Arça

Бу мәкаләнең кирилл әлифбасындагы игезәге бар.

Arça şəhəre. Arça Rayonınıŋ üzəge. Tatarstannıŋ tönyaq-könbatış töbəgendə (Qazannan 65 km), Qazansu yılğası buyında urnaşqan. Qazan-Əgerçe timer yulında stansiya.

Borınğı tarixı

13. yözdə nigez salına. 13.-16. yözlərdə Bolğar-Tatar qalası, Qazansunıŋ uŋ yarındağı ürdə urnaşqan. 15.-16. yözlərdə Arça Daruğası biləməse üzəge. Qazan Xanlığı səyəsətendə Arça yağı bəkləre bilgele ber rol uynağan. Rus ğəskərləre Qazannı yawlağan waqıtta Yapança bəkneŋ atlı ğəskəre tuplanğan urınnarnıŋ berse. 1552. yılnıŋ Sentəberendə Rus kenəze Andrey Kurbski ğəskəre tarafınnan yandırıla. Anıŋ arxeologik qaldıqları xəzerge Arça urınında.

Yaŋa Tarixı

1781.-96. yıllardan öyəz şəhəre, 1920.-30. yıllarda kanton , 1930. yıldan rayon üzəge, 1938-2003 yıllarda şəhər tibındağı bistə.

Statistik

Xalqı – 1989. yılda 13,9 meŋ keşe (Tatarlar – 83,7%, Ruslar 15%), 200 yılda 16,2 meŋ keşe. Ciŋel sənəğət (Arça Milli Ayaq Kiyemnəre Citeşterü Berləşməse, mex eşkertü fabrikası)., azıq-tölek sənəğəte (söt kombinatı, kraxmal zavodı, elevator) şikərtləre, kirpeç suğu zavodı, tözü materialları kombinatı, remont-mexanik zavodı. 3 urta məktəp, 1 tulı bulğan urta məktəp, 1 başlanğıç məktəp, gimnaziya, pədogojik kölliyət (kollej), hönər məktəbe. 2 mədəniyət yortı. Klub. Rayon üzək xastaxanasə. Məçet. Voskreseniye, Poqraw çirkəwləre – 19. yözneŋ 2. yartısı arxitektura istəlege.