Аканкеһ
| Аканкеһ | |
|---|---|
| исп. Acanceh | |
| Рәсми исем | Acanceh |
| Дәүләт |
|
| Нәрсәнең башкаласы | Акансех |
| Административ-территориаль берәмлек | Акансех |
| Халык саны |
10 968 (2010)[2], 11 917 (15 март 2020) |
| Диңгез дәрәҗәсе өстендә биеклек | 10 метр[2] |
| Почта индексы | 97380[3] |
| Җирле телефон коды | 988[4] |
![]() | |

Аканкеһ Мексиканың Юкатан штатында, Юкатан башкаласы Меридадан 21 километрда урнашкан Майя цивилизациясе археологик урыны. Ул Аканкеһ Муниципалитеты урыны. Хәзерге Аканкеһ шәһәрчеге өлешчә Колумбка кадәр чор урыны өстендә һәм биләү дәвамлы булуга охшаш.[5] Аканкеһ Юкатек Майя телендә «болан мөгрәве» дигәнне аңлата. Аканкеһ халык саны якынча 11000 кеше, күбесенчә Майя халкы, күбесенчә Майя телендә сөйләшелә,[6] гәрчә нигез Испан теле гадәттә аңлашыла.
Географиясе
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]Акансе Мексиканың көньяк-көнчыгыш өлешендә, Юкатан ярымутравының төньяк өлешендә урнашкан.[7]
Климаты
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]| Акансе климатограммасы | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Г | Ф | М | А | М | И | И | А | С | О | Н | Д |
5
31
17
|
5
32
17
|
10
34
19
|
15
36
20
|
40
35
22
|
140
35
22
|
160
35
21
|
150
35
21
|
120
34
22
|
50
33
21
|
10
32
19
|
5
31
18
|
| °С үлчәмендә температура • Явым-төшем күләме, мм-да | |||||||||||
Җирлектә тропик саванна климаты урнашкан. Эссе, ә дымлылык ел фасылына карап уртача яки югары. Уртача еллык максималь температура 33,5 °C (92,3 °F), декабрьдә 30,6 °C-тан (87,1 °F) майда 36,3 °C-ка (97,3 °F) кадәр үзгәреп тора, ләкин бу чорда көндез температура еш кына 38 °C-дән дә (100,4 °F) югарырак күтәрелә. Минималь температуралар гыйнварда 17,2 °C-тан (63,0 °F) майда 21,7 °C-ка (71,1 °F) кадәр тирбәлә. Яңгырлар сезоны июньнән октябрьгә кадәр дәвам итә һәм җылы, дымлы һаваны коры җиргә тарта торган Мексика муссоны белән бәйле. Елның бу вакытында төбәккә шулай ук көнчыгыш дулкыннары һәм тропик штормнар йогынты ясый.[8]
Борынгы Аканкеһ
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
Аканкеһ Иртә классик период дәвамында якынча безнең эраның 300-енче һәм 500-енче еллар арасында фараз ителгәнчә Бакалар күле даирәсеннән килгән һәм Чичен Ицаны, Ицамальны һәм Т'Һоны (хәзерге вакытта Мерида) нигезләгән Итцаэлар тарафыннан Юкатан ярымутравының көнчыгышыннан көнбатышына таба беренче миграциясе вакытында нигезләнгән дип фараз ителә.[9] Соңрак вакытта испаннар килгәнче Аканкеһ чаканеларның юрисдикциясендә (Кучкабал) булган. Борынгы Майя шәһәре 4 квадрат километрдан күбрәк мәйдан биләгән һәм анда якынча 400 бина булган. Бу биналарның өчесе реставрацияләнгән булган һәм җәмәгатьчелеккә ачык, гәрчә соңгы вакыт казу күбрәк корылмалар ачкан. Аканкеһта өч катлы баскыч пирамидасы 11 метр биеклектә. Пирамиданың борынгырак катлауларның берсе ачылган булган һәм пирамида бизәлешенең аерылып тора торган киселеп ясалган битлекләре күренгән булган. «Стукколар Сарае» 50 метр киңлектә, 6 метр биеклектә һәм анда күп тәфсилләп ясалган фризлар бар. Бу бинаның дизайны бик катлаулы күп биналар һәм тәфсилле кисеп ясалышлар белән. Аканкеһта биналарның архитектурасы Теотиһуакано йогынтысын күрсәтә, шуңа күрә кайберәүләр ул Тетиһуаканның "колония"се булган дип ышаналар.
Халкы
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]Искәрмәләр
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]- ↑ archINFORM — 1994.
- 1 2 3 http://www.inegi.org.mx/sistemas/consulta_resultados/iter2010.aspx?c=27329&s=est
- ↑ http://tucodigo.mx/index.php?cp=97380
- ↑ http://www.snim.rami.gob.mx/
- ↑ архив күчермәсе. әлеге чыганактан 2021-09-21 архивланган. 2021-10-02 тикшерелгән.
- ↑ Barrera Vásquez, Alfredo (1980). "Diccionario Maya-Español". in J.P. Laporte (in Spanish). X Simposio de Investigaciones Arqueológicas en Guatemala, 1980. Mérida, Yucatán, México: Cordemex. pp. 360–376.
- ↑ Yucatán. Collins English Dictionary. HarperCollins.
- ↑ (2007) «Updated world map of the Köppen–Geiger climate classification». Hydrol. Earth Syst. Sci. 11 (5): 1633–1644. DOI:10.5194/hess-11-1633-2007. ISSN 1027-5606. 2012 елның 3 февраль көнендә архивланган
- ↑ Acanceh. "Mexican Routes [mexicanroutes.com]".
- ↑ The GeoNames geographical database (en) (2012).
- ↑ Istituto Nazionale di Statistica.
Әдәбият
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]- Ancona, Eligio (1878). M. Heredia Argüelles (ed.). Historia de Yucatán: Desde la época más remota hasta nuestros días. Mérida, México. OCLC 2688499
