Җәен

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү
Җәен
Җәен
Фәнни классификация
Патшалык: Хайваннар
Тип: Хордалылар
Сыйныф: Нурканатлы балыклар
Отряд: Җәенсыманнар
Гаиләлек: Җәенлеләр
Ыруг: Җәеннәр
Төр: Җәен
Латин атамасы
Silurus glanis Linnaeus, 1758
Ареал
рәсем

  табигый ареал (төче сулар)


  төче су яткылыклары


  тозлы су ареалы

Wikispecies-logo.svg

Викитөрләрдәге систематика

Commons-logo.svg
Рәсемнәр
Викиҗыентыкта

ITIS 164068
NCBI 94993
Җәен-альбинос

Җәен (лат. Silurus glanis) — җәенлеләр семьялыгындагы ерткыч балык. Балтыйк, Каспий, Кара һәм Азов диңгезләре бассейннарында таралган. Татарстан территориясендә Түбән Кама һәм Куйбышев сусаклагычларында яши. Озынлыгы 1,5 м дан, авырлыгы 100 кг нан артык. Җәен 5 метр озынлыкка һәм 300 кг авырлыкка җитәргә мөмкин. Гәүдәсе лайлалы ялангач тире белән капланган, яшькелт-кара төстә; йөзгечләре чәнечкесез, аксыл кайма белән әйләндереп алынган саргылт яки кызгылт төстә. Аналь йөзгечләре озын, арка йөзгече - бик кыска. Башы киң булып яссыланган, үткен тешле, киң авызлы. Өске иренендә бер пар озын, иягендә ике пар кыска мыегы бар. Җәен - өлешләп уылдык чәчүче төр. Уылдыкны соң гына чәчә. Май-июнь ахырында, суның температурасы 19-20 °C булганда, вак сулыкларда сала. Җенси җитлегү ата Җәендә 7-8 яшендә, аналарда 9-10 яшендә була. Абсолют үрчемлелеге 10-12 яшьтә 100 дән 405 мең уылдык бөртегенә кадәр тирбәлә. Балык, бака, эре моллюсклар белән туклана.

Җәен яшәү тирән чоңгылларны, су астында калган күл урыннарында. Җәен балыгы 3-4 ел буе урынын алыштырмыйча бер урында яшәргә мөмкин. Ул 1-1,5 метр тирәнлектәге ләмле, су үләне һәм камышлар каплаган урыннарны ярата. Су өстенә ауган-түнгән агачлар, йөзеп йөрүче камыш утраулары астында якты көнне уздырып, төнлә ауга чыга. Җәен – ерткыч балык, аның суда йөзеп йөрүче кошларга, вак су җәнлекләренә һөҗүм итүе дә билгеле.[1]


Тышкы күренеше белән ялкау, әкрен, сүлпән сыман. Әммә ачыкса, гаҗәп җитез эш итә. Кешегә һөжүм итү очраклары да теркәлгән[2]. Куркыныч балык.Үтә зур җәен бер хатынга ташланган очраклар билгеле. Хатынга табибка мөрәҗәгать итәргә тура килгән[3].

Әдәбият[үзгәртү]

  • Толковый словарь современного башкирского литературного языка. (под. ред З.Г.Ураксина, 2005)

Искәрмәләр[үзгәртү]

Сылтамалар[үзгәртү]