Алмания

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
(Федератив Алмания Җөмһүрияте битеннән юнәлтелде)
Моңа күчү: навигация, эзләү
Алмания Федератив Җөмһүрияте
Bundesrepublik Deutschland
Алмания
Байрак Илтамга
Алмания байрагы Алмания гербы
Шигарь: «Einigkeit und Recht und Freiheit (Бердәмлек һәм Хокук һәм Азатлык)»
Ил көе: «Алманнар җыры»
Алмания урнашуы
Нигезләнгән 1990 елның 3 октябре
Дәүләт төзелеше Федератив Җөмһүрият
Идарә итү формасы Парламент җөмһүрияте
Рәсми тел Алман теле
Башкала Берлин
Эре шәһәрләр Берлин, Һамбург, Мүнхен, Көлн, Майндагы Франкфурт
Федераль президент Йоахим Гаук
Федераль канцлер Ангела Меркель
Мәйдан
– Барлыгы
– % Су

357 021 км²
2,42%
Халык саны
– Барлыгы (2011)
– Тыгызлык

81 751 600 кеше
229 кеше/км²
Акча Евро
Тулаем эчке продукт 3,089 трлн $
ТЭП кеше башына 37 814 $
Вакыт UTC +1
Пәрәвәз домены .de
Телефон коды +49


Алмания (Алмания Федератив Җөмһүрияте, tat.lat. Almaniä Federativ Cömhüriäte, алман. Bundesrepublik Deutschland) – Үзәк Аурупада урнашкан дәүләт. Төньяктан Дания һәм Балтыйк диңгезе белән, көнчыгыштан Польша һәм Чехия республикалары белән, көнбатыштан Франция, Люксембург белән, төньяк-көнбатыштан Бельгия һәм Голландия белән, көньякта Швейцария һәм көньяк-көнчыгышта Австрия белән чикләнгән. Территориясе: 357 021 км², су өлеше — 2,42%, халык саны: 81 751 600 кеше.

Алмания – федераль парламент җөмһүрияте, 16 автономияле җирләрдән тора. Башкаласы – Берлин.

Алмания Аурупа берлегенә, БМО, НАТО һәм G8 кә керә.

Исемнең этимологиясе[үзгәртү]

Алмания сүзе алман халкының исеменнән алынган. Германия сүзе — алманнарның үз сүзләре түгел, Галлиянең төньягында яшәгән галл-герман халкы Рейнның аръягында яшәгән герман телле халык биргән исем, һәм мәгънәсе «күрше» дигәнне аңлата (gair man).

Тарих[үзгәртү]

Халык[үзгәртү]

Алмания халкының 90% — этник алманнар, 2,5 млн. — төрек кардәшләр (шуларның 1,7 млн. — ватандашлар), 930 мең экс-Югославия халыклары, 200 мең Русия халкы, 130 мең — Украина халкы. 90% — шәһәрләрдә я шәһәр яны бистәләрдә яши.

Хәзерге вакытта дәүләтнең халык саны елдан елга кими: 2008 елга халык кимүе 0,02% булган.

Алманиядә 6 млн. кеше урысча, ә 2,1 млн. — төрекчә сөйләшә беләләр.

Эре шәһәрләрнең халык саны: Берлин — 3 431 420 кеше; Һамбург — 1 794 453 кеше; Мүнхен — 1 410 259; Көлн — 1 007 259; Майндагы Франкфурт — 2 295 000.

Алманиянең эре шәһәрләре[үзгәртү]

2010 ел өчен мәгълүматлар.



Номер
(2010)


Исем



1970
ел


1980
ел


1990
ел


2000
ел


2009
ел


2010
ел

Мәйданы,
км²


Тыгызлык,
кеше/км²


Аерма,
%
(2000
–2010)

Статус
алыну
елы
.

