Хант-Манси — Югра автономияле округы

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү
Хант-Манси — Югра автономияле округы
Байрак Герб
байрагы гербы
урнашуы
Дәүләт төзелеше Автономияле округ
Рәсми тел рус теле
Башкала Ханты-Мансийск
Эре шәһәрләр Сургут, Нижневартовск,
Нефтеюганск
Губернатор Наталья Комарова
Мәйдан
– Барлыгы
– % Су
534 800 км²
0,9%
Халык саны
– Барлыгы (2012)
– Тыгызлык
1 558 004[1] кеше
2,9 кеше/км²
Акча RUB
Вакыт UTC MSK+2 (UTC+6)
Телефон коды +7

Хант-Манси — Югра автономияле округы (рус. Ха́нты-Манси́йский автоно́мный о́круг — Югра́) — Русия Федерациясенең субъекты (Төмән өлкәсе составында). Урал федераль округына керә.

Административ үзәге — Ханты-Мансийск шәһәре.

Эчтәлек

[үзгәртү] География

[үзгәртү] Чиктәшлек

Як Регион
Төньяк Ямал-Ненец автономияле округы
Көнчыгыш Красноярск крае
Көньяк-көнчыгыш Томск өлкәсе
Көньяк Төмән өлкәсе
Көньяк-көнбатыш Свердловск өлкәсе
Көнбатыш Коми Республикасы

Хант-Манси автономияле округы Русиянең уртасында — Көнбатыш Себер тигезлегендә урнашкан.

[үзгәртү] Климат

Округның климаты - континенталь, һава шартларның тиз үзгәрү хаслы.

Шәһәр Абсолютн минимум, °C Иң салкын айның температаурасы, °C Иң салкынысы өч айның температаурасы, °C Урта ел температурасы, °C Иң җылы айның температурасы, °C Иң җылысы өч айның температурасы, °C Абсолютн максимум, °C Урта ел явымнар саны, мм
Няксимволь −51,6 −19,4 −18,0 −1,2 17,4 14,9 36,2 536
Сургут −55,2 −20,0 −18,8 −1,7 18,2 15,7 34,7 580
Ханты-Мансийск −49,0 −18,9 −17,4 −0,8 18,4 16,1 34,5 530

[үзгәртү] Гидрография

Төп елгалар — Обь һәм аның кушылдыгы Иртыш. Башка эре елгалар: уң Обь кушылдыклары — Вах, Аган, Тромъеган, Лямин, Пим, Назым, Казым; сул Обь кушылдыклары — Зур Юган, Зур Салым, Көньяк Сосьва; Иртыш кушылдыклары — Конда, Согом.

[үзгәртү] Тарих

Иштәк-Вогул милли округы 1930 елның 10 декабрьдә барлыкка килгән. 1940 елның 23 октябрьдә исемен Хант-Манси милли округына алыштыра. 1978 елдан — Хант-Манси автономияле округы; 2003 елдан — Хант-Манси — Югра автономияле округы.

1930–1934 елларда Урал өлкәсе составында, 1934 елда — Обь-Иртыш өлкәсе составында, 1934–1944 — Омск өлкәсендә. 1944 елдан Төмән өлкәсе составында, 1993 елдан — Русия Федерациясенең мөстәкыйль субъекты.

[үзгәртү] Халык

Халык саны 1 558 004 кеше (2012 елына прогноз). Шәһәрәрдә халыкның 91,5 % өлеше яши (2009 ел).

Халыкның табигый үсеше: 9,6 (1000 кешегә, 2010)

