Вена (анатомия)
| Вена | |
|---|---|
 | |
| Кайда өйрәнелә | флебология[d] |
| Анатомик структурасының үсеше | venous blood vessel development[d] |
| Нәрсәгә тоташа | венулы[d] һәм йөрәк |
| Эчтәлеге | венозная кровь[d] |
| NCI Thesaurus идентификаторы | C12814 |
| Моның каршысы | артерия |
 Вена Викиҗыентыкта | |
Вена - йөрәккә кан ташучы кан тамыры. Веналар посткапилляр венулалардан кан ала. Веналар йөрәк-кан тамырлары системасының бер өлешен тәшкил итүче веноз системага берләшәләр. Канны йөрәктән ташучы тамырлар артерияләр дип атала.
Барлык веналар да углерод диоксидына бай веноз кан йөртмиләр, артерияләр дә гел кислородка бай артериаль кан белән тулы булмый. Мәсәлән, үпкә веналары йөрәккә артериаль кан китерә, ә үпкә артериясе йөрәктән үпкәгә веноз кан йөртә. Бу шулай ук яралгыдагы кендек тамырларына кагыла.
Берничә системада тамырларның капилляр челтәренә бүленү һәм вена системасына яңадан берләшү күренеше бар. Бу лат. rete mirabile venosum - "могҗизалы веноз челтәр" дип атала - мәсәлән, бавырның капка системасында (капка венасы) һәм гипоталамуста. Могҗизалы челтәрләрнең мәгънәсе алардагы кан агымын әкренләштерүдә тора.
Кан тамырларын флебология дип аталган медицина тармагы өйрәнә. Ул тамырларның структурасын һәм эшләвен, аларның авыруларын һәм патологик хәлләрен, диагностикалау, профилактикалау һәм дәвалау ысулларын тикшерә [1] .
Гомуми үзенчәлекләр
[үзгәртү | вики-текстны үзгәрт]Артерияләрдән аермалы буларак, тамырлар организмга һәм тукымаларга кан таратмыйлар, ә алардан канны җыялар һәм кире йөрәккә кайтаралар. Веналар диварлары артерия диварлары белән бер план буенча төзелгән. Ләкин, тамырларның диварлары артерияләрнекенә караганда нечкәрәк һәм сыгылмалыклары азрак (шуның аркасында буш веналар "шиңә").
Веналардагы кан басымы түбән ( терекөмеш баганасының 15-20 мм). Веналар бер-берсе белән анастомозлар аша тоташып, веноз үрелмәләр барлыкка китерәләр (гадәттә органнар янында). Бер-берсенә кушылып, кечерәк тамырлар ахыр чиктә зур вена кәүсәләрен - йөрәккә баручы веналарны барлыкка китерәләр.
Канның кирегә агуын булдырмас өчен, веналарда клапаннар бар.
Классификация
[үзгәртү | вики-текстны үзгәрт]Вена диварлары өч катламнан, яки тышчадан тора: эчке яки эндотелий (тоташтыргыч тукымалар катламында урнашкан эндотелий күзәнәкләреннән тора), урта (эластик тукымалар һәм шома мускул җепселләре), һәм тышкы катлам, адвентиция (тоташтыргыч тукымалардан). Бу тышчаларның үсеше һәм аларның структурасы үзенчәлекләре төрле тамырларда аерылып тора .
Вена стеналарындагы мускул элементлары үсешенә нигезләнеп, алар ике төркемгә бүленәләр: мускулсыз (җепселле) һәм мускуллы веналар. Мускуллы веналар, үз чиратында, мускул элементларының зәгыйфь, уртача һәм көчле үсешенә ия тамырларга бүленәләр .
Иң мөһим веналар
[үзгәртү | вики-текстны үзгәрт]Тәннең иң мөһим веналары:
- Муен венасы
- Үпкә веналары
- Капка венасы
- Өске куыш вена
- Аскы куыш вена
- Кабырга белән эч арасындагы вена
- Бот венасы
- Тез асты венасы
- Аякның зур тире асты тамыры
- Аякның яшерен кече венасы
Шулай ук карагыз
[үзгәртү | вики-текстны үзгәрт]- Гемодинамика
- Варикоз
- Тирән тамырлар тромбозы
Искәрмәләр
[үзгәртү | вики-текстны үзгәрт]- ↑ Шевченко Ю. Л., Лыткин М. И. . — 1500 экз. — ISBN 978-5-225-04047-5.
Сылтамалар
[үзгәртү | вики-текстны үзгәрт]- Вены // Брокгауз һәм Ефрон энциклопедик сүзлеге: 86 томда (82 том һәм 4 өстәмә). Санкт-Петербург: 1890—1907.
- Вены, болезни их // Брокгауз һәм Ефрон энциклопедик сүзлеге: 86 томда (82 том һәм 4 өстәмә). Санкт-Петербург: 1890—1907.
- Вены // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.