Воскресенское (Казан)

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Воскресенское (Казан) latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Воскресенское
Дәүләт Flag of Russia.svg Россия
Административ-территориаль берәмлек Идел буе районы
Беренче язма телгә алу 1601

Воскресенское (тат. Воскресенски, Васкрисински[1] ) - элеккеге авыл, хәзер — Казан составында аз катлы төзелешле бистә (торак массив).

Территориаль урнашу, чикләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Воскресенское бистәсе Казанның Идел буе районы территориясендә, Урта Кабан күленең көнбатыш ярында, Ишкәкле спорт төрләре үзәге каршында урнашкан.[2]. Воскресенское авылының төньяк чиге бистә читеннән Кабан күле белән Техника урамы арасындагы 100 метрлы җир буйлап уза. Поселокның көнбатыш чиге башта Техника урамы буйлап бара, аннары сынык сызык белән аз катлы поселок төзелеше һәм җитештерү билгеләнешендәге территорияләр арасында уза, аларның бер өлешен 1 нче Тегү фабрикасы һәм Казан электротехника заводы (КЭТЗ) били. Воскресенское авылының көньяк чиге Аркылы-Күпер һәм Авангард урамнары буйлап Урта Кабан күле ярына чыгып, күп катлы йортлар буйлап уза.

Хәзерге вакытта Воскресенское бистәсе территориясе  Казан ҖЭҮ-1 территориясеннән килүче һәм Урта Кабан күленә коючы  агым белән үзара бүленгән ике өлештән тора. Бу агым суны читкә җибәрә торған канал булып тора, элек аңа җылылык электр үзәге эшләп чыгара торган  артык җылы су агызыла иде.[3] .

Каналның төньякка таба Воскресенское авылы барлыкка килгән бистәнең тарихи өлеше урнашкан.

Исем[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Бистә XVII гасырдан бирле Воскресенское исеме астында билгеле, ул вакытта авыл статусы булган. Аның исеме биредә урнашкан чиркәү исеменнән килеп чыга.

Халык[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Воскресенское авылының халык динамикасы
Ел Гомүми саны Ирләр Хатын-кызлар
1859 [4]
293
136
157
1885 [5]
314
145
169
1897 [6]
354
1904 [7]
369
180
189
1907 [8]
418
1927 [9]
190

Тарихи яктан, Воскресенское - Россия авылы.

Административ-территориаль бәйләнеш[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

1860 нчы елларның икенче яртысында Казан губернасы Казан өязе составында Воскресенски вулысы оеша, аның үзәге 1920 елга кадәр Воскресенское авылы була.

1920-нче елда Татар АССР барлыкка килү белән, округлар юкка чыгарыла һәм кантоннар белән алыштырыла, алар вулысларга бүленә. Воскресенски вуылысы сакланып кала, ләкин хәзер ул Арча кантонына керә. Шул ук вакытта, Воскресенское авылы рәсми рәвештә вулыс үзәге булып санала, ә Воскресенски Вулыс Башкарма Комитеты 1927 елга кадәр Казанда, Георгиевская урамы, 61нче бинада урнаша[10] .

1927 елда районлаштыру процессы кысаларында Арча кантоныннан көньяк-көнбатыш өлеш бүлеп бирелгән, аның территориясендә Казан үзәге белән Казан районы төзелгән[11] . Бу район составына Татарстан АССР башкаласы тирәсендәге шәһәр яны территорияләре, шул исәптән Воскресенское авылы керә, ул бу чорда ул Воскресенский авыл советы үзәге булып тора (Воскресенское авылыннан тыш, авыл советы составына шулай ук Поповка авылы, Эшче бистәсе һәм Калинин бистәсе керә[9] ).

1930 нчы елларның беренче яртысында Воскресенское авылы Казан чигенә керә, ул Сталин районы составында шәһәр бистәсе була [12] (бу авыл әле Казаннан читтә[13] урнашкан 1930 ел  һәм 1935 ел арасында, шәһәр территориясенең бер өлеше булган чорда була[14]; Воскресенскоене шәһәр чигенә кертүнең ихтимал датасы - 1931 ел, ул вакытта Түбән Новгород районы Сталин дип үзгәртелә).

