Бөек Китай дивары

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Бөек Китай дивары latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү

Бөек Кытай дивары - кайчан да булса кешеләр тарафыннан булдырылган иң зур объект. Ул таулар, чүлләр һәм болыннар аша 6000 километрдан артык сузылган. Борынгы кытайлар илбасарларны көнбатыштан үз илләренә кертмәс өчен бу диварны төзегәннәр. Бүген аңа карарга бөтен дөньядан туристлар килә.

Бөек Кытай дивары бер-берсе белән бәйле булмаган күп санлы диварлар сериясе буларак башланган. Диварның беренче өлешләре 600 елда ук төзелгән. Тора-бара Кытай императорлары гуннар, монголлар һәм башка кабиләләргә юл куймас өчен аларны бергә кушканнар. Дивар төзелешендә меңләгән солдат, җинаятьче һәм крестьян эшләгән. Ул тәмам 17 гасырда Мин династиясе вакытында төзелеп бетте.

Кытай дивары җирдән, пычрактан, таштан һәм кирпечтән эшләнгән. Аның биеклеге 5 метрдан 9 метрга кадәр, ә киңлеге 8 метрга кадәр тәшкил итә. Стена буйлап кечкенә генә юл уза. Һәр берничә йөз метр саен хәрби кирәк-яракларны саклау өчен манаралар төзелгән. Алар күзәтү постлары булып хезмәт итткәннәр һәм мәгълүмат җибәрү өчен кулланганнар. Сакчылар пушка ядрәләре белән атканнар яки төтен сигналларын башка башняларга,мөмкин булган басып алучылар турында хәбәр итү өчен кулланганнар. Кайвакыт стенаны миллионга кадәр кытай солдатлары саклаган. Урта гасыр ахырына бөек дивар үзенең хәрби функциясен югалткан.

Гасырлар буена стенаның бер өлеше һава, җир тетрәүләр һәм сугыш белән зарарланган. Хөкүмәт яңа юллар яки башка төзелеш проектлары төзү өчен стенаның кайбер өлешләрен җимерде. Кытайның көнбатыш өлешендә ком давыллары стенаның бер өлешен каплаган. Нәтиҗәдә, диварның яртысы тулысынча диярлек юкка чыккан, ә якынча 30% шактый яхшы хәлдә.

2006 елда Кытай хөкүмәте Бөек Кытай диварын яклау чараларын күрә башлады. Бүген дивар Бөтендөнья мирас объекты, Кытай символы һәм зур туристлык истәлекле урыны булып тора. Иң күп йөри торган участок - Пекиннан ерак түгел район, ел саен анда 6 миллион турист килә.


(http://www.correctenglish.ru/reading/topics/the-great-wall-of-china/ сайтындагы "The Great Wall of China" статьясының тәрҗемәсе.)