Вафирә Гыйззәтуллина

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Вафирә Гыйззәтуллина latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Вафирә Гыйззәтуллина
W.Gizzatullina.jpg
Туган телдә исем Вафирә Мөхәммәтдин кызы Гыйззәтуллина
Туган 13 февраль 1946(1946-02-13)
Coat of Arms of Tatarstan ASSR.png ТАССРның Менделеевск районы Камай авылы, РСФСР байрагы РСФСР, Flag of the Soviet Union.svg/Coat of arms of the Soviet Union 1.svg ССРБ
Үлгән 17 сентябрь 2001(2001-09-17) (55 яшь)
Үлем сәбәбе Юл-транспорт казасы
Яшәгән урын Татарстан урамы, Казан[1]
Четаев урамы, Казан[1]
Әлма-матер Казан дәүләт консерваториясе
Балалар Камилә Гыйззәтуллина
Бүләк һәм премияләре ТАССР халык артисты - 1981РСФСР атказанган артисты - 1988
"Бәхет" җыры В.Гыйззәтуллина башкаруында

Вафирә Гыйззәтуллина (1946 елның 13 феврале, Камай авылы, ТАССР, РСФСР, ССРБ2001 елның 17 сентябре, Уфа-Казан трассасы, ТР, РФ) – җырчы, Милли Мәҗлес депутаты[2], ТАССРның халык (1981), Каракалпакстан АССРның халык һәм РСФСРның атказанган артисты (1988)[3], .

Тәрҗемәи хәле[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Вафирә Гыйззәтуллина 1946 елның 13 февралендә ТАССРның Менделеевск районы Камай авылында туа.

Мәктәпнең 8 классын тәмамлагач, Алабуга мәдәни-агарту укуханәсенең китапханә эше бүлегенә укуга керә. Укуханәне тәмамлагач, Камай китапханәсендә хезмәт итә, хор оештыра, аның солисты була[4].

1965 елда Казан музыка училищесын уңышлы тәмамлый. 1965-1974 елларда Казан консерваториясендә укый һәм Валентина Лазько вокал классы буенча тәмамлый[2].

1974 елда Советлар Берлеге күләмендә үткәрелгән Халык җырлары башкаручылары бәйгесендә җиңеп чыга[2]. 1974-1975 елларда Муса Җәлил исемендәге опера һәм балет театрында хезмәт итә[5], 1975-1994 елларда Габдулла Тукай исемендәге Татар дәүләт филармониясенең солисты була[5].

Җырчы 1990-елларда Татарстан Җөмһүриятенең язмышы хәл ителгәндә бик тә актив була, күп протестларда катнаша. Ф.Бәйрәмова сүзләре буенча, В.Гыйззәтулина, 1994 елда Чечня Җөмһүриятенә гаскәр кертүгә каршы чыгып, Рәсәйнең атказанган артисты исеменнән баш тартырга була[6].

"Кара сишәмбе" вакыйгалары белән бәйле[7], 1994 елда Вафирә Гыйззәтуллина Габдулла Тукай исемендәге Татар дәүләт филармониясендә штат кыскарту дулкынына, Флёра Сөләйманова, Таһир Якупов Закир Сафиннан соң эләгеп, эшен калдырырга мәҗбүр була[8][9]. Вафирә Гыйззәтуллина АКШ, Австрия, Алмания һәм Кубада да чыгыш ясый[4]. 1997-2001 елларда "Татарстан" телерадиоширкәтендә эстрада оркестрының алдынгы солисты булып эшли[2].

Җырчының 55 еллыгына Камай авылы тарафыннан Ока машинасы бүләк ителә[10]. Шул машинада Камай авылыннан кайтышлый, 2001 елның 17 сентябрендә Вафирә Гыйззәтуллина Мәскәү-Уфа трассасының 963нче километрында юл казасында һәлак була[10].

"Соңгы елларда аның яшисе килмәде. Дөнья кысаларын тарсындымы, күпме генә өзгәләнсә дә, хәтерсезлек корбаны булу күз алдына килдеме – белмим. Еллар узган саен, тормышның тизлеге арта бара, дия иде", – Камилә Гыйззәтуллина, җырчының кызы[11].

Иҗаты[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

1971 елда Вафирә Гыйззәтуллина Казан телестудиясе төшергән "Идел көйләре" фильм-концертта Гали Ильясов, Рәхилә Мифтахова, Ренат Ибраһимов, Эмиль Җәләлетдинов белән берлектә катнаша[6]. Вафирә Гыйззәтуллина Иделгә багышланган җыр белән концертның башында чыгыш ясый[6]. 1974 елда җырчы Воронежда узган Җырчылар бөтенрусия конкурсында һәм Һавананың Бөтендөнья яшьләр һәм студентлар фестивале конкурсында лауреат исеменә лаек була[12].


Җырчы даими рәвештә туган авылының һәм районының зур вакыйгаларында катнаша, чыгышлар ясый[4]. Озак еллар Вафирә Гыйззәтуллина "Сандугач" балалар вокал-хор бәйгесенең жюри әгъзасе булды[4]. Бүген конкурс җырчының исемен йөртә.


« Гыйззәтуллинаның берсен кояшка тиң күргән Тукай,

Кояш булгач, ай да булсын! Кайда ул ай?

Ул – Вафирә син бугай!
»

Хәтер[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • В.Гыйззәтуллина исемендәге Республика балалар һәм яшүсмерләр иҗаты конкурсы даими үткәрелә[4].
  • В.Гыйззәтуллина исемендәге "Сандугач" Төбәкара балалар-яшүсмерләр вокал-хор конкурсы уза.

Репертуар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

В.Гыйззәтуллина - камера музыкасын үстерүгә һәм танытуга зур өлеш керткән шәхес. Ул күп татар көйязарларының җырлары һәм романсларының беренче башкаручысы булып таныла, шул исәптә Әнвәр Бакиров, С.Сәйдәшев, З.Хәбибуллин, М.Мозаффаров, А.Ключарёв, Н.Җиһанов, Р.Яхин, А.Монасыйпов, Ф.Әхмәтов, С.Садыйкова, Р.Еникиев, М.Макаров вокаль әсәрләре[2][12].

Чыганаклар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • "Вафирә – күпкырлы җәүһәр таш иде" azatliq.org
  • «Татарский энциклопедический словарь» Казань, Институт Татарской энциклопедии АН РТ, 1999
  • «Татарская энциклопедия» Казань, Институт Татарской энциклопедии АН РТ, 2002-14
  • Шакирзянов М. «Республика Татарстан» 14.09.2004
  • Мулланурова Р. Иреккә омтылу // Сөембикә. 1991. № 11
  • Тимбикова К. Сәхнәләрдә йолдыз // Казан утлары. 1991. № 3.
  • Гыйззәтуллина Вафирә Мөхәммәтдин кызы tatarica.org

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Шулай ук карагыз[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]