1942 елның 1 апрелендә Сталин һәм Молотов районнары территорияләренең бер өлешендә Свердлов районы төзелә. Воскресенское бистәсе аның составына кертелә һәм 1956 елның декабрендә аны бетергәнчегә кадәр Свердлов районында була[15] .

1956 елның 7 декабрендә Свердлов районы Сталин районына кушыла, аннан зурайтылган төбәк яңа исем ала - Идел буе районы . Воскресенское авылы бу районның бер өлеше була һәм шуннан бирле аның региональ бәйләнешен үзгәртми.

Тарих[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Революциягә кадәрге чор (1917 елга кадәр)[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Воскресенское исеме астында авыл беренче тапкыр 1647—1656 елларда Казан өязенең исәп кенәгәсендә сарай авылы кебек (беренче чыганакта — 7156 елда) «шәһәр янында, ә элек Урта Кабанда Выползово авылы» буларак телгә алына[16].

Шул ук чыганакта әлеге торак пунктның элеккеге яшәеш датасы — 1601 ел (беренче чыганакта — 7109 ел), әмма Выползово авылы буларак түгел, ә соңгы исеме астында (Воскресенское авылы) искә алына: " һәм печән болыннарыннан, Воскресенское авылы крестьяннарының патшага үтенече буенча... Воскресенское авылына печән сабарга ундүрт дисәтинә җир бүленгән " [17] .

Выпользово авылындагы хуҗалыклар саны турында беренче мәгълүмат XVII гасыр башына туры килә: “ 1616 елда авылда 9 крестьян йорты һәм бер бобыль йорты булган. Крестьяннар Царицыно авылында дәүләт сөрүлекләрен сөргәннәр. Ялгызлар дәүләт казнасына илле тиен тләгәнннәр.[18] .

1797 елга кадәр Воскресенское авылы халкы сарай крестьяннары булган, ә аннары 1866 елга кадәр — крестьяннар. 1859 елда авылда 41 хуҗалык исәпләнә[4], 1885 елда — 54 хуҗалык[5], 1904 елда — 69 хуҗалык[7] .

Беренче чиркәү Воскресенскида инде XVII гасырда, аның исеме һәм авыл статусы расланган вакытта барлыкка килгәндер. Һәрхәлдә, XVIII гасыр картографик материаллары (1729[19] һәм 1785[20] еллар) бу авылда гыйбадәтханәнең булуын күрсәтәләр [21], ләкин бу турыда мәгълүмат сакланмаган. Хәер, И. А. Износков соңрак (1885) билгеләп үткәнчә, Воскресенский халкының мәхәллә бәйрәме "көмешсез Косма һәм Дамиан көне " булуын, ә "авылдагы иске агач чиркәү бу изгеләр хөрмәтенә төзелгәнен" билгели .

Воскресенское авылында чиркәү 1893 елда үзгәртеп коруга кадәр

1797 елда Воскресенскида яңа агач мәхәллә чиркәве төзелә, аны 1893 елда мәхәллә кешеләре акчасына үзгәртеп төзиләр; чиркәүнең ике тәхете бар иде: " төп, салкыны, Мәсихнең Терелү Чиркәвен яңарту хөрмәтенә, җылы корылма Изге Николай Чудотворец хөрмәтенә була" [7] .1904 елга аның мәхәлләсе 1571 кеше тәшкил иткән (шул исәптән 75 риясыз) — Воскресенское, шулай ук Күкушкино, Олы Отары, Кече Отары һәм Победилово авылларында яшәүчеләр.[7] .

