Алфёров Жорес Иванович

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Алфёров Жорес Иванович latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Алфёров Жорес Иванович
Zhores Alfyorov 2012.jpg
Туган телдә исем рус. Алфёров Жорес Иванович
Туган 15 март 1930(1930-03-15)[1][2] (88 яшь)
Витсебск, Беларус Совет Социалистик Җөмһүрияте, ССҖБ[1]
Ватандашлыгы Flag of the Soviet Union.svg ССҖБ
Flag of Russia.svg Русия
Әлма-матер Питырбур дәүләт электр техникасы университеты[d]
Һөнәре физик, сәясәтче, уйлап табучы
Эш бирүче Русия фәннәр академиясе һәм Санкт-Петербургский академический университет — научно-образовательный центр нанотехнологий РАН[d]
Сәяси фирка Советлар Берлеге коммунистик фиркасе
Гыйльми дәрәҗә: физика-математика фәннәре докторы[d]
Гыйльми исем: прафисыр, ССҖБ ФА академигы[d] һәм РФА академигы[d]

Commons-logo.svg Алфёров Жорес Иванович Викиҗыентыкта

Жорес Иванович Алферов (белар. Арэс Вана Афера; 1930 елның 15 мартында Белорус ССР-ы Витебск өлкәсе Чайники шәһәрендә туган) — совет һәм Русия физигы, әле Русиядә физика буенча бердәнбер исән Нобель премиясе лауреаты (ярымүткәргечләр гетероструктураларын һәм елгыр бәртәс - һәм микроэлектрон компонентларны эшләгән өчен 2000 елгы бүләк). 1991 елдан РФА вице-президенты. РФА-ның Санкт-Петербург фәнни үзәге Президиумы рәисе. 1965 елдан КПСС әгъзасы.

ССРБ ФА академигы (1979; мөхбир әгъза 1972). Ленин премиясе (1972), ССРБ Дәүләт премиясе (1984), РФ Дәүләт премиясе (2001) лауреаты. «Ватан алдындагы хезмәтләре өчен» орденының тулы кавалеры.

АКШ Милли елда ссср фәннәр академиясенең (1990) һәм АКШ Милли инженерлык академиясенең (1990) чит ил әгъзасы.

РФ Дәүләт думасы депутаты (1995 елдан). 1989 елда СССР Фәннәр академиясыннан ССРБ халык депутаты итеп сайлана, 1995 елның декабрендә Алферов «Йортобоз — Русия» хәрәкәтеннән икенче чакырылыш Дәүләт думасына сайлана; 1999, 2003, 2007, 2011, 2016 елларда, КПРФ фиркасе әгъзасе болай да, Краси Федерациясенең фирка исемлекләреннән РФ Дәүләт думасы депутаты итеп сайлана.

Биографиясе[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Иван Карпович Алферов белән Анна Владимировна Розенблюмны белорус-яһүд гаиләсендә туа. Булачак галимнең атасы Чашкина, әсәсе Крыйк (хәзерге Белоруссиянең Минск өлкәсе Логос районы) дигән җирендә дөньяга килгән. Исемен Жан Жорес хөрмәтенә кушканнар. Сугышка тиклемге елларны Сталинградта, Новосибирскида, Барнавылда һәм Сясьстрой үткәрә.

Бөек Ватан сугышы вакытында Алферовлар гаиләсе Турински (Свердловск өлкәсе) күчә, анда атасы целлюлоза-кәгазь zone директоры була, сугыш беткәч, җимертелгән Минскига кайталар. Агасы — Маркс Иванович Алферов (1924-1944) — фронта һәлак була. Минскиның 42-се урта мәктәбен алтын мидал белән белем ала һәм физика укытучысы Яков Борисович Мельцер кәңәше буенча Минск каласындагы Белорус Политехник Институтының (хәзерге НТУ) энергетика факультетында берничә семестр алу ала, шуннан соң Ленинград каласына барып, В. И. Сембер исемендәге Ленинград электротехник институтын имтихансыз кабул ителә. 1952 елда бу институтның электрон техника факультетын белем ала.

1953 елдан А. Ф. Иоффе исемендәге Физика-техника институтында эшли, В. М. Тукаевның лабораториясендә кече тикшеренүче була һәм беренче ватан транзисторларын һәм германий көч приборларын эшләүдә катнаша Ярыслау өлкәсе владимир name="deputat"/ өлкәсе. Физика-математика фәннәре кандидаты(1961).

1970 елда Алферов ярымүткәргечләрдә гетеләрне тикшерүнең яңа этабы йомгакларын гомумиләштереп саклану яклый һәм физика-математика докторы дәрәҗәсен ала. 1972 елда Алферов ЛЭТИ профессоры, бер елдан оптоэлектроника төп кафедрасы мөдире була. 1990 нчы еллар башыннан Алферов түбәнәйтелгән үлчәмлелек наноструктураларны үзенчәлекләрен тикшерү белән шөгыльләнә. 1987 елдан 2003 маена кадәр — А. Ф. Иоффе исемендәге ФТИ директоры.

2003 елда Алферов А. Ф. Иоффе исемендәге ФТИ директоры вазифасынан китә. Ләкин Алферов гыйльми структуралардагы йогынтысын югалтмый. 1988 елдан (ачылган мәлдән алып) Санкт-Петербург Политехник университетының физика-техника факультеты деканы.

