Эчтәлеккә күчү

Гесперидлар

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Гесперидлар latin yazuında])
Гесперидлар
Рәсем
Ата Zevs, Атлант, Эреб[d], Форкий[d] һәм Геспер[d]
Ана Нюкта, Фемида[d], Кето[d] һәм Гесперида[d]
Дәүләт  Греция
Урын Ликсус[d]
 Гесперидлар Викиҗыентыкта

Гесперидлар (бор. грек. Ἑσπερίδες) — борынгы грек мифологиясе персонажлары[1], аталары Геспер яки аналары Гесперида исеме белән аталганнар:

  • аталары буенча — нимфалар, Геспер (Кичке Йолдыз) һәм Нюкта (Төн) кызлары;
  • аналары буенча — Гесперида һәм Атласның 7 кызы, алар әниләре белән бергә Орион тарафыннан эзәрлекләнгәннәр[2].

Икенче версия буенча — Форкис һәм Кето кызлары. Горгоннар белән янәшә бәхетле утрауларда яшәгәннәр. Алар яшәгән һәм аждаһа Ладон саклаган бакчада алтын алмалар үскән — Геяның Герага бүләк иткән туй бүләге. Бу алмаларны табу — Геракл батырлыкларының берсе булган. Соңрак язучылар Гесперидларны Гипербореялар иленә күчергәннәр; алмалар турындагы хикәя мифның көнчыгыш чыгышын күрсәтә[3].

Гесперидлар исемнәре

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Псевдо-Аполлодор буенча алар дүрт апа булган: Эгла (Αἴγλη, «сияние»), Эрифия (Ἐρύθεια, «кызыл»), Геспера (Ἑσπέρα, «кичке» — апаларның иң олысы) һәм Аретуса (Ἀρέθουσα).

Икенче версия буенча, алар җидәү — Олимпиядә Зевс тәхетендә ике Гесперида сурәтләнгән[4], ә Олимпиядә Гера гыйбадәтханәсендә биш Гесперида сыннары сурәтләнгән[5].

Гесперида белән Атласның җиде кызы: Майя, Электра, Тайгета, Астеропа, Меропа, Алкиона һәм Келена. Гесперидлар шулай ук аталары буенча Атлантидлар (Atlantidae) дип аталганнар; 15 кә кадәр Атлантидлар саналган, алар исәбенә Бахус тәрбиячеләре, наксос патшасы Ликургның кызлары кергән, алар Юпитер тарафыннан Олимпка аның улы турында кайгырткан өчен алынган. Бахусның бу тәрбиячеләрен Плеядалар дип атаганнар да, чөнки алар Плейона кызлары булганнар[2].

Ханс фон Маре. «Гесперидлар». 1884. Яңа пинакотека. Мюнхен
  • Аретуса — Гесперида[6].
  • Гесперия (Геспера) — Гигин буенча, Гесперидларның берсенең исеме, Никтаның һәм Эребның кызы[7]; топольга әверелә[8].
  • Гестия — Гесперида[6].
  • Гиперефуса — Төн кызы, Гесперидларның берсе[9].
  • Эгла — Гесперида[10]; талга әверелә[11].
  • Эрифея (Эритея/Эрифеида) — Гесперида[12]; карамага әверелә[8].

Тасвирлама

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Гесиод буенча, Нюктадан туганнар[13]. Океан артында Горгоннар янында яшиләр, Гесиод аларны «җырчылар» дип атый[14]. Шулай ук алар — Атлантидлар, чөнки «Атлант янында, гиперборейлар яшәгән җирдә» яшиләр[6]. Атлантаны кайвакыт Гесперидлар атасы дип атыйлар[2][15].

Гесперидлар алмалары турындагы хикәя инде «Титаномахия»дә (б. э. к. VIII гасыр поэмасы)[16] булган, Гесперидларны Стесихор телгә ала[17].

Ферекид сүзләре буенча, Гера Зевска кияүгә чыкканда, Гея аңа алтын алмалар бүләк иткән. Гера аларны Атлант янындагы аллалар бакчасына утырта, ә Атлантның кызлары аларны урлаганга күрә, ул аларны саклар өчен Ладон исемле аждаһаны куя[18]. Аның йөз башы булган, ә ике йөз күзе алмаларны даими күзәтеп торган[19].

Диодор сөйләвенчә, Мисыр патшасы Бусирид җибәргән юлбасарлар Гесперидларны бакчада уйнаганда урлаганнар. Юлбасарлар, корабка утырып, ерак түгел генә китеп барганнар да, мәҗлес оештырыр өчен, «ниндидер урынга» төшкәннәр. Геракл анда килеп, юлбасарларны кыйнаган, ә кызларны аталары янына кайтарган. Рәхмәт йөзеннән Атлант аңа алмалар биргән[16].

Мәдәнияттә

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Гесперия хөрмәтенә 1861 елда ачылган астероид (69) Гесперия дип атала.

Искәрмәләр

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
  1. ↑ Мифы народов мира. М., 1991—1992. В 2 т. Т. 1. С. 298—299.
  2. 1 2 3 Атлантиды // Брокгауз һәм Ефрон энциклопедик сүзлеге: 86 томда (82 том һәм 4 өстәмә). Санкт-Петербург: 1890—1907.
  3. ↑ Геспериды // Брокгауз һәм Ефрон энциклопедик сүзлеге: 86 томда (82 том һәм 4 өстәмә). Санкт-Петербург: 1890—1907.
  4. ↑ Павсаний. Описание Эллады V 11, 6.
  5. ↑ Павсаний. Описание Эллады V 17, 2.
  6. 1 2 3 Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека 2014 елның 29 июнь көнендә архивланган, II 5, 11.
  7. ↑ Гигин. Мифы. Введение 3
  8. 1 2 Аполлоний Родосский. Аргонавтика IV 1418.
  9. ↑ Гесиод, фр. 360 М.-У.
  10. ↑ Гесиод, фр. 360 М.-У.; Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека II 5, 11; Гигин. Мифы. Введение 1.
  11. ↑ Аполлоний Родосский. Аргонавтика IV 1419.
  12. ↑ Гесиод, фр. 360 М.-У.; Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека II 5, 11.
  13. ↑ Гесиод. Теогония 215—216.
  14. ↑ Гесиод. Теогония 275.519.
  15. ↑ Диодор Сицилийский. Историческая библиотека IV 2012 елның 30 ноябрь көнендә архивланган 27, 1—4.
  16. 1 2 Титаномахия, фр. 8 Ивлин-Уайт.
  17. ↑ Герионеида, фр. S8 Пейдж.
  18. ↑ Псевдо-Эратосфен. Катастеризмы 3; Гигин. Астрономия II 3, 1; Афиней. Пир мудрецов III 25, 83 с.
  19. ↑ Примечания Ф. А. Петровского в кн. Лукан. Фарсалия. М., 1993. С. 343; Любкер Ф. Реальный словарь классических древностей. М., 2001. В 3 т. Т. 2. С. 111.

Сылтамалар

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
Чыганак — https://tt.wikipedia.org/w/index.php?title=Гесперидлар&oldid=5916041