Герхард фон Кюгельген
.svg){kind=small}
.JPG)
Франц Ге́рхард фон Кю́гельген (немец телендә: Franz Gerhard von Kügelgen; 1772 елның 6 феврале, Бахарах — 1820 елның 27 марты, Дрезден) — портрет эшләре һәм тарихи сюжетларга әсәрләре белән мәшһүр XVIII гасыр ахыры – XIX гасыр башы академик юнәлешле немец живописецы. Дрезденда Нәфис сәнгатьләр Академиясе профессоры һәм шулай ук Пруссиянеке дә, Санкт-Петербургта Император сәнгать Академиясенеке дә әгъзасы булган. Зур немец рәссамнар гаиләсе әгъзасы, Кюгельген дворян ыруыннан килеп чыгышлы[7]. Аның игезәк ир туганы, Карл фон Кюгельген, шулай ук рәсем ясаучы һәм живописец булган[8].
Тәрҗемәи хәле
[үзгәртү | вики-текстны үзгәрт]Художество гаиләсенең ыру башы Франц Антон Кюгельген (1727—1788) Кёльн суд пулатының киңәшчесе булып хезмәт иткән. Аның ике игезәк улы булган: Герхард һәм Карл.
Ир туганнар 6 февральдә Рейн ярында урнашкан немец шәһәре Бахарахта (Рейнланд-Пфальц җире) туган булган. Боннда мәктәпне тәмамлап, 1790 елда Герхард ир туганы Карл белән Майнадагы-Франкфуртта пейзажист Штюцтан живопись өйрәнергә киткәннәр, аннан соң Кобленцта Януариус Циктан, аннан соң Вюрцбургта. 1791 елда ул Боннга кайткан, анда ул Кёльнның курфюрсты һәм архиепископы Максимилиан Франц Австрияле, архиепископ Фердинанд Август фон Шпигель, граф Фердинанд Эрнст фон Вальдштейн һәм башка шәхесләрнең портретларын башкарган [9]. Аннан соң Герхард ир туганы белән Кёльн курфюрсты-архиепископы Максимилиан Франц Австрияле стипендиясенә Европа илләре буенча белем алу сәфәрен башкарган: аларның ахыргы максаты Рим булган. Башта 1795 елда алар Мюнхен аша Ригага барганнар. Ригада Герхард һәм Карлны Ливониянең балтик-немец дворянствосы сәламләгән, хосусан, Герхард күпсанлы заказлар алган. Ригада аның ике ярым ел эшчәнлеге аның өчен иң продуктив булган: бу период белән илле дүрт портрет һәм ике аллегорик картина даталана[10]. 1798 елда ир туганнар Санкт-Петербургка килгән, император Павел I рәхимлелегенә кергән һәм сарай яны живописецлар титулын алган. Ревельдә, Римда, Санкт-Петербургта һәм Парижда булуыннан соң Герхард фон Кюгельген 1805 елда Дрезденда тора башлаган. Аның шәһәр йортын - Кюгельгенхаусны (Kügelgenhaus) “Ходай алкышы” (Gottessegen) дип атаганнар, ул Дрезденның рәссамнарының иртә романтик хәрәкәтенең рәссамнарының һәм әһелләренең очрашу урыны булган. Хәзер бу йортта Дрезден романтизмы Музее (Museum der Dresdner Romantik) урнашкан. Кюгельген рәссам Каспар Давид Фридрихның остазы һәм дусты булган. Ул заказга портретлар һәм шулай ук сәяси һәм иҗтимагый эшлеклеләр, галимнәр һәм сәнгать әһелләре портретларын ясарга дәвам иткән. Алар арасында Каспар Давид Фридрих, Иоганн Вольфганг фон Гёте, Иоганн Готфрид Гердер, Август фон Коцебу, Фридрих Шиллер, Иоганн Готфрид Зойме, Людвиг Уланд, Захария Вернер, Кристоф Мартин Виланд, Карл Симон Моргенштерн һәм күп башкаларның портретлары. Шулай да үтә дини рәссам буларак аның өчен төп булып дини живопись калган[11].
Герхард фон Кюгельгенның тормышы фаҗигале рәвештә тәмамланган булган. В 1820 елда ул Лошвицта студиясеннән кайтканда, Дрезденда талаучы, солдат-дезертир тарафыннан атып үтерелгән булган[12]. Дрезденда иске католик зиратында күмелгән булган[13].