Федераль
җир

1. Берлин &&&&&&&&03208719.&&&&&03 208 719 &&&&&&&&03048759.&&&&&03 048 759 &&&&&&&&03433695.&&&&&03 433 695 &&&&&&&&03382169.&&&&&03 382 169 &&&&&&&&03442675.&&&&&03 442 675 &&&&&&&&03460725.&&&&&03 460 725 891,02 &&&&&&&&&&&03884.&&&&&03884 2,32 1747 Калып:Байрак/Берлин
2. Һамбург &&&&&&&&01793640.&&&&&01 793 640 &&&&&&&&01645095.&&&&&01 645 095 &&&&&&&&01652363.&&&&&01 652 363 &&&&&&&&01715392.&&&&&01 715 392 &&&&&&&&01774224.&&&&&01 774 224 &&&&&&&&01786448.&&&&&01 786 448 755,25 &&&&&&&&&&&02365.&&&&&02365 4,14 1787 Калып:Байрак/Һамбург
3. Мүнхен &&&&&&&&01311978.&&&&&01 311 978 &&&&&&&&01298941.&&&&&01 298 941 &&&&&&&&01229026.&&&&&01 229 026 &&&&&&&&01210223.&&&&&01 210 223 &&&&&&&&01330440.&&&&&01 330 440 &&&&&&&&01353186.&&&&&01 353 186 310,40 &&&&&&&&&&&04359.&&&&&04359 11,81 1852 Калып:Байрак/Мүнхен
4. Көлн &&&&&&&&&0849451.&&&&&0849 451 &&&&&&&&&0976694.&&&&&0976 694 &&&&&&&&&0953551.&&&&&0953 551 &&&&&&&&&0962884.&&&&&0962 884 &&&&&&&&&0998105.&&&&&0998 105 &&&&&&&&01007119.&&&&&01 007 119 405,17 &&&&&&&&&&&02486.&&&&&02486 4,59 1852 Калып:DE-NW
5. Франкфурт &&&&&&&&&0666179.&&&&&0666 179 &&&&&&&&&0629375.&&&&&0629 375 &&&&&&&&&0644865.&&&&&0644 865 &&&&&&&&&0648550.&&&&&0648 550 &&&&&&&&&0671927.&&&&&0671 927 &&&&&&&&&0679664.&&&&&0679 664 248,31 &&&&&&&&&&&02737.&&&&&02737 4,80 1875 Калып:DE-HE
6. Штуттгарт &&&&&&&&&0634202.&&&&&0634 202 &&&&&&&&&0580648.&&&&&0580 648 &&&&&&&&&0579988.&&&&&0579 988 &&&&&&&&&0583874.&&&&&0583 874 &&&&&&&&&0601646.&&&&&0601 646 &&&&&&&&&0606588.&&&&&0606 588 207,35 &&&&&&&&&&&02925.&&&&&02925 3,89 1874 Калып:DE-BW
7. Дүсселдорф &&&&&&&&&0660963.&&&&&0660 963 &&&&&&&&&0590479.&&&&&0590 479 &&&&&&&&&0575794.&&&&&0575 794 &&&&&&&&&0569364.&&&&&0569 364 &&&&&&&&&0586217.&&&&&0586 217 &&&&&&&&&0588735.&&&&&0588 735 217,22 &&&&&&&&&&&02710.&&&&&02710 3,40 1882 Калып:DE-NW
8. Дортмунд &&&&&&&&&0640642.&&&&&0640 642 &&&&&&&&&0608297.&&&&&0608 297 &&&&&&&&&0599055.&&&&&0599 055 &&&&&&&&&0588994.&&&&&0588 994 &&&&&&&&&0581308.&&&&&0581 308 &&&&&&&&&0580444.&&&&&0580 444 280,42 &&&&&&&&&&&02070.&&&&&02070 −1,45 1894 Калып:DE-NW
9. Эссен &&&&&&&&&0696419.&&&&&0696 419 &&&&&&&&&0647643.&&&&&0647 643 &&&&&&&&&0626973.&&&&&0626 973 &&&&&&&&&0595243.&&&&&0595 243 &&&&&&&&&0576259.&&&&&0576 259 &&&&&&&&&0574635.&&&&&0574 635 210,31 &&&&&&&&&&&02732.&&&&&02732 −3,46 1896 Калып:DE-NW
10. Бремен &&&&&&&&&0592533.&&&&&0592 533 &&&&&&&&&0555118.&&&&&0555 118 &&&&&&&&&0551219.&&&&&0551 219 &&&&&&&&&0539403.&&&&&0539 403 &&&&&&&&&0547685.&&&&&0547 685 &&&&&&&&&0547340.&&&&&0547 340 325,42 &&&&&&&&&&&01682.&&&&&01682 1,47 1875 Калып:DE-HB
