Эчтәлеккә күчү

Ансарлар

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Ансарлар latin yazuında])
Ансарлар
гарәп. الأنصار‎‎‎
Рәсем
 Ансарлар Викиҗыентыкта

Ансар (гарәп أنصار‎ — Пәйгамбәрнең ярдәмчеләре [1] [2]) — Мәдинәнең Аус һәм Хазрадҗ кабиләләреннән булган җирле халкы, алар Ислам динен кабул иткәннәр һәм Мөхәммәд пәйгамбәрнең юлдашлары булганнар.

622 елда, Мәккә мөселманнары күченгәндә, ансарлар аларга үз йортларында сыену урыны биргәннәр.

Тарих

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Гәкабә каршындагы ант

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Кайчандыр дошманлашкан ауситлар һәм хазраджитлар кабиләләре 622 елда Пәйгамбәргә тугрылыкка ант иткәннәр. Аны үзләренең югары җитәкчесе һәм дини остазы итеп танып, аны якларга һәм барлык Мәккә мөселманнарын кабул итәргә, аларга матди ярдәм күрсәтергә ант итәләр. 623 елның башында ансарлар һәм мөһаҗирләр арасындагы мөнәсәбәтләр элеккеге йөкләмәләрне саклап калып, тагын бер килешү белән ачыклана. Коръәндә сурәтләнгән бу вакыйгалар ислам тарихында Гәкабәнең беренче һәм икенче антлары буларак билгеле [3].

Сугышлар

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Ансарлар һәм мөһаҗирләр Мәдинәнең мөселман җәмгыятен тәшкил итәләр һәм Мәдинәдә мөселман дәүләтен булдыруга өлеш кертәләр. Мөселманнар Мәдинәгә күченгәннән соң, Мәккә мәҗүсиләре белән сугыш башлана. Ансарлар Мөхәммәт пәйгамбәрнең мәккәлеләргә һәм аларның союздашларына каршы беренче походларында катнашмыйлар. Бәдр сугышыннан башлап, ансарлар мөселман армиясенең төп өлешенә әйләнәләр. Мөхәммәтнең сугыш табышын бүлүендә (ганимә) алар мөһаҗирләрдән кала икенче урында торганнар. Алар ярдәмендә Мөхәммәт пәйгамбәр җитәкчелегендәге мөселман дәүләте көннән-көн көчәя бара. Мәҗүсиләрне җиңеп, Мәккәне яулап алганнан соң, Пәйгамбәр туган шәһәрендә калудан баш тарта һәм Мәдинәгә кайта.

Хәлифәт

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Мөхәммәт пәйгамбәр вафатыннан соң, мөселман дәүләтенең киләчәге турында борчылган ансарлар ашыгыч рәвештә җыелыш үткәрә һәм Сад ибн Убаданы хәлиф итеп сайлыйлар. Аүс һәм хәзрәдҗ арасындагы көндәшлек аларга бердәм фронт тәкъдим итәргә комачаулый. Бәхәс барышында ансарлар фикерләрен үзгәртәләр һәм, мөһаҗирләрнең дәлилләре белән килешеп, Әбу Бәкерне хәлиф итеп сайлыйлар. Алар башка мондый дәгъвалар белдерми[1].

Ансарлар Хәлифәтнең социаль-сәяси тормышында күренекле роль уйнаганнар. Алар мөртәтләргә, Византиягә һәм Фарсыга каршы сугышларда актив катнашканнар . Хәлиф Гомәр тарафыннан әнсарлар өчен билгеләнгән югары хезмәт хаклары аларның күбесен зур җир хуҗаларына әйләндергән. Гарәп яулап алулары вакытында Ансарларның шактый өлеше Хәлифәт буенча урнашкан. Губернатор резиденциясе янындагы зур гарәп торак пунктларында ансарлар аерым кварталлар тәшкил иткәннәр [1].

Мәдинәле ансарлар бердәм була һәм үзләрен диннең чын сакчылары дип саныйлар. Алар еш кына Әмәвиләргә каршы торалар иде [1]. 683 елда алар соңгы зур фетнә күтәрәләр, аны бастыру вакытында аларның ким дигәндә 270е үтерелә [4].

Ислам фәннәре

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Алар Мөхәммәт пәйгамбәрнең күп хәдисләрен тапшыручылар һәм ислам традицияләренең сакчылары буларак билгеле булганнар. Ансарлар ислам фәне һәм методологиясенең нигезләрен салганнар. Аларның фазыйләтләре һәм ислам тарихындагы гаҗәеп роле күп кенә хәдис җыентыкларында, «Мәнакыйб әл-ансар» һәм «Фәдаил әс-сәхабә» [4] дип аталган бүлекләрдә искә алына.

