Гималайлар

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Гималайлар latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Гималайлар
Сурәт
Дөнья кисәге Азия
Дәүләт Flag of Nepal.svg Непал
Flag of Myanmar.svg Мьянма
Flag of the People's Republic of China.svg Кытай
Flag of Pakistan.svg Пакьстан
Flag of India.svg Һиндстан
Flag of Afghanistan.svg Әфганстан
Flag of Bhutan.svg Бутан
Иң югары ноктасы Җомолуңма
Киңлек 400 киламитер
Мәйдан 600 000 дүрткел киламитер,
1,089
Диңгез дәрәҗәсе өстендә биеклек 8848 митер
Эра Эоцен[d]
Озынлык 2400 киламитер
Викимедиа проектының эшлекле исемлеге Википедия:Һәрбер тел бүлегендә булырга тиешле мәкаләләр
Гималайлар (Җир)
Red pog.png
Commons-logo.svg Гималайлар Викиҗыентыкта

Himalaya composite.jpg

Гималайлар яки Гималай таулары (санскр. हिमालय,, хинди हिमालय, непалча हिमालय, кыт. 喜馬拉雅山脈) — Җирнең иң бөек таулар системасы. Гималайлар Һиндстан, Непал, Кытай (Тибет), Пакьстан, Бутан территорияләрендә урнаша.

Гималайларның иң бөек ноктасы (Җомолунгма) шулай ук дөньяның иң югары нокта булып санала.

Гималайлар 2900 кмга сузыла. Таулар системасы киңлеге якынча 350 км. Якынча биеклеге — 6000 м, ә Җомолунгма биеклеге исә 8848 м тәшкил итә.

Дөньяның иң зур елгаларның кайберәүләре: Ганг, Һинд, Брахмапутра, Янцзы, Меконг, Салвин, Кызыл елга (Азиядә), Хунзян, Чао Прайя, Иравади елгасы, Аму Дәрья, Сыр Дәрья, Тарим елгасы һәм Сары елга Һималай тауларыннан агып төшә һәм аларның кушылган агым бассейны 3 млрд кеше өчен Әфганстан, Бангладеш, Бутан, Кытай Халык Җөмһүрияте, Һиндстан, Непал, Бирма, Камбоҗа, Таҗикстан, Үзбәкстан, Төркмәнстан, Казакъстан, Кыргызстан, Таиланд, Лаос, Вьетнам, Малайзия һәм Пакъстанда (бу Җир халкының яртысы диярлек) өй булып тора.

Экологиясе[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Эверест (Җомолунгма), Һималайның иң югары пигы (сулда) һәм Лхотсе (уңда), no. 5
Пакъстан һәм Кытай Халык Җөмһүрияте чигендә урнашкан K2 биеклеге
Непал һәм Сикким, Һиндстан чигендә урнашкан Кангченҗунга биеклеге

Гималай тауларының флора һәм фаунасы климат, явым-төшем, биеклек һәм туфракларга бәйле рәвештә үзгәрә. Климат тау нигезендә тропиклардан иң югары биеклектә мәңге боз һәм карга кадәр дәвамлы рәвештә үзгәрә. Бу климат, явым-төшем, биеклек һәм туфраклар шартларының төрлелеге аерылып тора торган үсемлек һәм хайван төркемнәрен барлыкка китерә. Югары биеклекнең экстремаль шартлары (түбән атмосфера басымы) һәм иң күтәрелеп торган урыннарда бик салкын булу экстремофил организмнарга яшәргә мөмкин итә.

Һинд динендә[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Һинд динендә Гималайларда Шива Ходае сыена дигән ышаныч бар.