1990-1991 елларда — ССРБ ФА вице-президенты, Ленинград фәнни үзәге Президиумы рәисе. 2003 елдан — РФА «Санкт-Петербург физика-техника фәнни-белем бирү үзәге» фәнни-белем бирү комплексы җитәкчесе. Русия ФА, аннан соң РФА академигы (1979), Русия мәгариф академиясенең мактаулы академигы. РФА вице-президенты, РФА Санкт-Петербург фәнни үзәге Президиумы рәисе. «Письма в Атналык технической физики» басмасының баш мөхәррире.

«Физика и техника полупроводников» журналының баш мөхәррире, «Поверхность: Физика, химия, механика» журналы мөхәрририяте әгъзасы, «Наука и жизнь» журналы мөхәрририяте әгъзасы була. РСФСР «Белем» җәмгыяте идарәсе әгъзасы була.

2002 елда «Глобальная энергия» премиясын булдыру инициаторы булып чыгыш ясый, 2006 елга кадәр аны бирү буенча халыкара комитетның җитәкчесе була. 2005 елда бу премияне Алферовның үзенә тапшыру аның бу постан китүенә сәбәпче булган, дип исәпләнелә.

Яңа Академик университетны оештыручы һәм аның ректоры булып тора.

2001 елдан Мәгарифкә һәм фәнгә булышу фонды (Алферов фонды) президенты.

2010 елның 5 апрелендә Алферовның Сколководагы инновацияләр үзәгенең гыйльми җитәкчесе итеп тәгаенләнүе турында игълан ителә.

2010 елдан — «Сколково» фонды консультатив гыйльми советының рәесләре.

2013 елда РФ президенты вазифасына кандидатурасын куя һәм, 345 тавыш җыеп, икенче урынны ала.

Биш йөздән күчү тикшеренү, өч монография, илле уйлап табу авторы.

Сәяси эшмәкәрлеге[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Ж. И. Алферов белән В. В. Путин
  • 1944 — ВЛКСМ әгъзасы.
  • 1965 — КПСС әгъзасы.
  • 1989-1992 — ССРБ халык депутаты.
  • 1995-1999 — «Йортыбыз — Русия» хәрәкәтеннән РФ Федераль Җыелышының 2-се чакырылыш Дәүләт думасы депутаты, Дәүләт думасының Фән һәм мәгариф комитетының фән буенча ярдәмче комитеты рәисе, «Йортобоз — Русия» фракциясе әгъзасы, 1998 елдан — Халык власы депутат группасы әгъзасы.
  • 1999-2003 — КПРФ-тан РФ Федераль Җыелышының 3-нче чакырылыш Дәүләт думасы депутаты, КПРФ фракциясе әгъзасы, мәгариф һәм фән комитеты әгъзасы.
  • 2003-2007 — КПРФ-тан РФ Федераль Җыелышының 4-се чакырылыш Дәүләт думасы депутаты, КПРФ фракциясе әгъзасы, мәгариф һәм фән комитеты әгъзасы.
  • 2007-2011 — КПРФ-тан РФ Федераль Җыелышының 5-се чакырылыш Дәүләт думасы депутаты, КПРФ фракциясе әгъзасы, Дәүләт думасының Фән һәм фәнни чыгымнарны күпләп таләп иткән технологияләр буенча комитеты әгъзасы.
  • 2012-2016 — КПРФ-тан РФ Федераль Җыелышының 6 нчы чакырылыш Дәүләт думасы депутаты, Дәүләт думасының Фән һәм фәнни чыгымнарны күпләп таләп иткән технологияләр буенча комитеты әгъзасы.
  • 2016 елдан — КПРФ-тан РФ Федераль Җыелышының 7-се чакырылыш Дәүләт думасы депутаты.
  • «Слово» радиогәзит редакция советы әгъзасы.
  • «Нанотехнологии Экология Җитештерү» журналының мөхәрририят җитәкчесе.
  • Сәләтле укучы яшьләргә ярдәм күрсәтү, аларның профессиональ үсешенә булышу, фәннең файдалы өлкәләрендә гыйльми эзләнү үткәрүдә иҗади әүземлекне дәртләндерү өчен Мәгарифкә һәм фәнгә булышу фонды оештыра. Фондка беренче корбан Жорес Алферов тарафыннан Нобель премиясыннан индерелә.

2010 елның 4 октябрендә Грани. Ру сайтында Алексей Кондауров белән Андрей Пионтковский «Как нам победить клептократик» дигән мәкалә бастыра һәм анда КПРФ партиясенең уң һәм сул оппозициясенә президентлыкка бердәм кандидатлыкка күрсәтергә тәкдим итә. Русия аксакалларыннан кемне дә булса күрсәтергә тәкъдим итеп, алар Виктор Геращенко һәм Юрий Рыжов белән беррәттән Жорес Алферов кандидатурасын да әйтә.

Карашлары[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • РФ Президенты В. В. Путинга Ун академикның клерикалларга каршы ачык хаты авторларының берсе.
  • Мәктәпләрдә Православие мәдәнияте нигезләре предметын укытуга каршы чыга, шул ук вакытта үзенең «Рус Православие Чиркәвенә гади һәм җылы мөнәсәбәттә» булуын һәм «Православие чиркәве славяннарның бердәмлеге» яклы булуын билгели.

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]