46 | −43 | −37,8 | −23,9 | −9 | −2,8 | 2,8 | −0,1 | −7 | −26,1 | −37,5 | −46,1 | −46,1 |
| Явым-төшем нормасы, мм | 24 | 14 | 16 | 23 | 45 | 55 | 87 | 60 | 56 | 39 | 33 | 26 | 478 |
Эчке бүленеш [үзгәртү]
- Үзәк районы
- Ленин районы
- Калинин районы
- Көнчыгыш районы
Икътисад [үзгәртү]
Машина төзелеше һәм металл эшкәртү (суднолар, приборлар, станоклар ясау, «Нефтемаш» һ.б.), агач эшкәртү, җиңел, азык-төлек сәнәгате үскән. Төмәнне нефтьүткәргечләр кисеп үтә.
Искәрмәләр [үзгәртү]
|
|
||
|---|---|---|
| 1 000 000нан артык кеше | Мәскәү • Санкт-Петербург • Новосибирск • Екатеринбург • Түбән Новгород • Самара • Омск • Казан • Чиләбе • Тындагы Ростов • Уфа • Волгоград | |
| 500 000 — 1 000 000 кеше | Пермь • Красноярск • Воронеж • Сарытау • Краснодар • Тольятти • Ижау • Сембер • Барнаул • Владивосток • Ярославль • Өркет • Төмән • Махачкала • Хабаровск • Новокузнецк • Ырынбур • Кемерово • Рәзән • Томск • Әстерхан • Пенза • Яр Чаллы • Липецк • Тула | |
| 250 000 — 500 000 кеше | Киров • Чабаксар • Калининград • Брянск • Курск • Иваново • Магнитогорск • Улан-Удэ • Тверь • Ставрополь • Түбән Тагил • Смоленск • Белгород • Архангельск | |
| Шәһәрләрнең халык саны 2010 халык исәбе буенча китерелгән. | ||
|
|
||
|---|---|---|
| Шәһәрләр: Төмән | Заводоуковск | Ишим | Тубыл | Яулы Тура
|
||
| Районнар: Абатское районы | Армизонское районы | Аромаш районы | Бердюжье районы | Вагай районы | Викулово районы | Голышманово районы | Заводоуковск районы | Исәт районы | Ишем районы | Казан районы | Түбән Тәүде районы | Омутинское районы | Сладково районы | Сорокино районы | Тубыл районы | Төмән районы | Уват районы | Упорово районы | Юрга районы | Яулы Тура районы | Яркәү районы | ||
