Бәйнә Әхмәтова

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Бәйнә Әхмәтова latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Бәйнә Әхмәтова
Туган 9 гыйнвар 1920(1920-01-09)
Каргалы, Болгавар райуны
Үлгән 11 ноябрь 2013(2013-11-11) (93 яшь)
Уфа, Россия
Ватандашлыгы Flag of the Soviet Union.svg СССР
Flag of Russia.svg Россия
Әлма-матер Башкорт дәүләт медицина университеты
Һөнәре галим, тирапивыт
Эш бирүче Башкорт дәүләт медицина университеты
Гыйльми дәрәҗә: медицина фәннәре докторы[d]
Гыйльми исем: профессор

Әхмәтова Бәйнә Хәлиулла кызы (9 гыйнвар 1920 ел11 ноябрь 2013 ел) — галим-терапевт, җәмәгатьче. 1957-2008 елларда Башкорт дәүләт медицина институты һәм Башкорт дәүләт медицина университеты укытучысы, шул исәптән 1972-1985 елларда 1-нчее госпиталь терапиясе кафедрасы мөдире. 1972-1985 елларда Башкортстан кардиологлар җәмгыяте җитәкчесе. Медицина фәннәре докторы (1969), профессор (1970). Башкорт АССР‑ның атказанган фән эшмәкәре (1989), Башкортстан Республикасының атказанган табибы (1994).

Биографиясе[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Бәйнә Хәлиулла кызы Әхмәтова 1920 елның 9 гыйнварында Уфа губернасы Бәләбәй өязе Бүздәк улусы[1] Югары Каргалы авылында касыйм татар морзалары гаиләсендә туган. 1933 елда Терегуловлар гаиләсе Уфага күчеп килә.

Өфедәге 2-нче урта мәктәптә, Башкорт дәүләт медицина институтында укый.

Тормыш юлы[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

1941 елда медицина институтын тәмамлаганнан соң, Туймазы районының Кандра участок дәваханасында,

1946 елдан — «Алкин» шифаханәсендә эшли.

1952 елдан Уфа шәһәренең 2-нчее дәваханәсендә бүлек мөдире.

1957-2008 елларда Башкорт дәүләт медицина институты һәм Башкорт дәүләт медицина университеты укытучысы, шул исәптән 1972-1985 елларда 1-се госпиталь терапиясе кафедрасы мөдире.

1969 елда Казан медицина медицина институтының гыйльми советы утырышында докторлык диссертациясе яклый.

1972-1985 елларда Башкортстан кардиологлар җәмгыяте җитәкчесе. Терапевт-табипларның квалификациясен камилләштерү эшен җанландыра. Гыйльми эшчәнлекләрен бәяләү белән беррәттән ул үзенең студентларына һәм коллегаларына үзенең бай клиник тәҗрибәсен тапшырган.

Аның җитәкчелегендә кафедрада бронх-үпкә патологиясе, карамай-химия һәм машиналар төзү сәнәгатендә эшләүчеләрнең йөрәк-кан тамырлары һәм үпкә-тын юллары чирләре һәм аларны аклау мәсьәләләре өйрәнелгән.

Гыйльми-тикшеренү хезмәтләре йөрәк-кан тамырлары, үпкә-бронх авыруларының этиологиясен, терапиясе һәм профилактикасы проблемаларына; аларны дәвалауда аталандыру куллануны өйрәнгән.

Б. Х. Әхмәтова катнашлыгында клиник тәҗрибәгә хроник үпкә, йөрәк ишемиясе чирләре һ. б. хас булмаган чирләрен билгеләгәндә электротипография методлары кертелгән.

400-дән артык фәнни хезмәт, шул исәптән 18 монография авторы.

Укучылары аның җитәкчелегендә 20 доктор һәм кандидатлык диссертациясе яклаган.

Әхмәтова 134-нче укчылар бригадасының кадрлар составын формалаштыруда катнашкан.

2013 елның 11 ноябрендә Уфада вафат була.

Мактаулы исемнәре[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • 1989 — Башкорт АССР-ның атказанган фән эшлеклесе
  • 1994 — Башкортстан Республикасының атказанган табибы
  • «Бөек Ватан сугышы ветераны» медале иясе
  • «Хезмәт ветераны» билгесе иясе
  • «Кала алдындагы казанышлары өчен» медале иясе

Гыйльми хезмәтләре[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Лечение хронически заболеваний легких конем европейским. Уфа, 1972 (соавт.); Хронический бронхит и предит у нефтехимик. Уфа, 1996 (соавт.);
  • Бронхиальная астма: (клиника, диагностика и лечение). Уфа, 2002 (соавт.).

Сылтамалар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Әхмәтова Бәйнә Хәлиулла ҡыҙы // Башкорт энциклопедиясе — Уфа: «Башкорт энциклопедиясе» гыйльми-нәшрият комплексы, 2015-2020. — ISBN 978-5-88185-143-9. (Тикшерелгән 7 гыйнвар 2021)
  • Российская государственная библиотека
  • БДМУ-ның «Медик» гәзите, 3 бит, 6 нчы сан, июнь, 2013 ел
  • Ахметова, Байна Халиулловна. Лечение хронически заболеваний легких конем европейским/Б. Х. Ахметова, Р. К. Тимерзянович. — Уфа : Башк. кн. изд-во, 1972. — 86 с.; В вып. дан. 1-й авт.: проф. Бэйда Халиулловна Ахметова
  1. Хәҙер Башҡортостан Республикаһының Благовар районы