Эчтәлеккә күчү

Александр Морозов (1904)

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Александр Морозов (1904) latin yazuında])
Җенес ир-ат
Ватандашлык  Россия империясе
 СССР
Хезмәт итүе СССР
Туу датасы 16 (29) октябрь 1904
Туу урыны Бежица[d], Брянск өязе[d], Орёл губернасы, Россия империясе[1]
Үлем датасы 14 июнь 1979(1979-06-14) (74 яшь)
Үлем урыны Харьков, Украина Совет Социалистик Республикасы, СССР
Җирләнгән урыны Второе городское кладбище Харькова[d]
Кабер сурәте
Һөнәр төре хәрби хезмәткәр, язучы, сәясәтче, инженер-конструктор
Эш урыны Завод имени Малышева[d]
Башкарган вазыйфа СССР Югары Советы депутаты[d]
Әлма-матер Мәскәү дәүләт машиналар төзү университеты[d]
Академик дәрәҗә техник фәннәр докторы[d]
Сәяси фирка әгъзасы Советлар Берлеге коммунистик фиркасе
Хәрби дәрәҗә мөһәндис-техник хезмәтенең генерал-майоры[d]
Сугыш Икенче бөтендөнья сугышы
Гаскәр төре Эшче-крестьян Кызыл Гаскәре
Бүләкләр
1 нче дәрәҗә Сталин мөкәфәте «1941-1945 елларда Бөек Ватан сугышында Алманияне җиңгән өчен» мидәле Ленин ордены Октябрь Инкыйлабы ордены «Урак һәм Чүкеч» мидәле «Урак һәм Чүкеч» мидәле Ленин ордены Ленин ордены 1 нче дәрәҗә Сталин мөкәфәте 2 нче дәрәҗә Сталин мөкәфәте Ленин мөкәфәте Хезмәт Кызыл Байрак ордены Хезмәт Кызыл Байрак ордены Хезмәт Кызыл Байрак ордены Кызыл Йолдыз ордены орден Кутузова I степени орден Суворова II степени «Хезмәт ветераны» медале «1941-1945 елларда Бөек Ватан сугышында фидакәр хезмәте өчен» медале
Рәсми веб-сайт morozov-a-a.narod.ru
 Александр Морозов Викиҗыентыкта
А. А. Морозов портреты белән совет почта конверты

Александр Александрович Морозов (1904 елның 16 (29) октябрендә туган [2], Бежица, Орёл өлкәсе1979 елның 14 июнендә, Харьков) — совет инженер-конструкторы, генерал-майор, инженер, Т-34 танк ясаучыларның берсе. Ике тапкыр Социалистик Хезмәт Каһарманы. Ленин премиясе лауреаты.

1904 елның 3 (16) октябрендә Безжицада (хәзер Брянск чикләрендә) туган.

1919 елда, гомуми белем бирү мәктәбенең алтынчы сыйныфыннан соң, ул Харьков паровоз төзү заводында эштәр башкаручы булып эшли. Соңрак ул күчереп язучы, сызымчы һәм конструктор булып эшли, анда беренче Коммунар чылбырлы тракторлар ясауда катнаша.

1928 елда ул Эшче-крестьян Кызыл Гаскәре хезмәтеннән кайта, анда ул авиация бригадасында авиация технигы булып эшләде. 19291931 елларда М.В. Ломоносов исемендәге Мәскәү механик-электротехник институтында читтән торып укыган (1930 елда үзгәртеп корылганнан соң — М.В. Ломоносов исемендәге Мәскәү автомобиль һәм трактор институты, хәзерге вакытта «Мәскәү автомеханик институты» Мәскәү дәүләт техник университеты). 1930-нчы еллар ахырында ул А-20 һәм А-32 танкларын — T-34 серияле танк прототипларын эшкәртүдә катнаша.

Бөек Ватан сугышының барлык елларында — 1941 елның октябрендә Нижный Тагилга эвакуацияләнгән Коминтерн исемендәге Харьков заводының (элекке Малышев заводы) баш конструкторы.

Харьков азат ителгәч, шәһәргә әйләнеп кайта.

1951 елның ноябреннән — Харьков машиналар төзелеше конструктор бюросының баш конструкторы, 1966-1976 елларда — КБ начальнигы. Аның җитәкчелегендә Т-64 (1963) һәм Т-64А (1966) танклары эшләнде.

1976 елның июненнән — Харьков инженерлык машина төзелеше конструктор бюросы консультанты һәм СССР Машина төзелеше министрлыгының Фәнни-техник советы әгъзасы.

1943 елдан КПСУ (б) 5нче чакырылыш ССРБ Юғары Шурасы депутаты (1958-1962). әгъзасы. Генерал-майор, инженер (1945). Техник фәннәр докторы (1972).

Харьков шәһәрендә (Украина ССР) яшәде. 1979 елның 14 июнендә үлде. Харьковтагы 2нче зиратта күмелгән.

Мактаулы исемнәре һәм бүләкләре

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Александр Морозов хөрмәтенә аның исеме бирелде:

  • А. А. Морозов иемендәге Харьков механик колледжы
  • Машина төзелешенең махсус конструктор бюросы (танк)
  • Харьковта Балашовкадагы урамы

(1982 елның 8 маенда ачылган) Брянскта Брянск машиналар төзелеше заводы Мәдәният сарае янына Александр Морозов бюсты куелган.

Шулай ук карагыз

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
  • Кошкин, Михаил Ильич
  • Кучеренко, Николай Алексеевич
  • Инженер-конструктор
  • Морозов А. А. Танки и люди. Дневник главного конструктора. — BTVT.narod.ru: Обработка записей, подготовка и оформление рукописи выполнена к.т. н. В. Л. Чернышевым, 2006.
  • Листровой В., Слободин К. Конструктор Морозов. — М.: Политиздат, 1983.

Калып:Русские конструкторы бронетехники