Бавария

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
(Bayern битеннән юнәлтелде)
Моңа күчү: навигация, эзләү
Бавария
Freistaat Bayern
Байрак Илтамга
байрагы гербы
урнашуы
Нигезләнгән 1867 елның 1 июле
Башкала Мүнхен
Эре шәһәрләр Мүнхен
Премьер-министр Хорст Зеехофер
Мәйдан 70 549 км²
Халык саны 12,584 млн (2011-09-30) кеше(2011)


Бавария (алман. Bayern, рәсми аталышы Freistaat Bayern) - Федераль Алмания Республикасының көньяк һәм көньяк-көнчыгышындагы Федераль җир, ФРГ-да зурлыгы ягыннан иң борынгы федераль җир булып исәпләнә. Административ бүленеше: җиде административ округ - Югары Франкония, Урта Франкония, Түбән Франкония, Югары Пфальц, Түбән Бавария, Югары Бавария, Швабия. Башкаласы - Мюнхен. Төп халык - баварлар, франконнар һәм шваблар.

География[үзгәртү]

Бавария территориясеннән үткән Дунай елгасы

Ландшафт[үзгәртү]

Бавариянең төп шәһәрләре - Мюнхен, Нюрнберг, Аугсбург, Вюрцбург һәм Регенсбург. Бавариянең көнчыгышында Франкон Урманы, Фихтель таулары, Оберпфальцер һәм Бёмервальд таулары, көньягында Альп таулары, көнбатышында шваб Штуфенланд җире һәм төньягында Шпессартпен Рен урнашкан.

Бавариядә борынгы герман ландшафтың өч бүлеге урнашкан: төньяк Калькальпен һәм Альп таулары күл-үзәннәре белән, Бавария калкулыклары Дунай елгасына кадәр сузылып ятыр.

Бавариядә күпсанлы елгалар бар, аның күбесе Дунай белән бәйләнешеп тора. Бавариянең төньяк-көнбатышында Майн елгасы агып ятыр, Франкон урманының һәм Фихтельгебирге урманына янәшә Заале елгасы башлана. Рейн һәм Дунай бассейны 1992 елда Рейн-Майн-Дунай каналы белән берләштерелгән.

Дунай - Аурупада күләме буенча Иделдән соң икенче урын тота. Елганы кайбер җирләрдән буалар белән буалган.

Бавария - күлләр иле. Чама белән 1600 күл Альп тауларында. Иң зурлары - Кимзее, Аммерзее, Штарнберг, Тегернзее, Кенингсзее үзәне, иң тирәне - Вальхензее (192 м.).

Франкон Альп һәм Бавар Альпының көньягында күпсанлы шахталар бар. Бавариянең иң борынгы шахтасы - Зальцграбенхёле (Salzgrabenhöhle, 7800 м).

Чиктәшлек[үзгәртү]

Баден-Вюртемберг 829 км
Гессен 262 км
Тюрингия 381 км
Саксония 41 км
Чехия 357 км
Австрия 816 км
Боден күле 19 км — Боден күлебуенча Бавария белән Швейцария чиге буйлап урнашкан.

Тарих[үзгәртү]

Бавария территоиясендә алманнарның бавар кабиләсе яшәгән. 1070—1180 елларда Баварияда Вельф династиясе хакимлек кылган. 1180—1918 елларда Виттельсбахлар династиясе идарә иткән. 1806 елда кыйраллык вә Рейн иттифагы әгъзасы. 1871 елдан Алмания империясе тәркибендә. 1945 елдан АКШ оккупация зонасы, 1949 елдан исә Федератив Алмания Җөмһүриятеның тәркиби өлеше.

Икътисад[үзгәртү]

Бавария — индустриаль-аграр район. Электр энергиясенең яртысын ГЕСлар бирә. Сугыштан соңгы елларда нефтьне эшкәртү (Ингольштадт, Нойштадт) вә нефть химиясе сәнәгате барлыкка килгән (нефть Марсель, Генуя, Триест портларыннан торбалар аркылы китерелә). Бавария Алманиянең алюминий мәхсулатының 1/3 өлешен бирә. Сәнәгатьнең алдынгы тармагы — машиналар төзү: электротехника, (Мүнхен, Нүрнберг, Эрланген), гомуми машиналар төзү (Аугсбург, Ашаффенбург), транспорт машиналар төзү, шул исәптән автомобилләр төзү (Мүнхен, Аугсбург, Ингольштадт) һәм очкычлар төзү (Аугсбург), төгәл механика (Нюрнберг). Тукымачылык (Хоф, Аугсбург) вә тегүчелек, азык-төлек сәнәгате дә мөһим урын тота. Альп тауларының Бавариядәге күренеше