ХХ гасыр башында чиркәүнең агач бинасы тузган хәлгә килә, шуңа күрә 1909 елның 4 июлендә Воскресенскоеда таш чиркәү салына. Чиркәүнең нигез ташы йоласын Казан епархиясенең икенче викарие, епископ Чебоксарский Михаил башкара. Аңа Казан руханилар академиясе профессоры, митрофор протоиерей Евфимий Малов, күрше җирлекләрдән җирле дин әһелләре һәм руханилар ярдәм итә[22]. Совет чорында таш чиркәү ябыла һәм күп еллар башка максатта кулланыла; бүгенге көнгә стеналар гына исән калган. Күрше җир участогында урнашкан элеккеге агач чиркәү бинасына килгәндә, ул 1961 елда сүтелгән [23][24].

1842—1872 елларда 1842-1872 елларда Воскресенскоеда авыл училищесы була, 1866 елга кадәр ул «приказный» (аерым ведомство хисабына булган), ә аннары земство училищесы статусын ала; 1861 елда анда 20 укучыга кадәр булган, аларны укыту белән Казан руханилары Тихомиров һәм крестьян Семёнов шөгыльләнгән. . 1873 елда авыл авыл мәктәбе Воскресенскоедан Кукушкино авылына күчерелә, ләкин 1884 елда җирле рухани Дмитриевский авылда мәхәллә мәктәбе ача [5] . ХХ гасыр башында анда 17 малай һәм 9 кыз белем ала.

XIX гасыр уртасында Воскресенское авылы Казаннан 3 чакрым ераклыкта урнашкан булган[4]. Шәһәр белән аны ачар пычрак юл тоташтыра. Казаннан ул көньяк юнәлештә Урта (Ерак) Кабан күле буйлап бара, ләкин яр буйлап түгел, ә аннан шактый гына ераклыкта, Жировка авылы аша, аннары Воскресенское авылы аша һәм алга таба Борисково авылы ягына таба бара.

Воскресенскидан төньяктарак урнашкан Жировка авылы әлеге авылның бер өлеше булып санала. Шуңа күрә анда яшәүчеләр Воскресенское авыл җәмгыятенә кергәннәр. 1885 елга булган мәгълүматларга караганда, аның мәйданы 537,5 дисәтинә булган җир кишәрлеге «Воскресенск авылы» дачаларында булган." [5] . Игенчелектән тыш, Воскресенскоеда яшәүчеләрнең күбесе йөк йөртү белән шөгыльләнгән, ә кайберләре - сәүдә һәм һөнәрчелек белән шөгыльләнгән. Авылның үзендә 3 кибет, бер тимерчелек һәм бер эчү йорты булган.[5] .

1870 нче еллар ахырында Түбән һәм Урта (Ерак) Кабан күлләре буйлап  Воскресенское авылында пароходлар йөри башлау белән көньякка таба яр буйлап җәйге дачалар күренә башлый.

Тарихчы Николай Загоскин XIX гасыр азагында бу өлкәне болай сурәтли:

Воскресенское авылы-Казаннан өч чакрым ераклыкта урнашкан Казанның тауасты дача урыннарының берсе. Авыл читендә, күл ярын ясап торган матур йәш урманнар арасында, җиңел мавритан стилендә төзелгән җирле мөселман коммерция дөньясының төп вәкилләре Апанаев, Бурнаев һәм Сайдашев әфәнделәрнең нәфис дачалары тезелгән. Воскресенский авылыннан башлап, дачалар күлнең уң ягында аның ахырына кадәр сузылалар. Монда, эзлекле тәртиптә, Андреевский дачалары (элеккеге Унжениннар), Смирнов (элеккеге Попов) һәм Серебренниковларның дачалары сузыла" .

Шунда ук аерым ведомство карамагындагы шәһәр читендәге Воскресенская дачасы да булган, аның территориясендә салам тамырын эшкәртү заводы һәм «кирпеч сарай» (кирпеч җитештерү) урнашкан. XX гасыр башына Воскресенскидан көньяктарак урнашкан урта (ерак) Кабанның көнбатыш яры диярлек дача ял итү һәм күңел ачу зонасына әверелә, әмма юл начар булу сәбәпле, Казан белән элемтә нигездә су юлы аша башкарыла.