11. Дрезден &&&&&&&&&0502432.&&&&&0502 432 &&&&&&&&&0516225.&&&&&0516 225 &&&&&&&&&0490571.&&&&&0490 571 &&&&&&&&&0477807.&&&&&0477 807 &&&&&&&&&0517052.&&&&&0517 052 &&&&&&&&&0523058.&&&&&0523 058 328,31 &&&&&&&&&&&01593.&&&&&01593 9,47 1852 Калып:DE-SN
12. Лейпциг &&&&&&&&&0583885.&&&&&0583 885 &&&&&&&&&0562480.&&&&&0562 480 &&&&&&&&&0511079.&&&&&0511 079 &&&&&&&&&0493208.&&&&&0493 208 &&&&&&&&&0518862.&&&&&0518 862 &&&&&&&&&0522883.&&&&&0522 883 297,36 &&&&&&&&&&&01758.&&&&&01758 6,02 1871 Калып:DE-SN
13. Һанновер &&&&&&&&&0521003.&&&&&0521 003 &&&&&&&&&0534623.&&&&&0534 623 &&&&&&&&&0513010.&&&&&0513 010 &&&&&&&&&0515001.&&&&&0515 001 &&&&&&&&&0520966.&&&&&0520 966 &&&&&&&&&0522686.&&&&&0522 686 204,14 &&&&&&&&&&&02560.&&&&&02560 1,49 1875 Калып:DE-NI
14. Нүрнберг &&&&&&&&&0478181.&&&&&0478 181 &&&&&&&&&0484405.&&&&&0484 405 &&&&&&&&&0493692.&&&&&0493 692 &&&&&&&&&0488400.&&&&&0488 400 &&&&&&&&&0503673.&&&&&0503 673 &&&&&&&&&0505664.&&&&&0505 664 186,40 &&&&&&&&&&&02713.&&&&&02713 3,53 1881 Калып:DE-BY
15. Дуйсбург &&&&&&&&&0452721.&&&&&0452 721 &&&&&&&&&0558089.&&&&&0558 089 &&&&&&&&&0535447.&&&&&0535 447 &&&&&&&&&0514915.&&&&&0514 915 &&&&&&&&&0491931.&&&&&0491 931 &&&&&&&&&0489599.&&&&&0489 599 232,81 &&&&&&&&&&&02103.&&&&&02103 −4,92 1904 Калып:DE-NW
16. Бохум &&&&&&&&&0343809.&&&&&0343 809 &&&&&&&&&0400757.&&&&&0400 757 &&&&&&&&&0396486.&&&&&0396 486 &&&&&&&&&0391147.&&&&&0391 147 &&&&&&&&&0376319.&&&&&0376 319 &&&&&&&&&0374737.&&&&&0374 737 145,46 &&&&&&&&&&&02576.&&&&&02576 −4,20 1904 Калып:DE-NW
17. Вупперталь &&&&&&&&&0417694.&&&&&0417 694 &&&&&&&&&0393381.&&&&&0393 381 &&&&&&&&&0383660.&&&&&0383 660 &&&&&&&&&0366434.&&&&&0366 434 &&&&&&&&&0351050.&&&&&0351 050 &&&&&&&&&0349721.&&&&&0349 721 168,41 &&&&&&&&&&&02077.&&&&&02077 −4,56 1884 Калып:DE-NW
18. Бонн &&&&&&&&&0275722.&&&&&0275 722 &&&&&&&&&0288148.&&&&&0288 148 &&&&&&&&&0292234.&&&&&0292 234 &&&&&&&&&0302247.&&&&&0302 247 &&&&&&&&&0319841.&&&&&0319 841 &&&&&&&&&0324899.&&&&&0324 899 141,22 &&&&&&&&&&&02301.&&&&&02301 7,49 1934 Калып:DE-NW
19. Билефельд &&&&&&&&&0168609.&&&&&0168 609 &&&&&&&&&0312708.&&&&&0312 708 &&&&&&&&&0319037.&&&&&0319 037 &&&&&&&&&0321758.&&&&&0321 758 &&&&&&&&&0323084.&&&&&0323 084 &&&&&&&&&0323270.&&&&&0323 270 257,91 &&&&&&&&&&&01253.&&&&&01253 0,47 1930 Калып:DE-NW
20. Маннһейм &&&&&&&&&0332378.&&&&&0332 378 &&&&&&&&&0304303.&&&&&0304 303 &&&&&&&&&0310411.&&&&&0310 411 &&&&&&&&&0306729.&&&&&0306 729 &&&&&&&&&0311969.&&&&&0311 969 &&&&&&&&&0313174.&&&&&0313 174 144,96 &&&&&&&&&&&02160.&&&&&02160 2,10 1897 Калып:DE-BW

Икътисад[үзгәртү]

Тулаем эчке продукты буенча Алмания дөньяда 3 урынны, экспорт буенча 1 урынны, хәрби бюджет буенча 6 урынны биләп тора. Күп кенә фәнни һәм технологик тармакларда лидерлыкка ия.

Моны да карагыз[үзгәртү]

Чыганаклар[үзгәртү]