Төмән

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
(Төмән шәһәре битеннән юнәлтелде)
Моңа күчү: навигация, эзләү
Төмән
Крестовоздвиженская церковь (Тюмень)-2.jpg
Байрак Герб
Байрак Герб
Ил Русия
Өлкә Төмән өлкәсе
Координаталар 57°9′″ т. к. 65°32'" кч. о. (G)
Эчке бүленеш 4 район
Беренче телгә алу 1586
Мәркәз биеклеге 102 м
Халык саны 581 758 кеше (2010)
UTC UTC+6
Телефон коды +7 3452
Почта индексы 625000
Рәсми сайт http://www.tyumen-city.ru/
Төмән (Россия)
Red pog.png
Төмән (Төмән өлкәсе )
Red pog.png

Төмән (рус. Тюмень) — Русиядәге шәһәр, Төмән өлкәсенең һәм шушы өлкәнең Төмән районының үзәге. Нигезе 1586 елда салына.

Халык саны — 581 758 кеше, буйсындырылган торак пунктлары белән — 604 665 кеше.[1]

География[үзгәртү]

Көнбатыш Себердә, Тура елгасы (Тубыл кушылдыгы) буенда урнашкан. Пристань, Свердловск тимер юлының төене, «Рощино» халыкара аэропорты бар. Мәскәүгә хәтле 1725 км. Халык исәбе 581 758 кеше (2010).

Төмәннән эре шәһәрләр кадәр ераклыгы (автоюллар буенча)
Туринск ~ 178 км
Ирбет ~ 182 км
Ханты-Мансийск ~ 672 км
Тәүде ~ 136 км
Тубыл ~ 246 км
Тугылым ~ 63 км
Екатеринбург ~ 328 км
Мәскәү ~ 2121 км
Җилләр розасы
Омск ~ 632 км
Новосибирск ~ 1300 км
Чиләбе ~ 410 км Курган ~ 203 км Ялутор ~ 203 км

Сәгать поясы[үзгәртү]

RTZ4.png

Төмән халыкара стандарт буенча Yekaterinburg Time Zone (YEKT) сәгать поясында урнаша. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +6:00 гә тигез.

Климат[үзгәртү]

Төмән климаты
Күрсәткеч Гый Фев Мар Апр Май Июн Июл Авг Сен Окт Ноя Дек Ел
Абсолют максимум, °C 4,0 8,6 17,2 30,7 34,9 36,2 37,5 37,4 31,2 24,1 12,8 6,0 37,5
Уртача максимум, °C −10,8 −8,1 −0,1 9,2 17,5 23,2 24,3 21,2 14,7 7,3 −3,6 −9,2 7,1
Уртача температура, °C −14,7 −13,1 −5,2 4,0 11,2 17,1 18,8 15,8 9,8 3,1 −6,6 −13,1 2,2
Уртача минимум, °C −18,9 −17,8 −10,3 −1,1 5,5 11,3 13,6 11,1 5,5 −0,3 −10,2 −16,6 −2,4
Абсолют минимум, °C −46 −43 −37,8 −23,9 −9 −2,8 2,8 −0,1 −7 −26,1 −37,5 −46,1 −46,1
Явым-төшем нормасы, мм 24 14 16 23 45 55 87 60 56 39 33 26 478

Халык[үзгәртү]

1840[2] 1856[3] 1897[4] 1913[3] 1926[3] 1931[3] 1939[3] 1959[5] 1970[6] 1979[7] 1989[8] 2002[9] 2010[10]
9 632 ~11 200 29 500 ~39 200 ~50 300 ~58 000 ~79 200 150 195 268 526 358 992 476 869 510 710 581 758

Милли состав (2002): урыслар — 83,1%, татарлар — 5,6%, украиннар — 2,0%.[11]

Эчке бүленеш[үзгәртү]

  • Үзәк районы
  • Ленин районы
  • Калинин районы
  • Көнчыгыш районы

Икътисад[үзгәртү]

Машина төзелеше һәм металл эшкәртү (суднолар, приборлар, станоклар ясау, «Нефтемаш» һ.б.), агач эшкәртү, җиңел, азык-төлек сәнәгате үскән. Төмәнне нефтьүткәргечләр кисеп үтә.

Искәрмәләр[үзгәртү]