Төрекмәнстан

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү
Төрекмәнстан
Türkmenistan
Байрак Илтамга
{{{кыска исем}}} байрагы {{{кыска исем}}} гербы
{{{кыска исем}}} урнашуы
Бәйсезлек 1991 ел, 27 октябрь (СССРдан)
Идарә итү формасы Президент җөмһүрияте
Рәсми тел төрекмән теле
Башкала Ашхабад
Эре шәһәрләр Ашхабад, Дашогуз, Төрекмәнабад
Президент Гурбангулы Бердымөхәммәдов
Мәйдан
– Барлыгы
– % Су

491 200 км²
4,9%
Халык саны
– Барлыгы (2008)
– Тыгызлык

5 179 571 кеше
10 кеше/км²
Акча төрекмән манаты
Вакыт UTC +5
Пәрәвәз домены .tm
Телефон коды 993

Төрекмәнстан (төрекм. Türkmenistan) – Урта Азияда урнашкан дәүләт. Көньякта Әфганстан һәм Иран белән, төньякта Казакстан һәм Үзбәкстан белән чиктәш. Көнбатыштан Каспий диңгезе белән юыла. Дөнья океанына чыгу юлы юк.

Эчтәлек

Тарих[үзгәртү]

Төрекмән егете дөясе белән бергә, XX гасыр башы, Прокудин-Горский фотосурәте

Географик мәгълүмат[үзгәртү]

Төрекмәнстанның иярченнән төшерелгән фотосы

Территориясының 80% артыгын Караком чүле алып тора. Төрекмәнстанның Каспийда яр сызыгы озынлыгы 1 768 км.

Административ бүленеш[үзгәртү]

Төрекмәнстан өлкәләре

Икътисад[үзгәртү]

СССР чорында Төрекмәнстан чимал (нигездә мамык һәм энергия ташучылар) чыганагы булып тора. Хәзерге вакытта нефть һәм газ чыгару ТМПның 70% тәшкил итә.

Рәсми чыганаклар буенча Төрекмәнстанның ТМП үсеше түбәндәгечә:

  • 1999 – 16%,
  • 2000 – 18%,
  • 2001, 2002 – 20%,
  • 2003 – 17%,
  • 2004 – 21%.

Халык[үзгәртү]

Җөмһүрияттә халык санының тиз артуы күзәтелә. 1979 елдагы халык санын алу буенча республикада 2 759 мең, 1989 елда – 3 534 мең, 1995 ел исәбе буенча – 4 481 мең кеше яшәгән. 1995 елдан соң да үсеш дәвам итә: 2000 елда – 5 200 мең, 2001 ел башында – 5369,4 мең; 2001 ел, 1 май – 5410 мең; 2001 ел, 1 август – 5478,9 мең кеше.

Халыкның якынча 90% – төрекмәннәр, 4% – үзбәкләр, 3% – руслар. Шулай ук азәриләр, казаклар, татарлар һ.б. халыклар да яши.

Гаскәр[үзгәртү]

Гаскәр саны якынча 100 000 сугышчы һәм офицер.

Чыганак[үзгәртү]