Босния һәм Герцеговина икътисады

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Босния һәм Герцеговина икътисады latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү

Босния һәм Герцеговина икътисады ТЭП зурлыгы буенча Аурупада соңгы урыннарның берсен яулый. 2009 елда тулаем эчке продукт күләме 16,202 млрд АКШ доллары тәшкил иткән.

Тулаем эчке продукт[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Ел Тулаем

эчке продукт

Җан башына ТЭП

(конв. марок)

Җан башына ТЭП

(АКШ долларларында)

2007 23 482 559 6 110,48 $4 279
2008 26 256 477 6 834,07 $5 141
2009 26 005 095 6 766,87 $4 821
2010 26 075 156 6 785,10 $4 603
2011 26 931 046 7 013,29 $4 992
2012 27 563 984 7 185,61 $4 723
2013 28 189 164 7 356,25 $4 994
2014 28 197 628 7 367,42 $5 007

Тышкы сәүдә[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Тышкы сәүдә әйләнеше (конвертацияләнүче мең маркага) [1]
Ел Экспорт Импорт Сальдо
2007 6 110 820 12 728 335 - 6 617 515
2008 6 851 447 15 136 742 - 8 285 295
2009 6 201 956 12 086 332 - 5 884 376
2010 7 532 260 13 005 289 - 5 473 029
2011 8 403 440 14 637 143 - 6 233 703
2012 8 434 289 14 635 390 - 6 201 101
2013 8 991 393 14 501 459 - 5 510 066
2014 9 257 165 15 535 968 - 6 278 803

Босния һәм Герцеговина географик тышкы сәүдә бүленеше (2014 елга)[1]:

  • ЕБ илләре — 64,0 % (10,7 млрд доллар).
  • Россия — 5,5 % (0,9 млрд доллар)
  • Кытай — 5,5 % (0,9 млрд доллар)
  • Төркия — 3,3 % (0,6 млрд доллар)
  • Америка — 3,3 % (0,6 млрд доллар)
  • Африка — 0,8 % (0,1 млрд доллар)

Авыл хуҗалыгы[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Босния һәм Герцеговинаның тулаем эчке продуктындагы авыл хуҗалыгы өлеше 2012 ел бәяләүләре буенча 7,4% тәшкил иткән. 2008 елда илнең эшкә сәләтле халкының 20,5% ы эшләде. Босния һәм Герцеговинада бодай, кукуруз, җиләк-җимеш һәм яшелчәләр, авыл хуҗалыгы хайваннары үстерәләр. 2011 елда авыл хуҗалыгы җирләре мәйданы 2151 мең га тәшкил иткән, шулардан 1107 мең га сөрүлек җирләренә, болын һәм көтүлекләргә — 1044 мең га туры килгән.

Бөртекле культуралар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

2013 елда Босния һәм Герцеговинада бодай 62 мең га мәйданда (узган елдагы кебек үк), кукуруз — 176 мең га (2012 ел белән чагыштырганда 10% ка кимрәк) чәчелгән. 2012 елда 208 мең тонна бодай һәм 500 мең тонна кукуруз җыелган.

Җимешләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

2011 елда илдә җиләк-җимеш агачлары саны — 30 млн җиткән. Ел саен җиләк-җимеш җитештерү 320 мең тоннага бәяләнгән. Шул ук вакытта илгә ел саен 100 млн. доллар күләмендә җиләк-җимеш һәм эшкәртү продуктлары импортлана. Җиләк-җимешләрне сәнәгый эшкәртү күбесенчә коры җиләк-җимеш, сок концентратлары һәм джемлар җитештерүне үз эченә ала. Бу тармакта ике эре җитештерүче эшли (Vegafruit, Мала Брижесница һәм Vitaminka, Баня-Лука).

Транспорт системасы[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Елга челтәре[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Босния һәм Герцеговина елга челтәренең нигезен Саваның уң кушылдыклары тәшкил итә. Сава буенча Хорватияга су юлы ачылды, әмма аның белән алар сирәк кулланалар. Савада шулай ук төрле портлар урнашкан: Градишка, Брод, Шамац, Брчко, Орашье.

Босния һәм Герцеговина автомагистральләре

Автомагистральләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Босния һәм Герцеговина аша A1 автомагистрале уза. Ул Аурупаны Адриатик диңгезе белән тоташтыручы E73 Аурупа маршрутында иң озын катнашучы булып тора. Шулай ук ил аша E661, E761, E762 Аурупа маршрутлары уза. Босния һәм Герцеговина территориясендә барлыгы 22 926 км юл салынган, шул исәптән каты өслекле — 19 426 км, грунт өслекле-3 500 км.

Тимер юл транспорты[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Босния һәм Герцеговина территориясендә 601 км тимер юл салынган, тәгәрмәч эзе 1435 мм киңлегендә, шул исәптән 392 км электрификацияләнгән юллар. Илнең тимер юл челтәренә ике компания хезмәт күрсәтә: Сербия республикасы территориясендә — Željeznice Republike Srpske (ŽRS), ә Босния һәм Герцеговина Федерациясе территориясендә — Željeznice Federacije Bosne i Hercegovine (ŽFBH).

Авиация[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Босния һәм Герцеговинада 24 аэропорт урнашкан, шул исәптән каты өслекле — 7, грунт өслекле - 17, шулай ук 6 вертолет мәйданчыгы. Илдә 4 халыкара аэропорт эшли: Баня-Лука, Мостар, Сараево и Тузла.

Ярлылык[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

2011 елда Босния һәм Герцеговинада халык саны 3,8 млн кеше тәшкил иткән, шуларның 700 меңгә якыны хәерчелек чигендә булган. Илдә ай саен керем 120 евродан артмаган гражданнар хәерче дип танылган. Көндәлек азык-төлеккә чыгымнар кешегә 1,5 евродан артмаган, бу бары тик икмәк һәм сөт кенә сатып алырга мөмкинлек биргән. Якынча 20 мең кеше асылда хәерче яшәү рәвеше алып баралар. Моннан тыш, Босния һәм Герцеговинада якынча яртысы халыкның, шул исәптән 1 миллион пенсионерлар һәм эшсезләр, хәерчелек чигендә яшиләр.

Тышкы сылтамалар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. Максакова М. А. Россия һәм Көнбатыш Балкан илләре арасында икътисади хезмәттәшлек үсеше тенденцияләре. Диссертация алуга гыйльми дәрәҗәгә икътисад фәннәре кандидаты. — М., 2015. — С. 40 — 41. Керү режимы: http://mgimo.ru/science/diss/maksakova-ma.php