Җәен
| Җәен | ||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
||||||||||||||
| Фәнни классификация | ||||||||||||||
|
||||||||||||||
| Латин атамасы | ||||||||||||||
| Silurus glanis Linnaeus, 1758 | ||||||||||||||
| Ареал | ||||||||||||||
 |
||||||||||||||
|
табигый ареал (төче сулар) төче су яткылыклары тозлы су ареалы |
||||||||||||||
|
Җәен (лат. Silurus glanis) — җәенлеләр семьялыгындагы ерткыч балык. Балтыйк, Каспий, Кара һәм Азов диңгезләре бассейннарында таралган. Татарстан территориясендә Түбән Кама һәм Куйбышев сусаклагычларында яши. Озынлыгы 1,5 м дан, авырлыгы 100 кг нан артык. Җәен 5 метр озынлыкка һәм 300 кг авырлыкка җитәргә мөмкин. Гәүдәсе лайлалы ялангач тире белән капланган, яшькелт-кара төстә; йөзгечләре чәнечкесез, аксыл кайма белән әйләндереп алынган саргылт яки кызгылт төстә. Аналь йөзгечләре озын, арка йөзгече - бик кыска. Башы киң булып яссыланган, үткен тешле, киң авызлы. Өске иренендә бер пар озын, иягендә ике пар кыска мыегы бар. Җәен - өлешләп уылдык чәчүче төр. Уылдыкны соң гына чәчә. Май-июнь ахырында, суның температурасы 19-20 °C булганда, вак сулыкларда сала. Җенси җитлегү ата Җәендә 7-8 яшендә, аналарда 9-10 яшендә була. Абсолют үрчемлелеге 10-12 яшьтә 100 дән 405 мең уылдык бөртегенә кадәр тирбәлә. Балык, бака, эре моллюсклар белән туклана.
Җәен яшәү тирән чоңгылларны, су астында калган күл урыннарында. Җәен балыгы 3-4 ел буе урынын алыштырмыйча бер урында яшәргә мөмкин. Ул 1-1,5 метр тирәнлектәге ләмле, су үләне һәм камышлар каплаган урыннарны ярата. Су өстенә ауган-түнгән агачлар, йөзеп йөрүче камыш утраулары астында якты көнне уздырып, төнлә ауга чыга. Җәен – ерткыч балык, аның суда йөзеп йөрүче кошларга, вак су җәнлекләренә һөҗүм итүе дә билгеле.[1]
Тышкы күренеше белән ялкау, әкрен, сүлпән сыман. Әммә ачыкса, гаҗәп җитез эш итә. Кешегә һөжүм итү очраклары да теркәлгән[2]. Куркыныч балык.Үтә зур җәен бер хатынга ташланган очраклар билгеле. Хатынга табибка мөрәҗәгать итәргә тура килгән[3].
Әдәбият [үзгәртү]
- Толковый словарь современного башкирского литературного языка. (под. ред З.Г.Ураксина, 2005)
Искәрмәләр [үзгәртү]
- ↑ ЭТТӘН ДӘ УСАЛ БАЛЫК (Сәер дөнья) / Әмир ХӘСӘНОВ. Әгерҗе районы, Кичке таң авылы / – № 1-2 (11403), 12 гыйнвар, 2010
- ↑ Сабанеев Л. П. Жизнь и ловля пресноводных рыб
- ↑ Үтә зур җәен бер хатынга ташланган очраклар билгеле. Хатынга табибка мөрәҗәгать итәргә туры килгән, 15.08.2010, Новости 24, Контуев М.
Сылтамалар [үзгәртү]
- Позвоночные животные России: обыкновенный (европейский) сом
- Все подробности о соме, образе жизни и ловли сома
- Сом, рецепты
 |
Бу мәкаләнең сыйфатын арттырыр өчен түбәндәгеләрне эшләргә кирәк?:
|
 |
Башка телле бүлектә тулырак мәкалә бар: Wels catfish (ингл.)
Сез тәрҗемә ярдәме белән бу мәкаләне язып бетереп проектка ярдәм итә аласыз.
|
|
|
Башка телле бүлектә тулырак мәкалә бар: Обыкновенный сом (рус.)
Сез тәрҗемә ярдәме белән бу мәкаләне язып бетереп проектка ярдәм итә аласыз.
|