Ансарлар исемлеге

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
Хазраджитлар
  1. Аббад ибн Бишр[5][6]
  2. Абдуллах ибн Зейд[7]
  3. Абдуллах ибн Убайй[8]
  4. Амр ибн аль-Джамух[9]
  5. Анас ибн Малик[10]
  6. Асад ибн Зурара[11]
  7. Абдуллах ибн Раваха[12]
  8. Абу Айюб аль-Ансари[13]
  9. Абу Дуджана[14]
  10. Абу ад-Дарда[15]
  11. Абу Саид аль-Худри[16]
  12. Аль-Бара ибн Малик аль-Ансари[17]
  13. Бәшир ибн Сад
  14. Джабир ибн Абдуллах[18]
  15. Зейд ибн Аркам[19]
  16. Зейд ибн Сабит[20]
  17. Сад ибн ар-Раби[21]
  18. Сад ибн Убада[22]
  19. Убайй ибн Каб[23]
  20. Хабиб ибн Зейд аль-Ансари[24]
  21. Хассан ибн Сабит[25]
    Ауситлар
  22. Абуль-Хасама ибн Тихан
  23. Аль-Бара ибн Азиб[26]
  24. Муаз ибн Джабаль
  25. Мухаммад ибн Маслама
  26. Сад ибн Муаз
  27. Сахль ибн Хунаиф
  28. Усайд ибн Худайр[27]
  29. Усман ибн Хунаиф
  30. Хубайб ибн Адий
  31. Хузайма ибн Сабит
    Башкалар
  32. Абдуллах ибн Сәлам[28]
  33. Абу Масуд аль-Ансари
  34. Абу Талха аль-Ансари[29]
  35. Асим ибн Сабит
  36. Укба ибн Амир аль-Джухани[30]
  37. Хузайфа ибн аль-Яман[31]

Искәрмәләр

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
  1. 1 2 3 4 Большаков, 1991
  2. ↑ Watt, W. Montgomery, 1986
  3. ↑ Али-заде, 2007, Ансары
  4. 1 2 Али-заде, 2007
  5. ↑ Аббад ибн Бишр 2013 елның 13 ноябрь көнендә архивланган // Sawab.Ru
  6. ↑ Али-заде, 2007, Аббад ибн Бишр
  7. ↑ Али-заде, 2007, Абдулла ибн Зейд
  8. ↑ Али-заде, 2007, Абдулла ибн Убай ибн Салул
  9. ↑ Амр ибн аль-Джамух 2015 елның 7 октябрь көнендә архивланган // Halifat.Info
  10. ↑ Али-заде, 2007, Анас ибн Малик
  11. ↑ Асъад ибн Зурара 2015 елның 8 октябрь көнендә архивланган // Halifat.Info
  12. ↑ Али-заде, 2007, Абдулла ибн Раваха
  13. ↑ Али-заде, 2007, Абу Аййуб аль-Ансари
  14. ↑ Али-заде, 2007, Абу Дуджана
  15. ↑ Али-заде, 2007, Абу ад-Дарда
  16. ↑ Али-заде, 2007, Абу Саид аль-Худри
  17. ↑ Аль-Бара ибн Малик 2012 елның 2 февраль көнендә архивланган // IslamDag.Ru
  18. ↑ Али-заде, 2007, Джабир ибн Абдулла
  19. ↑ Зейд ибн Аркам 2011 елның 12 июнь көнендә архивланган // Svet-Islama.Com
  20. ↑ Али-заде, 2007, Зейд ибн Сабит
  21. ↑ Саад ибн ар-Раби 2017 елның 4 декабрь көнендә архивланган // AzerIslam.Com
  22. ↑ Али-заде, 2007, Саад ибн Убада
  23. ↑ Али-заде, 2007, Убай ибн Кааб
  24. ↑ Хабиб ибн Зейд 2014 елның 20 март көнендә архивланган // Sawab.Ru
  25. ↑ Али-заде, 2007, Хасан ибн Сабит
  26. ↑ Bahramian, Ali; Negahban, Farzin. Al-Barāʾ b. ʿĀzib // Encyclopaedia Islamica / Editors-in-Chief: Wilferd Madelung and, Farhad Daftary. — Brill.
  27. ↑ Усайд ибн Хадир 2015 елның 7 октябрь көнендә архивланган // Halifat.Info
  28. ↑ Али-заде, 2007, Абдулла ибн Салам
  29. ↑ аль-Баша А. Р., 2008, Абу Талха аль-Ансари
  30. ↑ аль-Баша А. Р., 2008, Укба ибн Амир аль-Джумахи
  31. ↑ аль-Баша А. Р., 2008, Хузайфа ибн аль-Йаман

Әдәбият

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
  • Али-заде А. А. Исламский энциклопедический словарь. — М. : Ансар, 2007. — ISBN 978-5-98443-025-8.
  • Большаков О. Г. Ал-Ансар // Ислам: энциклопедический словарь / Отв. ред. С. М. Прозоров. — М. : Наука, ГРВЛ, 1991. — С. 21. — 315 с. — 50 000 экз. — ISBN 5-02-016941-2.
  • Ансары : [арх. 3 декабря 2022] / Рощин М. Ю. // Анкилоз — Банка. — М. : Большая российская энциклопедия, 2005. — С. 20. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 2). — ISBN 5-85270-330-3.
  • Абдурахман Рафат аль-Баша. .
Чыганак — https://tt.wikipedia.org/w/index.php?title=Ансарлар&oldid=5792364