Гней Марций Кориолан

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Гней Марций Кориолан latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Гней Марций Кориолан
Coriolanus.jpg
Туган телдә исем Gaius Marcius Coriolanus
Туган V гасыр б.э.к.
Рим
Үлгән V гасыр б.э.к.
Anzio[d]
Ватандашлыгы Рим
Һөнәре Рим гаскәр башлыгы
Җефет Волумния[d]

Commons-logo.svg Гней Марций Кориолан Викиҗыентыкта

Әнисе һәм хатыны Кориоланны Римны һөҗүм итмәскә күндерәләр

Гней Марций Кориолан (tat. lat. Gney Martsiy Koriolan, лат. Coriolanus) – Борынгы Рим риваятьтәге гаскәр башлыгы, патриций булып плебейларны яратмаган өчен Рим шәһәреннән сөргәннән соң, Римга каршы үч алсын өчен Рим дошманнары бергә һөҗүмне оештырган ләкин тәмамламаган.

Тарих[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Рим өчен Шөһрәт[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Гней Марций 493 б.э.к. яшь егет булганда вольсклар башкаласы Кориол шәһәрен буйсындырган өчен Кориолан исеме белән аталган.

Нәфрәт[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Кориолан патриций булып туган гади халыкны - плебейларны бик яратмаган һәм плебейларга трибун яклавы бирмәвен таләп иткән. Шуның өчен хәтта плебейларга бодайны арзанрак сатарга тәкъдим иткән.

Плебейларны яратмаган өчен трибуннар Кориоланны хөкемгә чакыра, беренче тапкыр Рим тарихында патриций хөкемгә чакырылган булган.

Хыянәт[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Кориолан плейбейлар алдында җавап бирергә баш тарткан һәм Рим шәһәрен ташлап киткән. Кориоланның плебейларга карата нәфрәт хисләре бик көчле булганлыктан ул Рим дошманнарына - вольскларга киткән. Шулай итеп плебейларны яратмаган сәбәпле Кориолан туган Рим шәһәрен хыянәт иткән һәм Римга каршы сугышны әзерли башлаган.

Туган шәһәренә үч алу омтылышы[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Кориолан вольск гаскәр башлыгы Тулл Ауфидий белән Рим "плебей шәһәренә" үч алсын өчен Римга каршы гаскәрне китергән.

Кичерү һәм чигенү[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Кориолан Римны һөҗүм иткәнче Рим Кориоланга илчелекне җибәрергә дучар булган. Шушы илчелектә Кориолан әнисе Ветурия һәм хатыны Волумния булган, алар Кориоланны Римны тимәскә күндергәннәр. Әнисе һәм хатыны тыңлап Кориолан соңгы мизгелдә "плебей шәһәрен" Римны кичергән һәм вольсклар гаскәрен Рим шәһәреннән артка юнәлдергән, шушы хыянәт өчен вольсклар Кориоланны үтергәннәр.

Беренче ксенофоб: "Рим патрицийлар өчен"[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Шулай итеп, плебейларны көчле яратмаган сәбәпле Кориолан ике яктан хыянәтче булып чыккан. Кориолан кайчакта "беренче патриций ксенофобы" булып атала. Кориолан шәхесенә күп борынгы тарихчылар - Плутарх, Ливий, Дионисий, Цицерон, Момзен - үз китапларын багышлаган.

Кориолан шәхесе кайбер милләтчеләрдә, Ницше тарафдарларында үрнәк булып санала.

Кориолан мәдәнияттә[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Кориоланга дөнья мәдәниятендә күп әсәрләр багышланган:

  • "Кориолан" - Шекспир фәҗигасе
  • «Кориолан» — Генрих-Иосиф Коллин фәҗигасе.
  • Кориолан (увертюра) — мәшһүр Бетховенның до минор Ор. 62 Генрих-Иосиф Коллин фәҗигасенә увертюрасы.
  • «Кориолан» — Рэйф Файнс триллеры
  • « Кориолан » — совет телеспектакле
  • « Кориолан » — Станислав Лем "Терминус" китабында галәм корабы исеме.

Әдәбият[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • У. Шекспир "Кориолан"
  • The Life of Coriolanus Full text of 17th-century English translation by John Dryden (HTML)
  • The Life of Coriolanus Full text of 19th-century English translation by Aubrey Stewart and George Long (multiple formats for download)
  • Coriolanus Full text of Shakespeare's play based on Plutarch (HTML)
  • Coriolanus Article on Steven Berkoff's production of Shakespeare's play
  • Livius.org Article on Coriolanus

Royal Shakespeare Company RSC page on the play