[үзгәртү] Милли состав

Халык 1939 1959 1970 1979 1989 2002 (*) 2010 ел[2]
Руслар 67 616 (72,5%) 89 813 (72,5%) 208 500 (76,9%) 423 792 (74,3%) 850 297 (66,3%) 946 590 (66,1%) 973 978 (68,1%)
Татарлар 2 227 (2,4 %) 2 938 (2,4 %) 14 046 (5,2 %) 36 898 (6,5 %) 97 689 (7,6 %) 107 637 (7,5 %) 108 899 (7,6 %)
Украиннар 1 111 (1,2 %) 4 363 (3,5 %) 9 986 (3,7 %) 45 484 (8,0 %) 148 317 (11,6 %) 123 238 (8,6 %) 91 323 (6,4 %)
Башкортлар 9 (0,0 %) 91 (0,1 %) 1 244 (0,5 %) 7 522 (1,3 %) 31 151 (2,4 %) 35 807 (2,5 %) 35 428 (2,5 %)
Әзериләр  — (0,0 %)  — (0,0 %) 136 (0,0 %) 1 263 (0,2 %) 12 846 (1,0 %) 25 088 (1,8 %) 26 037 (1,8 %)
Хантлар 12 238 (13,1 %) 11 435 (9,2 %) 12 222 (4,5 %) 11 219 (2,0 %) 11 892 (0,9 %) 17 128 (1,2 %) 19 068 (1,3 %)
Беларуслар 141 (0,2 %) 1 281 (1,0 %) 3 362 (1,2 %) 7 555 (1,3 %) 27 775 (2,2 %) 20 518 (1,4 %) 14 703 (1,0 %)
Комыклар  — (0,0 %)  — (0,0 %) 5 (0,0 %) 89 (0,0 %) … 9 554 (0,7 %) 13 849 (1,0 %)
Чуашлар 45 (0,0 %) 289 (0,2 %) 1 929 (0,7 %) 4 739 (0,8 %) … 15 261 (1,1 %) 13 596 (0,9 %)
Лезгиннар  — (0,0 %)  — (0,0 %) 44 (0,0 %) 216 (0,0 %) … 8 580 (0,6 %) 13 335 (0,9 %)
Мансилар 5 768 (6,2 %) 5 644 (4,6 %) 6 684 (2,5 %) 6 156 (1,1 %) 6 562 (0,5 %) 9 894 (0,7 %) 10 977 (0,8 %)
Үзбәкләр 2 (0,0 %)  — (0,0 %) 57 (0,0 %) 216 (0,0 %) … 5 182 (0,4 %) 9 970 (0,7 %)
Таҗиклар  — (0,0 %)  — (0,0 %) 23 (0,0 %) 94 (0,0 %) … 5 651 (0,4 %) 9 793 (0,7 %)
Молдаваннар  — (0,0 %) 564 (0,5 %) 579 (0,2 %) 1 735 (0,3 %) … 10 861 (0,8 %) 9 476 (0,7 %)
Лаклар  — (0,0 %)  — (0,0 %) 10 (0,0 %) 45 (0,0 %) … 8 005 (0,6 %) н.д.
Марилар 34 (0,0 %) 54 (0,0 %) 712 (0,3 %) 1 791 (0,3 %) … 7 309 (0,5 %) 7 289 (0,5 %)
Чеченнар 5 (0,0 %)  — (0,0 %) 68 (0,0 %) 269 (0,0 %) … 6 943 (0,5 %) 6 889 (0,5 %)
Алманнар 177 (0,2 %) 2 059 (1,7 %) 2 069 (0,8 %) 3 499 (0,6 %) … 7 846 (0,6 %) 6 828 (0,5 %)
Әрмәннәр 5 (0,0 %)  — (0,0 %) 147 (0,0 %) 893 (0,2 %) … 6 471 (0,5 %) 6 343 (0,4 %)
Мордва 64 (0,1 %) 125 (0,1 %) 1 162 (0,4 %) 3 155 (0,6 %) … 6 386 (0,5 %) н.д.
Казакълар 89 (0,1 %) 103 (0,1 %) 179 (0,1 %) 563 (0,1 %) … 4 258 (0,3 %) н.д.
Удмуртлар 36 (0,0 %) 71 (0,1 %) 1 304 (0,5 %) 2 029 (0,4 %) … 3 670 (0,3 %) н.д.
Коми 2 436 (2,6 %) 2 803 (2,3 %) 3 150 (1,2 %) 3 105 (0,5 %) … 3 081 (0,2 %) 2 364 (0,2 %)
Коми-пермяклар  — (0,0 %) 18 (0,0 %) 466 (0,2 %) 1 335 (0,2 %) … 2 704 (0,2 %) н.д.
Милләтне билгеләнмәделәр 16 (0,0 %) 4 (0,0 %) 5 (0,0 %) 4 (0,0 %) … 13 210 (0,9 %) 102 138 (0,0 %)