Шәхси дачалардан тыш, биредә тамашачылар өчен уңайлы урыннар да бар иде. Свешников һәм Тарасов тарафыннан 1895 елда ачылган атаклы "Аркадия" Андреевский дачасында була, ресторан, музыка һәм башка күңел ачулардан гыйбарәт була. Аннары Серебрянников дачасында (Серебренников) "Иблис почмагы" урнашкан. 1870-нче еллар ахырында анда ресторан, кумыс хастаханәсе һәм "җәмәгать җыелышлары һәм күңел ачу өчен башка урыннар" барлыкка килә. Бу урын Иблис почмагы ярлары җимерелә башлаганга һәм бөтен күңел ачу инфраструктурасы су астында батканга кадәр 1920—1930 елларга кадәр популяр булган[25] .

Воскресенскоеның үзендә җәен Казанның бай булмаган халкына тапшырыла торган дачалар барлыкка килә. Бу үзенчәлек совет хакимиятенең беренче елларында саклана. Мәсәлән, 1926 елда Казан буенча юл күрсәткече белешмәсендә билгеләп үтелә:

Урта Кабанның сул ярында Воскресенское авылы урнашкан, ул шәһәр белән Жировка авылы ярдәмендә тоташа.Дача һәм азык-төлеккә бәяләр арзанлы булгач, монда хезмәт хакы аз булган хезмәткәрләр яши. Шәһәр белән элемтә Кабан күле буенча көймәләрдә башкарыла" [26] .

Совет чоры (1917—1991)[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

1924 елга кадәр Воскресенское авылының җир биләмәләреннән файдалану территориясенең төньяк чиге Казанның шәһәр чиге участогы буйлап 850 метрга якын — Урта Кабан күленең көнбатыш ярыннан һәм "Мөхәммәдия зиратына" кадәр уза. 1924 елның 9 ноябрендә Үзәк Башкарма комитет һәм Татарстан АССР Халык Комиссарлары Советы карары кабул ителә, аның нигезендә шәһәр читендәге Жировка авылы Казан составына кертелә. Ләкин анда яшәүчеләрнең кайберләре авыл хуҗалыгы белән шөгыльләнүләрен дәвам иткәнгә, алар мөстәкыйль авыл җәмгыяте булдыралар, алар җир кишәрлекләрен куллану хокукын саклап калалар, шул ук вакытта бу җирләр Воскресенский волосте башкарма комитеты идарәсе астында кала[27] .

Беренче совет бишьеллыгы Воскресенское авылы яшәү рәвешенә һәм аның тирә-юнендәге ландшафтына үзгәрешләр кертә. Урта Кабан күле ярында, Казанның Поповка бистәсе һәм элеккеге Жировка авылы территориясендә, 1930 елның 5 маенда Казан дәүләт район электр станциясе (Казан ҖЭҮ-1 ) — беренче бишьеллык планның төзелеше проектларының берсе (1928—1932) башлана. 1933 елның 17 гыйнварында аның 20 тыс. кВт⋅ч күәтле беренче этабы эшли башлый, бу Татар АССРның энергия базасын өч тапкыр арттырырга мөмкинлек бирә[28] .

1932 елда якынча Казан ГРЭСыннан көньяктарак, Воскресенское авылының җирдән файдалану территориясендә синтетик каучук заводы - Ярославль (СК-1), Воронеж (СК-2) һәм Ефремов (СК-3) соң СССРда дүртенче синтетик каучук заводы төзелеше башлый . Ул зур кыенлыклар белән дәвам итә: завод төзелешенә бүлеп бирелгән 20 миллион сум акча урынына 1 миллион сум бүлеп бирелә, нәтиҗәдә 1933 елның февралендә төзелеш эшләренең темплары акрыная. Ләкин ВКП(б) Татарстан өлкә комитеты һәм төзелеш начальнигы Ф. В. Егоровның Серго Орджоникидзе белән очрашуга ирешкән тырышлыгы нәтиҗәсендә финанслауның элекке күләмен торгызуга һәм төзелеш эшләре темпларын арттыруга ирешелә. Нәтиҗәдә, 1934 елда төп технологик цехлар төзелеше тәмамланды, ә 1936 елда СК-4 заводының[29] беренче чираты файдалануга тапшырыла (рәсми исеме 1935 елдан - С. М. Киров исемендәге Казан синтетик каучук заводы).

