Барда

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Барда latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Барда
Coat of Arms of Barda (Perm oblast).png
Ил Русия
Регион Пирем крае
Район Барда районы
Координатлар 56°55'38"N, 55°35'28"E
Халык саны Green Arrow Up Darker.svg 9339[1] кеше
Милли состав татарлар, башкортлар
Телефон коды 34292
Почта индексы 618150

Барда (рус. Барда, искечә Каҗмакты) авылы — Пирем краеның Барда районы үзәге. Төбәкнең иң зур авылы. Казаннан 700 чакрым тирәсе ераклыкта Пирем краеның көньягындарак, Урал таулары итәгенә урнашкан.

Тарихи мәгълүматлар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Халык[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

1869[2] 1897[3] 1959[4] 1970[5] 1979[6] 1989[7] 2002[8] 2010[9]
1 619 2 099 3 881 4 977 5 803 7 667 8 490 8 826

Милли состав[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Милли состав (2002): башкортлар — 62,6%, татарлар — 31,3%, урыслар — 5,0%.[10]

Борынгыдан килгәнчә, Барда төбәге халкы башкорт сословиясендә торган. Шуңа күрә хәзер дә халыкның бер өлеше үзен башкорт итеп яздыра. Ләкин бер үзенчәлек бар: алар туган телләре итеп мотлакъ татар телен таныйлар. Авыл һәм район җирендә татар теле өстенлек итә.

Авылның икътисады[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Сәнәгать ширкәтләре һәм оешмалар —ҖЧҖ "Пермгазэнергосервис-Барда", ААҖ «Сельхозтехника», ҖЧҖ «Стройпром», ҖЧҖ «Лукойл-Пирем, “6нчы номерлы нефть һәм газ чыгару цехы», магистраль газүткәргечләр линияле-җитештерү идарәсенең участогы, сетевой район Чайковский электр челтәрләренең челтәре районы, хуҗалыкара җитештерү предприятиесе «Агропромэнерго», ЯАҖ «Фирма Уралгазсервис»ның филиалы, ҖЧҖ «Барда ПМК-19», ООО «8нче төзелеш идарәсе», ҖЧҖ «Техмонтаж», типография, МУП «Торка-коммуналь хуҗалык», № 87 янгын часте, ОСА ЭТУСының электроэлемтә участогы, урманчылык, Барда авыл урман хуҗалыгы — ФГУ «Пермсельлес» филиалы.

Автотранспорт ширкәтләре — МУП ПАТП «Бардымский» һәм ҖЧҖ «Ашатли».

Истәлекле урыннар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Барда җәмигъ мәчете.

Авыл белән янәшәдә Барда урынчыклары һәм борынгы авыллар каллдыклары бар (археология).

Социаль тармак[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Бардада уку түбәндәге йортлары бар: 1нче Барда милли (татар) гимназиясе[11], 2нче мәктәп, махсус мәктәп, ПУ-84, КИСГЗ филиалы, ЧПГК (Чайковский педагогика-гуманитар көллияте) филиалы, Балалар сәнгать мәктәбе, Яшь техниклар станциясе.

Район хастаханәсе һәм бала тудыру йорты.

Барда авылында туган күренекле кешеләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Матбугат[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Бардада “Таң” газетасының редакциясе урнашкан, русчага дубляж формасында “Рассвет” газетасы чыгарыла. Газетаның редакциясе каршында газет-китап нәшрияты эшли. 1991 елдан 2000 елга кадәр татар телендә 18 әдәби китап чыгарылган.[12]

Мәдәният һәм сәнгать[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Барда авылында татар халык театры, «Дуслык» күргәзмә бию коллективы, башка ансамбльләр бар.

Галерея[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Барда авылының панорамасы
Барда авылының панорамасы

Чыганаклар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. http://poselenie-barda.ru/
  2. http://www.prlib.ru/elfapps/pageturner2d/viewer.aspx?orderdate=18.03.2013&DocUNC_ID=5220&Token=Wl7VTpw5QK+w2CfRXs033Q==&lang=ru-RU Пирем губернасы торак урыннары исемлеге, 174-нче бит, №4220
  3. Насѣленныя места Россійской имперіи въ 500 и болѣе жителей, 1897
  4. Перепись 1959 года
  5. Перепись 1970 года
  6. Перепись 1979 года
  7. Перепись 1989 года
  8. База микроданных Всероссийской переписи населения 2002 года
  9. Численность и размещение населения Пермского края. Территориальный орган Федеральной службы государственной статистики по Пермскому краю. 2012-09-01 тикшерелде.
  10. 2002 ел сан алу базасы
  11. Официальный сайт Бардымской гимназии
  12. http://barda-perm.narod.ru/barda/barda-01.htm Барда районы сайты, 2000 ел мәгълүматы