Бөек Татарстан

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү
Бөек Тартария харитасы, Амстердамда 1705 елда бастырган
Аурупаның Татарстан харитасы, 1684 ел

Бөек Татарстан (Тартария, Татария), лат. Tataria, Tataria Magna; англ. Tartary, Great Tartary - XIII-XIX гасырларда Урта Авразия регионың исеме, Алтын Урда дәүләтенә буйсынган зур регионның XVIII гасыр ахырына кадәр яшәгән географик атамасы. Шунысы кызыклы, XIX гасырга кадәр Көнчыгыш Европада чыккан географик хариталарда һәм Энциклопедиядләрдә (мәс. Encyclopædia Britannica) бу атама Русия сүзен алыштыра, яки алар янәшә торалар. Татар дәүләтләре: Кырым ханлыгы, Казан ханлыгы, Нугай Урдасы, шулай ук Мәскәү кенәзлеге һәм Русия дәүләте карталарда Бөек Татариянең өлкәләре итеп күрсәтелә.

XIII-XVII гасырларда бу регионда (Урта Ауразиядә) һәммәсе яшәгән азат кешеләр иң атаклы исеме "татарлар" яисә "казаклар" (казакълар) булды.

Байрак[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Һоланд тарихчысы Карл Алярд буенча Бөек Татарстаннның ике байрагы: Зилант белән һәм Кара Ябалак белән булган.

Тарихи чыганаклар буенча Бөек Татарстанның берничә байраклары булган. Һоланд тарихчысы Карл Алярд китабына караганда "Бөек Татарстан патшасының" ике байрагы булган:

"Бөек Татарстанның байрагында аждаһа (Бараҗ) сурәтләнә, икенче сары төсле байракның үзәгендә кара ябалак сурәтләнә"[1].

Пьер Дюваль Д’Аббевиль "Бөтендөнья җәгърафиясе" буенча шулай ук Бөек Татарстанның гербында ябалак сурәтләнгән

Пьер Дюваль Д’Аббевиль "Бөтендөнья җәгърафиясе" китабында шулай ук Бөек Татарстанның гербында ябалак булганын яза[2].

Бараҗ (риваятьтәге болгарлар аҗдаһасы) хәзер Казанның гербында һәм байрагында Зилант буларак сурәтләнә, ә ябалак Чирмешәннең гербында бар, шулай ук литва татарларында очрый.

Бөек Татарстан атамасы Татарстан Республикасының исемендә саклана.

Чыганаклар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. Karlus Alard "King of Tataria". Published in Russian as early as in 1709.
  2. Duval d'Abbwille La Geographie Universelle (1676).