Гаиләсе
[үзгәртү | вики-текстны үзгәрт]1800 елда Кюгельген Ливониядә Эйгстфердан өйрәнчекләренең берсе Элен Мари Зоге фон Мантейфельгә өйләнгән булган, ул аның белән 1798 елда Ревельдә танышкан булган [14]. Аларда өч бала булган. Олы улы Вильгельм, Санкт-Петербургта 1802 елда туган булган һәм шулай ук үскәч рәссам-портретист һәм тарихи картиналар остасы булган. 1805 елдан бирле Дрезденда торган, Дрезден художестволар Академияседә укыган, әмма «Карт кешенең балачак хатирәләре» (Jugenderinnerungen eines alten Mannes) мемуарлары белән күбрәк мәшһүр. 1801 елда Петербургта туган олы кыз туганы Мария Вильгельм тууына кадәр күп түгел вакыт элек үлгән булган. Алардан соң Герхард (1806—1884)[9] һәм Адельхайд (1808—1874) барган[15].
Истәлек
[үзгәртү | вики-текстны үзгәрт]1994 елның 3 апрелендә ачылган 11313 Kügelgen астероиды Герхард фон Кюгельген хөрмәтенә аталган булган.
Галерея
[үзгәртү | вики-текстны үзгәрт]-
Фридрих Шиллер. 1808 һәм 1809 арасында. Киндер тукыма, май. Гёте Йорты, Майнада-Франкфурт -
Иоганн Вольфганг фон Гёте. 1808 һәм 1809 арасында. Киндер тукыма, май. Тарту университеты китапханәсе, Тарту -
Каспар Давид Фридрих портреты. 1808. Киндер тукыма, май. Кунстхалле, Гамбург -
Кристоф Мартин Виланд. 1808. Киндер тукыма, май. Тарту университеты китапханәсе, Тарту -
Принцесса Луиза һәм аның ир туганы принц Альбрехт Пруссияле. Як. 1817. Киндер тукыма, май. «Гатчина» дәүләт музей-тыюлыгы -
Императрица Мария Федоровнаның траурда портреты. 1801. Дәүләт Рус музее, Санкт-Петербург -
Императрица Елизавета Алексеевна. 1800-енче еллар. Киндер тукыма, май. Санкт-Петербург дәүләт тарих музеее
.jpg)
Искәрмәләр
[үзгәртү | вики-текстны үзгәрт]- ↑ 1,0 1,1 Franz Gerhard von (1772-1820) Kügelgen
- ↑ 2,0 2,1 Брокгауз энциклопедиясе
- ↑ Hellermann D. v. Kügelgen, (Franz) Gerhard von // Grove Art Online / J. Turner — [Oxford, England], Houndmills, Basingstoke, England, New York: OUP, 2017. — doi:10.1093/GAO/9781884446054.ARTICLE.T048199
- ↑ Deutsche Nationalbibliothek Record #118567543 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
- ↑ Benezit Dictionary of Artists — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
- ↑ https://www-degruyter-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/database/AKL/entry/_00103155/html
- ↑ Gerhard von Kügelgen.
- ↑ Thieme / Becker. Allgemeines Lexikon der bildenden Künstler von der Antike bis zur Gegenwart. — E.A. Leipzig, 1899
- ↑ Neues allgemeines Künstler-Lexicon; oder Nachrichten von dem Leben und den Werken der Maler, Bildhauer, Baumeister, Kupferstecher etc. Bearb. von Dr. G. K. Nagler. — München: E.A. Fleischmann, 1835—1852
- ↑ Friedrich Christian August Hasse. Das Leben Gerhards von Kügelgen. — F. A. Brockhaus, Leipzig 1824. — S. 63-64
- ↑ Veit-Mario Thiede. In Gottes Namen. Goethe lobte ihn als «Seelenmaler», er porträtierte die Großen seiner Zeit. Doch seine Hingabe galt der religiösen Malerei // Kirche+Leben, 13. Februar 2022. — S. 19
- ↑ Friedrich Christian August Hasse. Das Leben Gerhards von Kügelgen. — Leipzig: F.A. Brockhaus, 1824. — S. 343
- ↑ Dresdner Maler ermordet // Bautzener Bote, 3. Mai 2019, abgerufen am 17. Februar 2022 [1]
- ↑ Калып:BBLD
- ↑ Adelheid Maria von Kügelgen. Frank Heidermanns, abgerufen am 15. Dezember 2017 [2]
Әдәбият
[үзгәртү | вики-текстны үзгәрт]- Калып:Исторический вестник
- Власов В. Г. Кюгельхен // Стили в искусстве : Архитектура, графика. Декоративно-прикладное искусство. Живопись, скульптура : словарь : в 3 т. / В. Г. Власов. — СПб. : Кольна, 1996. — Т. 2 : Словарь имён : А—Л. — С. 468. — 543 с. : ил.. — ISBN 5-88737-005-X. — Калып:OCLC.