СК-4 заводыннан ерак түгел, якынча ярты чакрым чамасы Воскресенскоедан көньяк-көнбатышка таба, 1938 елда Казан ясалма күн заводы («Искож») - әлеге торак пункт тирәсендә беренче бишьеллык елларда төзелгән өченче сәнәгать предприятиесе эшли башлый[30].

Әлеге өч предприятие барлыкка килү нәтиҗәсендә, 1930 елларда көнбатышка таба Урта Кабан күленнән Көнбатышка Таба Көньяк сәнәгать зонасы — Казанда иң эре предприятиеләрнең берсе барлыкка килә. 1930 елларның беренче яртысында бу территория Воскресенское авылы, шулай ук аның янәшәсендәге башка торак пунктлар белән бергә (көнбатышка таба — Поповка авылы, Көньяк — Калинин поселогы һәм Борисково авылы), шәһәрнең Сталин районы чикләрендә булып, Казан составына кертелә.. Воскресенское шәһәр яны ял итү урыны буларак, элеккеге җәлеп итүчәнлеген югалтып, шәһәр бистәсенә әверелә.

Бөек Ватан сугышы елларында (1941—1945) Казан ГРЭСы, СК-4 һәм «Искож» заводлары, шулай ук алар янында һәм Воскресенскоедан якын барлыкка килгән резина- техник эшләнмәләр заводы (РТИ), мөһим оборона әһәмиятенә ия була, немец авиаразведкалары нәтиҗәләре буенча (1942 елның июлендә һәм 1943 елның августында) һава бомбардировкалары өчен потенциаль объектлар буларак бүлеп билгеләнә.[31][32] . Ләкин фронттан ерак булганлыктан, Казан дошманның һава һөҗүмнәреннән кача ала.

Сугыш тәмамлангач, Воскресенский тирәсендә Көньяк сәнәгать зонасы үсеше дәвам итә. 1940—1960 нчы елларның икенче яртысында биредә тагын берничә предприятие барлыкка килә, шул исәптән "Теплоконтроль" заводы (Воскресенскоедан 600 метр көньяктарак) 1947 елда төзелә башлаган., аның төзелеше 1947 елда башлана[33], һәм беренче чираты 1952 елның 13 октябрендә файдалануга тапшырыла[34] . 1950-нче елларда РТИ заводы (хәзерге "КВАРТ") зур предприятиягә әйләнә[35].

Воскресенское авылы һәм аның әйләнә-тирәсе Америка иярчененнән сурәттә ( 7 июнь, 1966 )

Авыл үзе дә үсеш ала, аның территориясе 1960-нчы еллар уртасында сизелерлек арта. Үсеш гражданнарга бер катлы шәхси төзелеш өчен җир кишәрлекләре бирү хисабына бара — сугыштан соңгы елларда шундый ысул белән торак кризисының кискенлеген киметергә тырышалар. Ләкин төзелеш Воскресенскоеның тарихи өлешендә түгел, ә аның көньягында, Казан ҖЭҮ-1 аша килүче каналның икенче ягында алып барыла. Биредә поселок йортлары Техника һәм Модель урамнары барлыкка китергән бөтен кварталны диярлек биләп алган. Ләкин соңрак бу торак төзелешенең бер өлешен бетерәләр, ә территория җитештерү объектларына күчерелә.

Воскресенскоедан төньякка таба, Казан ҖЭҮ-1 гә якын территориядә нигездә 1930 нчы елларда юкка чыккан Жировка бистәсенең көньяк чите сакланып калган. Сугыштан соңгы елларда аннан Новобытная урамының Көньяк участогы сакланып кала, аның буенда 1950 еллар азагы-1960 еллар башында берничә ике катлы йорт төзелә. Соңрак аларның кайберләре җимерелә, әмма хәзерге вакытка кадәр сакланганнары Техника урамы буенча адресация алды. Шулай итеп, Новобытная урамының исеме Казан картасында бетерелә.

