Эчтәлеккә күчү

Арета Франклин

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Арета Франклин latin yazuında])
Арета Франклин
Туу көне

25 март 1942(1942-03-25)[1][2][3][…]

Туу урыны

Мемфис, Теннесси, Америка Кушма Штатлары[4]

Үлү көне

16 август 2018(2018-08-16)[5][6][7][…] (76 яшь)

Үлү урыны

Детройт, Мичиган, Америка Кушма Штатлары[5]

Җирләнгән:

Кладбище Вудлон[d][8]

Эшчәнлек еллары

1956—2017

Дәүләтләр

 Америка Кушма Штатлары

Һөнәрләр

җырчы, җырлар авторы, активист, пианист, композитор, музыка продюсеры

Моң

меццо-сопрано[d]

Кораллар

фортепиано[d][9] һәм тавыш[d][9]

Жанрлар

соул[d][10], фанк[d][11][12], госпел[d][13], поп-музыка[d][14][15][16], поп-рок[d][17], джаз[18] һәм ритм-н-блюз[d][9]

Лейбллар

Arista Records[d], Atlantic Records[d], Battle Records[d], Columbia Records[d], RCA[d], Warner Music Group[d] һәм Checker Records[d]

Бүләкләр
Национальная медаль США в области искусств Президент Ирек мидәле[19] Grammy Lifetime Achievement Award

Grammy Legend Award[d] (1991)

персона года «MusiCares»[d] (2008)

Зал славы госпела[d] (2012)

премия «Грэмми» за лучшее R&B-исполнение[d] (1967)

Премия «Грэмми» за лучшее женское вокальное исполнение в стиле ритм-н-блюз[d] (1967)

Премия «Грэмми» за лучшее женское вокальное исполнение в стиле ритм-н-блюз[d] (1968)

Премия «Грэмми» за лучшее женское вокальное исполнение в стиле ритм-н-блюз[d] (1969)

Премия «Грэмми» за лучшее женское вокальное исполнение в стиле ритм-н-блюз[d] (1970)

Премия «Грэмми» за лучшее женское вокальное исполнение в стиле ритм-н-блюз[d] (1971)

Grammy Award for Best Soul Gospel Performance[d] (1972)

Премия «Грэмми» за лучшее женское вокальное исполнение в стиле ритм-н-блюз[d] (1972)

Премия «Грэмми» за лучшее женское вокальное исполнение в стиле ритм-н-блюз[d] (1973)

Премия «Грэмми» за лучшее женское вокальное исполнение в стиле ритм-н-блюз[d] (1974)

American Music Award for Favorite Soul/R&B Female Artist[d] (1976)

American Music Award for Favorite Soul/R&B Female Artist[d] (1977)

Премия «Грэмми» за лучшее женское вокальное исполнение в стиле ритм-н-блюз[d] (1981)

Favorite Soul/R&B Album[d] (1983)

American Music Award for Favorite Soul/R&B Female Artist[d] (1984)

Премия «Грэмми» за лучшее женское вокальное исполнение в стиле ритм-н-блюз[d] (1985)

American Music Award for Favorite Soul/R&B Female Artist[d] (1986)

Премия «Грэмми» за лучшее R&B-исполнение в составе дуэта либо вокальной группы[d] (1987)

Премия «Грэмми» за лучшее женское вокальное исполнение в стиле ритм-н-блюз[d] (1987)

Премия «Грэмми» за лучшее R&B-исполнение в составе дуэта либо вокальной группы[d] (1987)

Grammy Award for Best Soul Gospel Performance, Female[d] (1988)

 Grammy Lifetime Achievement Award премия центра Кеннеди

Зал славы премии «Грэмми»[d] (1997)

Зал славы NAACP Image Award[d] (1997)

Зал славы премии «Грэмми»[d] (1998)

Зал славы премии «Грэмми»[d] (1998)

Зал славы премии «Грэмми»[d] (2000)

