Xirosima

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү
Şähär
Xirosima
Hiroşima
yaponça 広島市
Hiroshima montage.jpg
Bayraq
Bayraq
İl Yaponiä
Prefektura Xirosima
Koordinatalar 34°23′07″ т. к. 132°27′19″ кч. о. / 34.38528° т. к. 132.45528° кч. о. / 34.38528; 132.45528 (G) (O)
Mer Tadatosi Akiba
Mäydan 905,41 km²
Xalıq sanı 1 181 057 keşe (2012)
Xalıq tığızlığı 1304,44 keşe/km²
UTC UTC+9
Telefon kodı +81 82
Poçta indeksı 34100-2
Räsmi säxifä http://www.city.hiroshima.jp/
Xirosima (Җир)
Red pog.png

Xirosima yäki Hiroşima (yaponça 広島市, äyteleşe Xirosşima-sşi, tıñla , tärcemäse - "kiñ utraw") - Yaponiäneñ Xonsü utrawı könyaq-könbatışında urnaşqan Tügoku töbägeneñ iñ zur şähäre, Xirosima prefekturası başqalası.

Yaponiä däwlät mäğnäse şähärlär isemlegenä kerä.

Atom bombasına totılğan dönyanıñ tarixında berençe şähär.

Tarix[үзгәртү]

Borınğı däwer[үзгәртү]

Borınğı däwerdä Xirosima urınında küp qurğannar tözelä.

  • Dzömon çorı - 10000 b.e.q. - 300 b.e.q.
  • Yayöy çorı - 300 b.e.q. - 300
  • Kofun çorı - 300-550

7 ğasırdan Yamato däwläteneñ Aki töbägenä kerä.

9-10 ğasırda İtsukusima ğibädätxänäse tözelä.

İtsukusima ğibädätxänäse kamonı (tamğası)

Urta ğasırlar[үзгәртү]

Takeda ıruğı kamonı (tamğası)
Fudoin çañ manarası, Takeda ıruğı törbäse

12 ğasırda Yaponiädä ike xakimiät urnaştırıla: könbatışta - Kioto başqalasında iske aqsöyäklär İmperator xakimiäte häm könçığışta - Kamakura başqalasında samuraylar yaña sögunatı xakimiäte kilep çığa.

Xirosima kirmäneneñ töp manarası - kenäzlek üzäge

1221 yılda Xirosima aqsöyäkläre Sögunatka qarşı baş kütärep İmperatornı yaqlıy. Kütäreleş bastırılğan, şähär idäräse Takeda ıruğına kitä.

1333 yılda Kumakuro sögunatı yuqqa çıqqannan soñ Muromati sögunatı Kioto başqalası belän kilep çığa.

Xirosimada idärä itkän Takeda ıruğı yaña sögunatnı yaqlıy, läkin 1368 yılda alardan Aki töbäge alına.

15 ğasırda Yaponiäda nizağlaşu däwere başlana. Xirosima öçen Outi häm Amago ıruğları köräşä.

16 ğasırdan Mori ıruğı xakimiätkä kilä.

1541 yılda Mori Motonari Takeda ıruğın yuq itä.

1554 Motonari İtsukusima suğışında Outi ğäskärlären ciñä.

1570 yılğa Mori Torimotu xakimiäte astında 60 Yaponiä töbägennän 12-se bula.

Edo çorı[үзгәртү]

1600 Sekigaxara suğışı näticäsendä Tokugawa sögunatına kerä.

Sekigara suğışı ciñüçese - Fukusima Masanori Xirosimanı ala.

1619 yılda Sögunat Fukusimanı samuray statusın mäxrüm itä.

1619 yıldan Asano ıruğı xakimiätkä kilä.

1603 yılda üzidärä Xirosima-xan kilep çığa.

1871 yılda Meydzi inqıylabınnan soñ Xirosima-xan Xirosima prefekturasına äwerelä.

Atom bombasına totılu[үзгәртү]

Xirosima Atom bombasına totıludan soñ, 1945

1945 yılnıñ 6 avgustı 8:15 säğätendä AQŞ oçqıçı B-29 «Enola Gay» Xirosimağa "Malay" isemle atom bombasın ırğıta.

Atom bombası 600 m bieklegendä şartlana. Epitsentr Sima hospitalendä bulğan.

Atom şartlawı näticäsendä 70 meñ keşe häläq bulğan, 60 meñ cäräxätlärdän ülgän, şähär cimerelgän.

1960 yığa Xirosima tözäkländerelä.

Atom bombası şartlawı urınında "Tınıçlıq istälekle parkı" buldırıla.

Şähär klimatı[үзгәртү]

Xirosima klimatı
Kürsätkeç Ği Fev Mar Apr May İün İül Avg Sen Okt Noya Dek Yıl
Urtaça maksimum, °C 9,6 10,2 13,8 19,5 23,8 26,9 30,8 32,1 28,3 23,0 17,2 12,3 20,6
Urtaça temperatura, °C 5,3 5,7 9,0 14,6 18,9 22,8 26,9 27,9 23,9 18,0 12,3 7,5 16,1
Urtaça minimum, °C 1,7 1,8 4,5 9,8 14,3 19,2 23,7 24,3 20,2 13,8 8,2 3,5 12,1
Yawım-töşem norması, mm 46,9 66,9 120,5 156,0 156,8 258,1 236,3 126,0 180,3 95,4 67,8 34,8 1540,6

Monı da qarağız[үзгәртү]

Sıltamalar[үзгәртү]