Воскресенское авылының көньягында, 1950-60 нчы елларда, микрорайонга янәшә урнашкан завод исеменнән рәсми булмаган Теплоконтроль исемен алган торак микрорайон төзелә. Бу урында микрорайон төзелгәнче Эшчеләр бистәсе булган[36],[37] ул 1930-нчы елдан да соңга калмый барлыкка килгән (быелгы көнгә 189 кеше яшәгән [9] ).

Сугыштан соңгы елларда Көньяк сәнәгать зонасын актив үзләштерү, шулай ук аннан көнчыгышка таба торак төзелеше, биредә Казан үзәге белән тотрыклы элемтәне тәэмин итү өчен каты өслекле автомобиль юлларын төзүне таләп итә. 1950—1960 нчы елларда төп транспорт артерияләре, шул исәптән Техника урамы төзелә, аны 1961 елда асфальтлаячаклар.[38] . Шуның аркасында Воскресенское бистәсен шәһәрнең башка өлешләре белән тоташтырган даими автобус элемтәсе оештырыла.

Транспорт[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

1961 елда Техника урамы буйлап Воскресенское белән янәшә өч автобус маршруты уза. Аларның икесе боҗра - 4 һәм 14 иде. 4 нче маршрут Куйбышев мәйданыннан (хәзер - Тукай мәйданы) Татарстан, Тукай, Техника урамнары буйлап һәм алга таба, «Теплоконтроль» заводын читләтеп үтеп, Борисково бистәсенә кадәр бара, шуннан соң Ферма шоссесы, Ырынбур тракты, Эсперанто (хәзерге вакытта - Нурсолтан Назарбаев урамы) һәм Свердлов (хәзерге Петербург урамы) урамнары буйлап шәһәр үзәгенә кайта. 14 нче автобус каршы якка шул ук маршрут буенча бара. Воскресенский янында шулай ук 13 маршрут автобусы уза, ул Дәвликәй бистәсеннән Лебедев урамына, С. М. Киров исемендәге Казан синтетик каучук заводына кадәр бара.[39] . Шул ук маршрутлар 1970-нче елда кулланыла[40] .

1959 елда Техника урамы буйлап, Воскресенское бистәсен узгач, "Искож" заводы янында соңгы "боҗра" тукталыш белән трамвай рельслары салына. Алар буенча ике трамвай маршруты җибәрелә: 3 нче (Искож заводы — Николай Ершов ур.) һәм 10нчы (Искож заводы — Газ урамы) [41] [42] . 1963-нче елда рельслар Борисково авылына кадәр сузыла, шуннан соң бу маршрут буенча 8 нче маршрут (Борисково — Николай Ершова ур.), һәм 3 нче маршруттагы трамвайлар Компрессор заводына йөри башлый[43] . Соңрак, бу юлда ике маршрут кала: иң югары 3 нче (Борисково —Татарстан урамы) һәм 8 нче (Борисково — Николай Ершов ур.), Ләкин 2005—2014 елларда алар бетерелә[44] .

Урам челтәре[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Формаль рәвештә, Воскресенское бистәсендә 10 урам бар, аларның иң искесе - Воскресенская урамы.

Бистәнең барлык урамнарыннан иң озынлыгы-Авангард урамы (2,16 км), әмма поселок территориясе чикләрендә аның озынлыгы 396 м гына тәшкил итә[45]. Бистәдәге иң озын урамнарны исәпкә алып, Арткы Воскресенская (607 м) һәм Воскресенская (600 м), ә иң кыска урам - Арткы-Күпер урамы (64 м).

Аркылы-Күпер урамы — Воскресенское бистәсендә асфальт өслекле бердәнбер урам, әмма бары тик өч күпфатирлы йорт төзелгән ишегалды эчендәге юл булып торганга гына. Аның буенча бистәнең көньяк чиге участогы да уза.