Премия Грэмми за лучшее исполнение традиционного R&B[d] (2003)

Премия Грэмми за лучшее исполнение традиционного R&B[d] (2005)

Grammy Award for Best Gospel/Contemporary Christian Music Performance[d] (2007)

Зал славы премии «Грэмми»[d] (2008)

Зал славы женщин Мичигана[d] (2001)

[20]

Особое упоминание Пулитцеровской премии[d] (2019)

[21]

Һарвард университетының шәрәфле докторы[d] (2014)

[22]

Звезда на голливудской «Аллее славы»[d]

почётный доктор Йельского университета[d] (23 май 2010)

[23]

Зал славы рок-н-ролла[d] (1987)

arethafranklin.net
Милләт

афроамериканнар[d][24][25][4]

IMDb

ID 0291349

Култамга
Култамга

Арета Луиза Франклин[26] (ингл. Aretha Louise Franklin; 1942 елның 25 марты, Мемфис, Теннесси - 2018 елның 16 августы, Детройт, Мичиган) - Америка ритм-энд-блюз, соул һәм госпел җырчысы. Ул үзенең иң зур уңышларына 1960 елларның икенче яртысында һәм 1970 еллар башында ирешә. Аның гадәттән тыш сыгылмалы һәм көчле вокалы аркасында аны еш кына Соул патшабикәсе дип тә атыйлар (ингл. The Queen Of Soul) яки Леди Соул (ингл. Lady Soul). 1987 елның 3 гыйнварында[27] ул Рок-н-ролл Дан Залына кертелгән беренче хатын-кыз була. 2008 елның ноябрендә Rolling Stone журналы аны тарихтагы иң бөек җырчы дип игълан итә, аны "Барлык вакытларның иң бөек 100 җырчысы" исемлегендә беренче урынга куялар[28], ә 2023 елда аны "Барлык вакытларның иң бөек 200 җырчысы" исемлегендә беренче урынга куела[29].

Балачак еллары

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Арета Франклин Мичиган штатының Детройт шәһәрендә баптист рухание Клэренс Лавон Франклин (C. L. Franklin) кызы була, сеңелләре белән чиркәү хорында җырлый. Ул беренче вокаль язмаларын 14 яшендә ясый. Яшь талант Детройтның "Motown" лейблы игътибарын җәлеп итә, ләкин агент Джон Хаммондның осталыгы аркасында ул Columbia Records белән контракт төзи.

1966 елга кадәрге чор, Франклин бу лейбл өчен язмалар ясаган чор, мөмкинлекләрне кулдан ычкындыру чоры дип санала. Аның җырлары вакыт-вакыт чартларда беренче урынны ала, бу чордагы коммерциягә юнәлтелгән язмаларның банальлеге арасында чын җанлылык та сизелә, ләкин гомумән алганда, Франклинның башлангыч язмалары сыйфат ягыннан бик тигез булмый. Әлбәттә, аның талантын билгеле бер юнәлештә җитәкләүче кеше булмый.

Алтын чор

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
1968 ел

1966 елның ахырында мондый кеше барлыкка килә - продюсер Джерри Уэкслер. Ул җанлы, нәфис җанның аерым ноталарын Франклинның башкару стиленең төп үзәгенә әйләндерә ала. Җырчы Atlantic Recordsка күчә һәм аның төп йолдызына әйләнә. Ритм-н-блюз дөньясында үзенең гадәти булмаган эмоциональлеге белән революция ясаган "I Never Loved a Man (The Way I Love You)" синглын яздырыр өчен, ул аны Алабамага алып килә, анда ул Америка көньягының иң яхшы музыкантлары белән бергә язмалар ясый.

Соңгы еллар һәм үлем

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
Арета Франклин Президентның Азатлык медален тапшыру тантанасында күз яшьләрен сөртә.