[үзгәртү] Статистика

Халык саны, мең кеше Туулар Үлемнәр Үзгәрешләр Туучылар саны (1000 кешегә) Үлүчеләр саны (1000 кешегә) Үзгәрешләр (1000 кешегә)
1970 281 5 959 2 025 3 934 21.2 7.2 14.0
1975 415 9 450 2 572 6 878 22.8 6.2 16.6
1980 649 13 901 4 116 9 785 21.4 6.3 15.1
1985 1 041 25 130 4 863 20 267 24.1 4.7 19.5
1990 1 274 21 812 5 354 16 458 17.1 4.2 12.9
1991 1 276 19 060 5 884 13 176 14.9 4.6 10.3
1992 1 270 15 849 7 132 8 717 12.5 5.6 6.9
1993 1 274 14 531 9 401 5 130 11.4 7.4 4.0
1994 1 286 15 120 9 937 5 183 11.8 7.7 4.0
1995 1 298 14 418 10 041 4 377 11.1 7.7 3.4
1996 1 310 14 469 9 508 4 961 11.0 7.3 3.8
1997 1 330 14 640 8 497 6 143 11.0 6.4 4.6
1998 1 351 15 600 8 164 7 436 11.5 6.0 5.5
1999 1 359 14 728 8 476 6 252 10.8 6.2 4.6
2000 1 372 15 579 9 426 6 153 11.4 6.9 4.5
2001 1 398 17 130 9 863 7 267 12.3 7.1 5.2
2002 1 426 19 051 9 829 9 222 13.4 6.9 6.5
2003 1 445 19 883 10 000 9 883 13.8 6.9 6.8
2004 1 456 20 377 9 828 10 549 14.0 6.8 7.2
2005 1 466 19 958 10 415 9 543 13.6 7.1 6.5
2006 1 476 20 366 10 077 10 289 13.8 6.8 7.0
2007 1 487 21 887 10 093 11 794 14.7 6.8 7.9
2008 1 500 23 197 10 215 12 982 15.5 6.8 8.7
2009 1 513 23 840 10 107 13 733 15.8 6.7 9.1
2010 1 527 25 089 10 447 14 642 16.4 6.8 9.6

[үзгәртү] Торак пунктлары

Ханты-Мансийск автономияле округның эре шәһәрләре

№ Шәһәр Халык саны № Шәһәр Халык саны
Карау • Бәхәс • Үзгәртү

Сургут, Ленин проспекты
Сургут
Нижневартовскта Обь елгасы
Нижневартовск
1 Сургут 306 703 11 Урай 39 435
2 Нижневартовск 251 860 12 Лянтор 38 922
3 Нефтеюганск 123 276 13 Югорск 39 066
4 Ханты-Мансийск 79 410 14 Советский 26 434
5 Когалым 58 192 15 Пойковский 25 589
6 Нягань 54 903 16 Фёдоровский 20 292
7 Мегион 49 471 17 Белоярский 20 283
8 Радужный 43 394 18 Излучинск 17 418
9 Лангепас 41 675 19 Покачи 17 053
10 Пыть-Ях 41 453 20 Нижнесортымский 15 200 (2007 ел)
2010 елның җанисәбе буенча













[үзгәртү] Административ бүленеше

Округ буйсынуындагы шәһәрләре:

  • Белоярский
  • Когалым
  • Лангепас
  • Лянтор
  • Мегион
  • Нефтеюганск
  • Нижневартовск
  • Нягань
  • Покачи
  • Пыть-Ях
  • Радужный
  • Советский
  • Сургут
  • Урай
  • Ханты-Мансийск
  • Югорск

Районнар

  • Белоярский районы
  • Берёзово районы
  • Конда районы
  • Нефтеюганск район
  • Нижневартовск район
  • Октябрьсое районы
  • Советский районы
  • Сургут районы
  • Ханты-Мансийск районы

[үзгәртү] Округта туганнар

  • Мәскәүнең мэры Сергей Собянин Няксимволь авылында туган.
  • Актёр Виктор Мерзликин Сартынья авылында туган.

[үзгәртү] Искәрмәләр

  1. ↑ http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/PrPopul2012.xls
  2. ↑ Информационные материалы об окончательных итогах Всероссийской переписи населения 2010 года


к·б·ү
Фин-угыр дәүләтләр һәм автономияләр
Венгрия байрагы Венгрия • Финляндия байрагы Финляндия • Эстония байрагы Эстония

Русиядә:

Карелия байрагы Карелия • Коми Республикасы байрагы Коми Республикасы • Коми-Пермяк округы байрагы Коми-Пермяк округы • Мари Ил байрагы Мари Ил • Мордовия байрагы Мордовия • Удмуртия байрагы Удмуртия • Хант-Манси автономияле округы байрагы Хант-Манси автономияле округы
к·б·ү
Русия Федерациясе субъектлары
Республикалар Адыгея • Алтай • Башкортстан • Бурятия • Дагстан • Ингушетия • Кабарда-Балкария • Калмыкия • Карачай-Чиркәсия • Карелия • Коми • Мари Ил • Мордовия • Татарстан • Төньяк Осетия • Тыва • Удмуртия • Хакасия • Чечня • Чуашия • Якутия Coat of Arms of the Russian Federation.svg
Крайлар Алтай • Байкал арты • Камчатка • Краснодар • Красноярск • Пермь • Диңгез буе • Ставрополь • Хабаровск
Өлкәләр Амур • Архангельск • Әстерхан • Белгород • Брянск • Владимир • Волгоград • Вологда • Воронеж • Иваново • Иркутск • Калининград • Калуга • Кемерово • Киров • Кострома • Курган • Курск • Ленинград • Липецк • Магадан • Мәскәү • Мурманск • Түбән Новгород • Новгород • Новосибирск • Омск • Оренбург • Орел • Пенза • Псков • Ростов • Рязань • Самара • Саратов • Сахалин • Свердловск • Смоленск • Тамбов • Тверь • Томск • Тула • Төмән • Ульяновск • Чиләбе • Ярославль
Федерация күләме шәһәрләре Мәскәү • Санкт-Петербург
Автономияле өлкә Яһуди
Автономияле округлар Ненец1 • Хант-Манси2 • Чукотка • Ямал-Ненец2
1 Архангельск өлкәсенә керә      2 Төмән өлкәсенә керә.
к·б·ү
COA Russian SFSR.svg РСФСР

