«Франц Кафка» битен үзгәртү

{{Язучы
 |Исем              = Франц Кафка
 |Оригинал телендә  = Franz Kafka {{lang-de}}
 |Фото              = Kafka_portrait.jpg
 |Киңлек            = 
 |Рәсем язуы        = 
 |Тугач бирелгән исеме = 
 |Псевдонимнар      = 
 |Туу датасы        = 3.7.1883
 |Туу урыны         = [[Праһа]], [[Австро-Венгрия]]
 |Үлем датасы       = 3.6.1924
 |Үлем урыны        = [[Кирлинг]], [[Клостернойбург]], [[Беренче Австрия Җөмһүрияте]]
 |Ватандашлык       = {{Байрак/Австро-Венгрия}}
 |Эшчәнлек төре     = прозаик
 |Иҗат итү еллары   = 
 |Юнәлеш            = [[модернизм]], [[абсурд әдәбияты]]
 |Жанр              = 
 |Иҗат итү теле     = [[алман теле]], [[чех теле]]
 |Дебют             = 
 |Премияләр         = 
 |Бүләкләр          = 
 |Имза              = 
 |Сайт              = 
}}

'''Франц Кафка''' ({{lang-de|Franz Kafka}}, [[1883 ел]]ның [[3 июль|3 июле]], [[Праһа]] – [[1924 ел]]ның [[3 июнь|3 июне]], [[Клорнойбург]], [[Беренче Австрия Җөмһүрияте]]) – [[XX гасыр]]ның төп [[алман теле|алман телле]] язучыларының берсе, аның күпчелек әсәрләре вафатыннан соң гына нәшер ителә. Аның [[абсурд]] һәм тышкы дөнья һәм югары авториттетан куркуга бай әсәрләре укучыда шомлы хисләр тудыруга сәләтле. Бу исә [[дөнья әдәбияты]]нда үникәл хәл.
== Биография ==
Кафка [[1883 ел]]ның [[3 июль|3 июлендә]] [[Праһа]]ның ([[Чехия]], ул вакытта – [[Австро-Венгрия империясе]]нең бер өлеше) элеккеге яһүди [[гетто]]сы — Йозефлар районында яшәүче [[яһүдиләр]] гаиләсендә туа. Әтисе – Герман (Ге`ных) Кафка (1852-1931) Көньяк Чехиядәге яһүди мәхәлләсеннән була, [[1882 ел]]дан соң галантерея товарлары белән күпләп сатучы булып эшли. «Кафка» фамилиясе чех теленнән килеп чыккан (''kavka'' сүзе «чәүкә» дигәнне аңлата). Франц хатлар өчен еш кулланган Герман Кафканың шәхси конвертларында эмблема сыйфатында койрыгы белән уйнаклап торучы чәүкә төшерелгән. Язучының әнисе – Юлия Кафка (кыз чагында Этл Леви) (1856-1934), бай сыра ясаучы кызы, — [[алман теле]]ндә сөйләшергә яраткан. Кафка үзе алманча язган, ләкин [[чех теле]]н дә бик яхшы белгән. Ул шулай ук яхшы гына [[француз теле|французчаны]] да аңлаган. Яһүди булса да, Кафка [[идиш теле]]н бөтенләй белмәгән һәм Көнчыгыш Аурупа яһүдиләре белән өлешчә кызыксынуы да 20 яшендә генә, Праһада яһүд театр төркемнәре гастроль белән йөргәндә генә башлана; [[гыйбрани теле]]н ул тормышының соңгы елларында гына өйрәнә башлый.
	
Кафканың ике кече энесе һәм өч кече сеңлесе була. Ике энесе дә ике яшьләре тулганчы ук вафат булалар. Ә сеңелләре – Элли, Валли, Оттла – [[Икенче бөтендөнья сугышы]] вакытында, [[Пүлшә|Польша]]дагы [[концентрацион лагерь]]ларда һәлак булалар. [[1899 ел]]дан [[1893 ел]]га кадәр Кафка башлангыч мәктәптә (Deutsche Knabenschule) укый, ә [[1901 ел]]да гимназияне тәмамлый. Праһаның [[Карл университеты]]н да тәмамлап, хокук докторы дәрәҗәсен ала һәм саклау оешмасында эшли башлый. Бу вазифада [[1922 ел]]да авыру сәбәпле [[пенсия]]гә чыкканчы кала. Хезмәт язучы өчен кыен була һәм икенче планда тора: хатларында һәм көндәлекләрендә ул җитәкчесен, хезмәттәшләрен һәм клиентларын күрәлмавы турында яза. Аның өчен иң мөһиме «аның бөтен яшәешен аклаучы» әдәбият була. Ләкин [[1917 ел]]да язучы үпкә туберкулёзы белән авырый башлый. Ул [[1924 ел]]ның [[3 июнь|3 июнендә]], [[Вена шәһәре|Вена]] кырындагы санаторийда вафат була. Үлеменең сәбәбе ачлык булуы мөмкин, чөнки ул тамагындагы авыртулар аркасында ризык кабул итә алмый башлаган була. [[1924 ел]]ның [[11 июнь|11 июнендә]] аны Праһага кайтарып, Яңа яһүд зиратында гаилә каберлегендә күмәләр.

Исән чагында Кафканың бары берничә кыска хикәясе генә нәшер ителә һәм алар, әлбәттә, аның иҗатына карата зур кызыксындыру тудырмыйлар. Вафаты алдыннан ул якын дусты [[Макс Брод]]ка язган барлык әсәрләрен яндырырга куша. Кафканың сөйгәне Дора Димант чыннан да кулъязмаларны юк итә, ләкин Макс Брод дустының әйткәннәрен үтәми һәм әсәрләрне нәшер итә. 
== Сылтамалар ==
* [http://www.kafka.ru/ «Кафка»] {{ref-ru}}
* [http://lib.ru/KAFKA/ Максим Мошков китапханәсе] {{ref-ru}}
* [http://www.peoples.ru/art/literature/story/kafka/ Кафка в проекте «Люди.ру»]
* [http://imwerden.de/cat/modules.php?name=books&pa=showbook&pid=562 Библиотека ImWerden] {{ref-ru}}
* [http://www.kafka.org/ The Kafka Project] {{ref-en}}
* http://www.who2.com/franzkafka.html {{ref-en}}
* http://www.pitt.edu/~kafka/intro.html {{ref-en}}
* http://www.dividingline.com/private/Philosophy/Philosophers/Kafka/kafka.shtml {{ref-en}}
* [http://booknik.ru/reviews/fiction/?id=29437 Это не баг, это фича. О книге David Zane Mairowitz, Robert Crumb. Kafka] {{ref-ru}}
* [http://psyh.ru/rubric/7/articles/119/ «Изъян гениальности», Александр Шувалов] {{ref-ru}}

[[Төркем:Язучы-экспрессионистлар]]
[[Төркем:Франц Кафка]]
[[Төркем:Чехия язучы-фантастлары]]
[[Төркем:Австрия язучылары]]
[[Төркем:Алман язучылары]]