Элек бистә составына тагын берничә урам кергән - Аркылы-Завод, 1 нче Завод, 2 нче Завод, 3 нче Завод һәм 4 нче Завод урамнары, әмма хәзерге вакытта алар янындагы барлык йортлар да диярлек бетерелгән. 2021 ел торышына, алар буенча адресацияне саклап калган өч йорт кына калган - 1 нче Завод ур., 10; 2 нче Завод ур., 1; 4 нче Завод ур., 16 (3 нче завод һәм Аркылы Завод урамнары тулысынча үз йортларын югалтка). Элеккеге поселок киңлегенең калган өлеше бу урамнар буйлап ташландык хәлдә һәм агаччыл үсемлекләр белән капланган. Шуңа күрә бу урамнарны билгеле бер дәрәҗәдә шартлылык белән генә поселок урамнары дип санарга мөмкин.

Воскресенское авылының урам исемнәре (годонимнары)[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Воскресенское авылындагы 5 урамның исеме җирле. Авыл исеме (торак пункт) үзе ике урам - Воскресенская һәм Арткы-Воскресенская исемнәрендә мәңгеләштерелгән. Күпер урамы үзәне төньяк һәм көньяк өлешләргә поселокны аерып торучы канал аша салынган җәяүлеләр күпере буенча аталган; ул күпердән башлана һәм көньяк юнәлештә инде поселок территориясеннән читтә урнашкан Модельная урамына кадәр бара. Өч урамның исеме авылның төп урамнарына карата аларның периферия торышын чагылдыра: аларның икесе "артта" - Арткы-Воскресенская һәм Арткы-Күпер, бер урам аркылы күпер аша уза - Аркылы-Күпер урамы.

Авангард урамының исеме генә идеологик мәгънәгә ия - урам совет җәмгыятенең авангарды (алдынгы өлеше) хөрмәтенә, ягъни коммунистлар һәм пролетариат хөрмәтенә аталган[59] .

