Харбин

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү
Харбин
哈尔滨 (哈爾濱)
Байрак
Байрак
Ил Кытай
Провинция Хэйлунцзян
Координаталар 45°45′0″ т. к. 126°38'0" кч. о. (G)
Нигезләнде 1898
Мәйдан 7 068 км²
Рәсми тел кытай теле
Халык саны 10 635 971 кеше (2010)
Сәгать кушагы UTC+8
Телефон коды +57 451
Почта индексы 150000
Рәсми сайт ссылка
Харбин (Кытай Халык Җөмһүрияте)
Red pog.png
Harbin montage.png

Харби́н (哈爾濱|哈尔滨, Hā'ěrbīn, Хаэрбинь) — Хэйлунцзян чик буе Кытай провинциясенең административ үзәге. Кытайның төньяк-көнчыгышында урнашкан иң зур шәһәрләрнең берсе. Халкы алты миллион кешегә якын, шәһәр янындагыларны да исәпкә алсаң — ун миллион.

Тарихи белешмә[үзгәртү | чыганак текстны үзгәртү]

Кытай-Көнчыгыш тимер юлын төзегән вакытта нигез салынган Харбин шәһәре кайчандыр Русиянең Кытай территориясендәге бер өлеше була. ХХ йөз башларында Ерак Көнчыгышта сәүдә белән шөгыльләнгән татарларның үз эшләрен юлга куя алуларын ишеткән яшьләрнең кайберләре авылларын ташлап Ерак Көнчыгышка киләләр һәм шулай итеп, анда татар районнары барлыкка килә башлый. Манчжуриянең мәдәният һәм сәүдә үзәге булган Харбин шәһәрендә дә бер татар районы корыла һәм анда мәчет, мәктәп төзелә, әдәби түгәрәк тә корыла. Бу эшләрне оештыруда күп хезмәтләр куйган кеше Гыйнаятулла мелла булган. Татар мәхәлләсе елдан-ел үсә, көчәя барган, чөнки 1917 елгы Октябрь инкыйлабыннан соң килгән качаклар да шушында урнашып калырга тырышканнар. Шулай итеп, Харбин шәһәре илләреннән аерылган татарларның мәркәзенә әверелгән.

1949 елда бөтен Ерак Көнчыгыш һәм Харбин коммунистлар кулына күчә. Русиядән күчеп киткән мөһәҗирләрнең дә хәлләре начарлана, чөнки алар арасында кулга алулар, ә кулга алынганнарны Русия төрмәләренә озату башлана. Мөһаҗирләр моннан котылу юлын яки төрле илләргә качу юлларын эзли башлыйлар, чөнки һәр киләчәк көн аларга куркынычлар һәм малларын югалту белән яный иде.

Административ бүленеш[үзгәртү | чыганак текстны үзгәртү]

Харита # Исем Кытайча
Гадиләштерелгән/Гадәти
Пиньинь Халык саны
(2010-11-01)
Мәйдан (км²)

Harbin mcp.png

Шәһәр районнары
1 Даоли районы 道里区/道里區 Dàolǐ Qū 923,762 479
2 Нәнгаң районы 南岗区/南崗區 Nángǎng Qū 1,343,857 183
3 Даувай районы 道外区/道外區 Dàowài Qū 906,421 257
4 Чаңфаң районы 香坊区/香坊區 Xiāngfáng Qū 916,408 340
5 Пиңфаң районы 平房区/平房區 Píngfáng Qū 190,253 94
6 Суңбей районы 松北区/松北區 Sōngběi Qū 236,848 736
7 Хулән районы 呼兰区/呼蘭區 Hūlán Qū 764,534 2,186
8 Ачың районы 阿城区/阿城區 Àchéng Qū 596,856 2,770
9 Шуаңчың районы 双城区/雙城區 Shuāngchéng Qū 825,634 3,112
Шәһәр өязләре
10 Шаңҗи 尚志市/尚志市 Shàngzhì Shì 585,386 8,895
11 Вучаң 五常市/五常市 Wǔcháng Shì 881,224 7,512
Өязләр
12 Илан өязе 依兰县/依蘭縣 Yīlán Xiàn 388,319 4,672
13 Фаңҗың өязе 方正县/方正縣 Fāngzhèng Xiàn 203,853 2,993
14 Бин өязе 宾县/賓縣 Bīn Xiàn 551,271 3,846
15 Баянь өязе 巴彦县/巴彥縣 Bāyàn Xiàn 590,555 3,138
16 Мулән өязе 木兰县/木蘭縣 Mùlán Xiàn 277,685 3,602
17 Туңхы өязе 通河县/通河縣 Tōnghé Xiàn 210,650 5,755
18 Яньшу өязе 延寿县/延壽縣 Yánshòu Xiàn 242,455 3,226

Икътисад[үзгәртү | чыганак текстны үзгәртү]

Транспорт төене, аэропорт. Машиналар төзү, нефть һәм химия сәнәгатьләре өчен җиһазлар эшләп чыгару, көймәләр төзү, әсбаплар төзү, станоклар төзү, вагоннар төзү, шарлы подшипникларны җитештерү. Химия, фармацевтика, тукыма, күн, азык-төлек, агач эшкәртү, кәгазь сәнәгатьләре, төзелеш матиалларны җитештерү.

Чыганак[үзгәртү | чыганак текстны үзгәртү]