Kareliä

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү

Kareliä (Kareliä Cömhüriäte) (Karelça: Karjalan Tazavaldu, Urısça: Республика Карелия, Suomiça: Karjalan Tasavalta ) Skandinaviädä, Aq Diñgezdä urnaşqan. Kürşeläre: tönyaqta Murmansk ölkäse, könçığışta Arxangelʻsk ölkäse, könyaqta Leningrad ölkäse, Vologda ölkäse, könbatışta Finlândiä.

Karjalan Tazavaldu
Республика Карелия
Kareliä Flagı Kareliä Herbı
Milli devize:
Файл:LocationKarelia.png
RussiaKarelia.png
Räsmi telläre Urısça,
Başqalası Petroskoi (Petrozavodsk)
Präzidente Sergei Katanandov
Premier-Ministere Pavel Çernov
Mäydanı
 - Barısı
 - % su
 ?? urın
172,400 km²
 ?
Xalqı
 - Barısı (2002)
 - Density
 ?? urın
780,000
50 keşe/km²
Bäysezlege
&nbsp(Rüssiädän)

1991 10. Nöyäber
Valútı Rüssiä Ruble
Säğät zonı UTC +3
Milli gimnı  ?
İnternet TLD'ı .RU
Téléfon kodı 7

Tarixı[үзгәртү]

Borınğı Tarixı[үзгәртү]

Karel (Fin-Uğır) qäbilläre Kareliä cirendä iñ borınğı zamannardan yäşilär.

Karellar Kiev Rusennän kilgän missionärlärdän Ortodoks Xristianlığın qabul itälär, Kareliä Novgorod boyar cömhüriätenä kerä.

12. yözdän Kareliäneñ törle rayonnarın Şvedlar üz kontrolenä alalar.

Yaña Yözläre[үзгәртү]

18. yözdä Åbo şartnamäse buyınça Kareliä Rusiä İmperiäseneñ sostavına kerä.

Öktäber Révolúsiäsenan soñ Karellarnıñ Xezmät Kommunı oyıştırıla.

1923. yılda Karel ASSR oyıştırıla. 1940. yıldan anı Karel-Fin SSR dip atílar.

1941.- 1944. yıllarda Kareliä Finlândiä okkupasiäsendä.

1956 Karel-Fin SSR Karel ASSR isemenä qayta.

Xäzerge Kareliä[үзгәртү]

1991. 13. Nöyäberendä 'Kareliä Réspublikası' oyıştırıla.

Geografiäse[үзгәртү]

Kareliäneñ 85% cirendä urman üsä. Kareliädä 27,000 yılğa häm 60,000 kül. Alarnıñ iñ zur: Ladoga häm Onega (Suomiçä: Ääninen) külläre.

Démografiäse[үзгәртү]

Millätläre[үзгәртү]

Karellar (11%), Urıslar (73%). Başqa Fin xalıqları: Vepslar, Saamilar, Suomilar. Başqalar - böten SSSRdan kilgän törle millätle keşelär.

Telläre[үзгәртү]

Räsmi telläre[үзгәртү]

Kareliädä 1 yä 2 räsmi tele: Bernçese - Urıs. İkençese - |Karel yäisä Suomi. 1940.qa qädär Karel tele räsmi tele bulğan, 1956.dan qädär Suomi tele räsmi tele bulğan. 1956.dan Suomi Karellarnıñ räsmi häm ädäbi tele dip sanılğan, Karellarnıñ üz tele räsmi bulmağan. Soñğı yıllarda Kareliädä Rus tele räsmi dip sanıla. Karel häm Suomi tele Latin älifbasın qullanıla.

Başqa telläre[үзгәртү]

Kareliädä Veps, Saami tellär taralğan. Alar Karel häm Suomi tellärenä bik oxşaş.

Dinnäre[үзгәртү]

Räsmi dine yuq.

Karellar: Pravoslavie, Xristianlıq qädär dine elementlari dä saqlanğan.

Ruslar: Pravoslavie, Ateistlar da bik küp.

Başqalar: Katolik, Luteran Xristianlığı, İslam, Yähüd dine

Säyäsäte[үзгәртү]

Karel tele Latin älifbasını qullanıla. Ämmä xäzerge Duma qanunnarı bu älifba qarşı. Şuña kürä xäzergä Karel telen yazuı räsmi tügel, läkin xalıqta ul kiñ qullanıla.

Administrativ Bülüe[үзгәртү]

Kareliägä 15 rayon (rajon) häm 1 Autonom Volost kerä.

Файл:Karelia.png

İqtisadı[үзгәртү]

Kareliädä 50 kiräkle mineral tabılalar. Kareliäneñ ağaç küläme - 807 million m³.

Mädäniäte[үзгәртү]

Räsäyneñ ruxıy üzägennän berse - Valaam monastıre Kareliädä, Ladoga külen Valaam utırawında urnaşqan.

Sıltamalar[үзгәртү]

Monı da qara[үзгәртү]

Baltık buyı illäre
Estoniä | Finlândiä | Kareliä | Latviä | Litva