Шулай ук карагыз[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/72/166%3D1926.03%3D%D0%9E%D0%B1_%D1%83%D1%87%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B8_%D0%B2_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%81%D1%81%D0%B8%D0%B8_%D0%BF%D0%BE_%D0%B1%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D1%86%D0%BA%D0%BE%D0%B9_%D1%81%D1%81%D1%83%D0%B4%D0%B5%3D%28%D0%94%D0%B5%D0%BB%D0%BE_5%29.JPG
  2. Жилой массив Воскресенское на карте Казани.
  3. Клочков А. . — 1000 экз. — ISBN 978-5-91838-107-6.
  4. 4,0 4,1 4,2 . — Т. 14.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 .
  6. .
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 .
  8. .
  9. 9,0 9,1 9,2 .
  10. Государственный архив Республики Татарстан, ф. Р-1911, оп. 1, д. 17, л. 122.
  11. Казань в состав Казанского района не входила.
  12. .
  13. План Казани.Составлен Земельным отделением и Попланировочным бюро подотдела благоустройства Казанского гор. отдела коммунального хозяйства в 1930 году. Исполнен по материалам съёмки города в 1910—1912 годах Межевым институтом с последующими изменениями и дополнениями.Старые карты России и зарубежья. Дата обращения: 7 ноября 2021.
  14. Татарская АССР. Казанский район. Масштаб 1:200 000.
  15. .
  16. Писцовая книга Казанского уезда 1647—1656 годов : Публикация текста. — Москва: Институт Российской истории РАН, 2001. — 541 с.
  17. .
  18. Султанов Р. И. Историческая география Казани (город и его предместья в XVI—XVII веках). — Казань: Магариф, 2004. — С. 207. — 271 с.— 3000 экз.— ISBN 5-7761-1377-6.
  19. Французская карта окрестностей Казани 1729 г..ЭтоМесто.ru.Дата обращения: 8 ноября 2021.
  20. Карта Казанского уезда Казанского наместничества 1785 г..ЭтоМесто.ru.Дата обращения: 8 ноября 2021.
  21. На этих картах населённые пункты с православными храмами (сёла) обозначены красным кружком с крестом над ним.
  22. Храм Воскресения Словущего в селе Воскресенское.Православие в Татарстане. Информационно-просветительский сайт Татарстанской митрополии.Дата обращения: 8 ноября 2021.
  23. . — ISBN 5-93962-114-7.
  24. Гранковский В.Воскресенское. Церковь Воскресения Словущего (старая).Соборы.ру: Народный каталог православной архитектуры(26 декабря 2014).Дата обращения: 14 ноября 2021.
  25. {{{башлык}}}. — С. 18—19.
  26. .
  27. .
  28. . — Т. 2.
  29. История Казани. — Казань: Татарское книжное издательство, 1991. — Т. 2. — С. 150—151. — 382 с.
  30. Агеева Л. Лев Ластин отдал заводу ИСКОЖ 29 лет своей жизни. Казанские истории (15 января 2021). Дата обращения: 9 ноября 2021.
  31. 1942. Немецкая аэрофотосъёмка СССР. Старые карты России и зарубежьяДата обращения: 9 ноября 2021
  32. Брайловская С. Шпионы по приглашению. Фашисты знали, где в Казани находятся стратегические объекты и что производится в цехах. Российская газета — Волга-Урал (18 апреля 2013). Дата обращения: 9 ноября 2021.
  33. Клочков А. . — ISBN 978-5-91838-107-6.
  34. .
  35. История предприятия. АО «КВАРТ»: официальный сайтДата обращения: 10 ноября 2021.
  36. 1942. Немецкая аэрофотосъёмка СССР.
  37. Губаева Л. Фотомарафон «100-летие ТАССР»: строительство дома в Казани, 1940 год. Проект «Реального времени»: от Татарии — к Татарстану, часть 85-я. Реальное время (11 ноября 2019). Дата обращения: 13 ноября 2021.
  38. Тунаков П. Д. .
  39. Бушканец Е. .
  40. Бобченко Т. С., Гарзавина А. В., Синицына К. Р. .
  41. Клочков А. . — 1000 экз. — ISBN 978-5-91838-107-6.
  42. Бушканец Е. .
  43. Как проехать по Казани: [Схема трамвайных и троллейбусных маршрутов из путеводителя 1964 г.].
  44. Клочков А. . — 1000 экз. — ISBN 978-5-91838-107-6.
  45. Длина Авангардной улицы в границах территории посёлка (жилого массива) Воскресенское. Яндекс.КартыДата обращения: 7 ноября 2021.
  46. Реестр названий улиц города Казани. Утверждён Постановлением Исполнительного комитета г. Казани от 3 февраля 2016 года № 286. 2021-11-08 тикшерелгән.
  47. Авангардная улица в Казани. 2021-11-07 тикшерелгән.
  48. Список посёлков, слобод и улиц, входящих в черту г. Казани // Вся Казань: Справочная книга по городу Казани / Сост.: М. Бубеннов, Н. Козлова, А. Никольский и др. — Казань: Редакция газеты «Красная Татария» — «Кызыл Татарстан», 1940. — С. 268. — 286 с.
  49. Воскресенская улица в Казани. 2021-11-07 тикшерелгән.
  50. По этой улице сохранилось лишь одно домовладение — № 10.
  51. По этой улице сохранилось лишь одно домовладение — № 1.
  52. По этой улице сохранилось лишь одно домовладение — № 16.
  53. Задне-Воскресенская улица в Казани. 2021-11-07 тикшерелгән.
  54. Задне-Мостовая улица в Казани. 2021-11-07 тикшерелгән.
  55. Мостовая улица в Казани. 2021-11-07 тикшерелгән.
  56. Поперечно-Заводская улица в Казани. 2021-11-14 тикшерелгән.
  57. По этой улице сохранилось лишь одно домовладение — № 13.
  58. Поперечно-Мостовая улица в Казани. 2021-11-07 тикшерелгән.
  59. Амиров К. Ф., Ахметзянова Р. Х., Вениаминов Р. Г. . — 3000 экз. — ISBN 978-5-93962-293-6.

Чыганаклар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Сылтамалар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]