Башкорт курае

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Башкорт курае latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Башкорт курае

Башкорт курае (баш. БАШҠОРТ ҠУРАЙЫ) яки классик курайкурайлар гаиләсенә керүче тынлы музыка коралы, башкорт халык музыка коралы статусына ия һәм башкортларда иң киң таралган музыка коралы булып тора.[1]

Үзлекләре[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Хорнбостель — Закс музыка коралларын классификацияләү системасы буенча, классик курай — ачык буйлы флейта сыйныфына керә. Озынлыгы гадәттә якынча 570—810 мм, диаметры ~ 20 мм. Курайда диаметры 5-15 мм зурлыгында 5 тишек була: 4 - тышкы, 1 — арттагы яктан урнаша.

Ясау технологиясе[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Классик курай берүк исемле үләннең (ru) корытылган туры куыш сабагыннан ясала. Apiaceae биологик гаиләсенә керүче Angélica sylveśtris (ru) һәм Archangélica officínalis (ru) үсемлекләрдән дә курай ясау мөмкин булса да, курай үләне иң яхшы материал дип санала.[2]
  • Коралны күпләп санында җитештерү кирәклеге аркасында В. Ш. Шугаюпов 1976 елда курайны ышкылган шпоннан ясау технологиясен булдырды. Курайны ясау өчен бук, күг яки каен агачының дефектлары булмаган 0,5-0,7 мм калынлыгындагы нечкә һәм тар шпон табагы кулланыла.

Кызыклы фактлар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Курай чәчәге

Әдәбият[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Ахметжанова Н. В. Башкирская инструментальная музыка. Наследие. – Уфа, 1996. – 105 с.
  • Беляев В. М. Реконструкция башкирского курая //Проблемы музыкального фольклора народов СССР.– М., 1973.– С. 351–355.
  • Зелинский Р. Ф. Башкирский курай // Народные музыкальные инструменты и инструментальная музыка. Ч.2. — М., 1988.
  • Ильясов Т. Т. Курай: традиционный музыкальный инструмент в системе культуры башкир: диссертация … кандидата исторических наук : 07.00.07. — Ижевск, 2011.
  • Камаев Ф. Х. Напевы курая: Фольклорный сборник. – Уфа: Башкнигоиздат, 1991. – 56 с.
  • Кубагушев А. М. Традиционные башкирские народные инструменты. — Уфа, 1997.
  • Кубагушев А. М. Курай // Башкирская энциклопедия. В 7 т. Т.3. З-К. — Уфа, 2007.
  • Лебединский Л. Н. Башкирские народные песни и наигрыши. — М., 1965.
  • Рахимов Р. Г. Башкирская народная инструментальная культура: этноорганологическое исследование. 2-е изд., доп. – Уфа: изд-во БГПУ, 2010. – 188 с. ISBN 5-87978-297-2
  • Рыбаков С. Г. Курай, башкирский музыкальный инструмент. — СПб., 1896.
  • Рыбаков С. Г. Музыка и песни уральских мусульман с очерком их быта. — СПб, 1897.
  • Сөләймәнов Ғ. З. Ҡурай. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1985.

Сылтамалар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]