- Калып:ВТ-РБС+
- Кюгельген // Брокгауз һәм Ефрон энциклопедик сүзлеге: 86 томда (82 том һәм 4 өстәмә). Санкт-Петербург: 1890—1907.
- Kügelgen C. von. Gerhard von Kügelgen als Porträt- und Historienmaler : [алм.] : Mit 103 Abbildungen nach Gemälden, Zeichnungen und Stichen / von Constantin von Kügelgen. — Zweite billige Ausgabe. — Stuttgart : Belfer'sche Verlangsbuchhandlung, 1904. — 124 S. : Ill.. — Калып:OCLC.
- Kügelgen C. W. von. Kügelgen, Gerhard (Franz G.) von / C. v. Kügelgen // Allgemeines Lexikon der bildenden Künstler von der Antike bis zur Gegenwart, begründet von Ulrich Thieme und Felix Becker : [алм.] : unter Mitwirkung von etwa 400 Fachgelehrten bearbeitet und redigiert von H. Vollmer, B. C. Kreplin, J. Müller, L. Scheewe, H. Wollf, O. Kellner : in 37 Bd. / herausgegeben von Hans Vollmer. — Leipzig : E. A. Seemann, 1928. — Bd. 22 : Krügner — Leitch. — S. 51–53. — 600 S. — Калып:OCLC.
- Kügelgen L. von. Gerhard von Kügelgen : ein Malerleben um 1800 und die anderen sieben Künstler der Familie : [алм.] / Leo von Kügelgen. — 3., vollständig umgearbeitete und erweiterte Auflage. — Stuttgart : Belser, 1924. — S. 1–137. — VII, 224 S. : Ill.. — Калып:OCLC.
- Kügelgen W. von. Jugenderinnerungen eines alten Mannes : [алм.] / Wilhelm von Kügelgen. — [3. Aufl.]. — München ; Berlin : Koehler & Amelang, 1996. — ISBN 3-7338-0153-9.
- Gerhard von Kügelgen (1772—1820). Malerfreund und Kunstgefährte von Caspar David Friedrich in Dresden. Sonderheft der Dresdner Kunstblätter. 46.Jg. Galerie Neue Meister Dresden 2002
- Hellermann D. von. Kügelgen, (Franz) Gerhard von / Dorothee von Hellermann // The Dictionary of Art : [ингл.] : in 34 vols. / edited by Jane Turner. — New York : Grove's Dictionaries, 1996. — Vol. 18 : Kettle to Leathart. — P. 498. — XIII, 910 p. : ill.. — Reprinted ed. with minor corrections, 1998. — ISBN 1-884446-00-0. — Калып:LCCN. — Калып:OCLC.
- Dorothee von Hellermann: Gerhard von Kügelgen (1772—1820). Das zeichnerische und malerische Werk. Reimer, Berlin 2001, ISBN 3-496-01229-3 (Werkverzeichnis)
- Karl-Ernst Linz: Die Bacharacher Malerzwillinge Gerhard und Karl von Kügelgen. Verein für die Geschichte der Stadt Bacharach und der Viertäler e.V., Bacharach 1997, ISBN 3-928022-63-6
- G. H. Mostar und R. A. Stemmle: Der Tod des Malers. Der Fall des Malers Kügelgen, in: Die Höllenmaschinen des Dandy Keith. Der Fall des Sprengstoffattentäters Thomas Keith und 5 andere Kriminalfälle. In der Reihe Justitia — Sensationelle Kriminalfälle. Goldmann, München 1967, S. 89
- Hans Schöner: Gerhard von Kügelgen. Leben und Werk. Selbstverlag, Mönkeberg 1982
Сылтамалар
[үзгәртү | вики-текстны үзгәрт]- Калып:PND
- Профиль Герхарда фон Кюгельгена на официальном сайте Российской академии художеств
- Калып:BBLD802-1867)|S=427}}