Башкорт АССР (1919—1990¹) • Бурят АССР (1923—1990¹) • Алтай Республикасы (1990¹—1991²) • Тау АССР (1921—1924) • Дагстан АССР (1921—1990¹) • Кабарда-Балкария АССР (1936—1990¹; 1944—1957 Кабарда АССР) • Казакъ АССР (1925—1936) • Калмык АССР (1935—1943; 1958—1990¹) • Каракалпакъ АССР (1932—1936) • Карачай-Чиркәсия АССР (1990—1990¹) • Карел АССР (1923—1940; 1956—1990¹) • Кыргыз АССР (1920—1925) /Кыргыз АССР (1926—1936) • Коми АССР (1936—1990¹) • Кырым АССР (1921—1945) • Мари АССР (1936—1990¹) • Мордва АССР (1934—1990¹) • Идел буе алманнарының АССР (1918—1941) •Төньяк Осетия АССР (1936—1990¹) • Татарстан АССР (1920—1990¹) • Тыва АССР (1961—1990¹) • Төркистан АССР (1918—1924) • Удмурт АССР (1934—1990¹) • Чечен-Ингуш АССР (1936—1944; 1957—1990) • Чуаш АССР (1925—1990¹) • Якут АССР (1922—1990¹)
Автономияле өлкәләр (АӨ):

Адыг (Чиркәс) АӨ (1922—1928) • Адыг АӨ (1928—1991) • Бурят-Монгольская АӨ (1921—1923) • Вотяк АӨ (1920—1932) • Таулы Алтай АӨ (1948—1991) • Яһуди АӨ (1934—...) • Ингуш АӨ (1924—1934) • Кабарда АӨ (1921—1922) • Кабарда-Балкария АӨ (1922—1936) • Калмык АӨ (1920—1935; 1957—1958) • Карачай-Чиркәс АӨ (1922—1926; 1957—1991) • Карачай АӨ (1926—1943) • Коми (Зыряннар) АӨ (1921—1936) • Мари АӨ (1920—1936) • Монголо-Бурят АӨ (1921—1923) • Мордва АӨ (1930—1934) • Идел буе алманнарының АӨ (1918—1924) • Ойрат (1922—1932) / Ойрот АӨ (1932—1948) • Төньяк Осетин АӨ (1924—1936) • Тыва АӨ (1944—1961) • Удмурт АӨ (1932—1934) • Хакас АӨ (1930—1991) • Адыг (Чиркәс) АӨ (1922) • Чиркәс АӨ (1928—1957) • Чечен АӨ (1922—1934) • Чечен-Ингуш АӨ (1934—1936) • Чуаш АӨ (1920—1925)
Автономияле һәм милли округлар:

Агинское Бурят-Монгол МО (1937—1958) / Агинское Бурят АО (1958—2008) • Аргаяш МО (1934) • Балкар МО (1921—1922) • Витим-Олёкма МО (1931—1938) • Ингуш МО (1921—1924) • Кабарда МО (1920—1921) • Карачай МО (1920—1922) • Карел МО (1937—1939) • Коми-Пермяк МО (1925—2005) • Коряк МО (1930—2007) • Ненец АО (1929—...) • Остяк-Вогул НО (1930—1940) • Охотск Эвен МО (1930—1934) • Төньяк Осетия МО (1920—1921) • Сунжа казак округы (1920—1929) • Таймыр (Долган-Ненец) МО (1930—2006) • Усть-Ордынский Бурят МО (1937—1978) / Усть-Ордынский Бурят АО (1978—2008) • Хант-Манси МО (1940—1978) / Хант-Манси АО (1978—...) • Чечен МО (1920—1922) • Чиркәс МО (1926—1928) • Чукотка АО (1930—...) • Эвенк АО (1938—2007) • Ямал-Ненец АО (1930—...)
¹ Суверенитет турында декларацияне кабул итү елы
² Республика статусын раслау елы
Чыганагы — "http://tt.wikipedia.org/w/index.php?title=Хант-Манси_—_Югра_автономияле_округы&oldid=557913"
Шәхси кораллар
Исемнәр мәйданы

Төрләр
Хәрәкәт
Күчү
катнашу
Кораллар
Башка телләрдә