Арета Франклинның соңгы зур хит-парадларда уңышы Стиви Уандерның "Until You Come Back to Me" (1974) җырына кавер җырлау була. Бу язма Франклинның суперйолдызлыгының ахырын билгели. Соул музыкасының "алтын гасыры" инде үткән була, аның "патшабикәсе" моны аңламыйча калмый. Өстәвенә аның әтисе параличлана, ул үз милкенә һөҗүм вакытында талаучылар тарафыннан яраланган була.

1978 елдан 1984 елга кадәр ул танылган актер Глинн Терманга кияүгә чыга, ләкин бу никах аерылышу белән тәмамлана.

Дискография

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Студия альбомнары

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Концерт альбомнары

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Фильмография

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
  • Кара Родео (1972) (документаль фильм)
  • Блюз абыйлары (1980)
  • Тыңлагыз: Куинси Джонсның тормышы (1990) (документаль фильм)

Искәрмәләр

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
  1. ↑ Ritz D. Encyclopædia Britannica
  2. ↑ Internet Broadway Database — 2000.
  3. ↑ Discogs — 2000.
  4. 1 2 Southern E. Biographical Dictionary of Afro-American and African Musicians — Greenwood Publishing Group, 1982.
  5. 1 2 Aretha Franklin, music’s ‘Queen of Soul,’ dies at 76 — Washington Post, 2018.
  6. ↑ filmportal.de — 2005.
  7. ↑ Nederlandse Top 40
  8. ↑ Find A Grave — 1996.
  9. 1 2 3 Montreux Jazz Festival Database
  10. ↑ http://www.939bobfm.com/Music/Album.aspx?id=17309
  11. ↑ http://www.juno.co.uk/products/funk-soul-classics/423562-01/
  12. ↑ http://www.karaoke-version.com/mp3-backingtrack/aretha-franklin/rock-steady.html
  13. ↑ http://www.mtv.com/news/1679376/whitney-houston-clive-davis/
  14. ↑ http://www.vh1.com/celebrity/2010-12-07/happy-holidays-from-aretha-franklin/
  15. ↑ http://www.vh1.com/celebrity/2009-12-03/aretha-franklin-stars-in-the-gospel-grizzly/
  16. ↑ http://www.ukulele-tabs.com/de/tabs/Stevie+Wonder-uke-tabs.html
  17. ↑ http://www.lyricsfreak.com/a/aretha+franklin/i+wonder+where+are+you+tonight_20827765.html
  18. ↑ http://www.broadwayworld.com/bwwmusic/article/Knew-You-Were-Waiting-The-Best-of-Aretha-Franklin-to-be-Released-131-20111219
  19. ↑ https://crsreports.congress.gov/product/pdf/R/R47639
  20. ↑ http://www.michiganwomen.org/Images/Franklin,%20Aretha.pdf
  21. ↑ https://www.pulitzer.org/winners/aretha-franklin
  22. ↑ https://www.harvard.edu/on-campus/commencement/honorary-degrees
  23. ↑ Citations for Recipients of Honorary Degrees at Yale University 2010 // Yale Daily Bulletin — Йель университеты, 2010.
  24. ↑ Smith J. C. Notable Black American Women
  25. ↑ BlackPast.org — 2004.
  26. ↑ Aretha Franklin — произношение. әлеге чыганактан 2023-01-22 архивланган. 2023-01-22 тикшерелгән.
  27. ↑ 1987 Арета Франклин в Зале Славы рок-н-ролла. әлеге чыганактан 2015-09-30 архивланган. 2011-04-07 тикшерелгән.
  28. ↑ 100 Greatest Singers of All Time (ингл.), Rolling Stone (2010-12-03). 25 ноябрь 2021 тикшерелде.
  29. ↑ Rolling Stone (2023-01-01). The 200 Greatest Singers of All Time (en-US). Rolling Stone. әлеге чыганактан 2023-03-05 архивланган. 2023-02-28 тикшерелгән.

Сылтамалар

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
Чыганак — https://tt.wikipedia.org/w/index.php?title=Арета_Франклин&oldid=5792497