Эчтәлеккә күчү

Гриллоблаттидалар

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Гриллоблаттидалар latin yazuında])
Гриллоблаттидалар
Сурәт
Халыкара фәнни исем Grylloblattidae Edmund Murton Walker, 1914[1]
Таксономик ранг гаилә[1]
Югарырак таксон Гриллоблаттидалар[d][1], Grylloblattina[d][2], Blattogryllopterida[d][3] һәм Eoblattida[d][4]
 Гриллоблаттидалар Викиҗыентыкта
Grylloblatta campodeiformis

Гриллоблаттидалар (лат. Grylloblattidae) - Notoptera отрядына керүче канатсыз бөҗәкләр семьялыгы.[5] Төньяк ярымшарның әлеге өлкәләрендә яшиләр: Себер, Ерак Көнчыгыш, Төньяк Америка. Фәнгә 34 төрләре билгеле. [6]

[7]Экстремофиллар, салкын шартларда, тауларда һәм мәгарәләрдә, кыялар астында һәм бозлыклар янында яшиләр. Кагыйдә буларак, алар төнге бөҗәкләр, ерткычлар яки детрит белән тукланучылар.[8]

Озын (23-45 сегментлы) антенналары һәм озын церкалары (5-12 сегмент) бар. Тәпиләренең озынлыгы 2-3,5 см, биш сегментлы. Кара төстәге йомыркаларын бер-бер артлы туфракка яки мүккә салалар.[9][10] Личинкалар җенси җитлеккәнче 7 елга кадәр 8 нимфаль үсеш этабын узалар . Бу бөҗәкләрне тере казылмалар дип йөртәләр.[11]

Таралу һәм экология

[үзгәртү | вики-текстны үзгәрт]

Grylloblattidae Төньяк Америка, Көнчыгыш Азия (Корея һәм Япония), Үзәк Азиянең (Себер, Кытай һәм Казахстан) бозлыкларында, мәгарәләрендә, таулы җирләрдә, һәм кайвакыт урманнарда таралалар, һәм Азиянең кайбер тау битләрендә, шул исәптән Гималай өлешләрендә очрыйлар [12] .

Төнге экстремофиллар. Яшәү өчен оптималь температура 1—4 °C чикләрендә.[13][14] Түбәнрәк температурада үлем куркынычы яный. Һава салкынайткан чакта туфрак янындагы кар катламы астында кышлыйлар[15]. Югары температураларга да чыдамыйлар. Ел дәвамында азык табу өчен күчешләр ясыйлар[16]

Биология

[үзгәртү | вики-текстны үзгәрт]

Гриллоблаттидалар бөтен төр ризык белән тукланалар, ләкин беренче чиратта үле буынтыгаяклылар һәм үләксә белән тукланалар. Буынтыгаяклыларның калдыклары аз булганда, алар үсемлек белән тукланалар [17]. Урта Юра чорында яшәгән казылма төр † Plesioblattogryllus magnificus көчле мандибулаларга ия ерткыч булган дип уйланыла.[18]

Гриллоблаттидаларның үз-үзләрен тотышына Норма Фордның 1926-нчы елда бастырылган хезмәте багышланган, һәм ул бу бөҗәкләрне Гриллоблатта тәртибенә урнаштырган [19] .

Таксономия

[үзгәртү | вики-текстны үзгәрт]

5 ыруг, 34 төр . Хәзерге бөҗәкләр арасында аларның иң якын туганнары - Mantophasmatidae. [20] [21]

Әдәбият

[үзгәртү | вики-текстны үзгәрт]
  • Арилло А. [1]М. 2009 елның 20 сентябрь көнендә архивланган
  • {{{башлык}}}. — P. 274—279.
  • {{{башлык}}}. — P. 197-204.

Сылтамалар

[үзгәртү | вики-текстны үзгәрт]

Искәрмәләр

[үзгәртү | вики-текстны үзгәрт]
  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 Integrated Taxonomic Information System — 2012.
  2. ↑ Storozhenko S. Y. Classification of the order Grylloblattida (Insecta), with description of new taxa // Far Eastern Entomologist — Federal Scientific Center of the East Asia Terrestrial Biodiversity, 1997. — ISSN 1026-051X
  3. ↑ Cui Y. New data on the Blattogryllidae-Plesioblattogryllidae-Grylloblattidae complex (Insecta: Grylloblattida: Blattogryllopterida tax.n.) // Arthropod Systematics & Phylogeny — Senckenberg – Leibniz Institution for Biodiversity and Earth System Research, 2012. — ISSN 1863-7221; 1864-8312
  4. ↑ Aristov D. S. Classification of the order Eoblattida (Insecta: Blattidea) with description of new taxa // Far Eastern Entomologist — Federal Scientific Center of the East Asia Terrestrial Biodiversity, 2015. — ISSN 1026-051X
  5. ↑ Стороженко С. Ю. Отряд гриллоблаттидовые (Insecta: grylloblattida): филогения, эволюция, систематика: Автореф. дис. на соискание учен. степени д-ра биол. наук. — СПб., 1996. — 38 с: ил.
  6. ↑ Jarvis, K. J. and M. F. Whiting. {{{башлык}}}(ингл.) // Molecular Phylogenetics and Evolution. — Academic Press. — Т. 41. — № 1. — С. 222—237.
  7. ↑ Kamp, J. W. {{{башлык}}}(ингл.) // The Canadian Entomologist. — Cambridge University Press. — Т. 105. — С. 1235—1249.
  8. ↑ Storozhenko, S. Y. {{{башлык}}}(ингл.) // Articulata. — Т. 3. — № 5. — С. 167—181.
  9. ↑ Gurney, Ashley B. {{{башлык}}}(ингл.). — Т. 74. — С. 67—76.
  10. ↑ Kamp, J. W. {{{башлык}}}(ингл.) // The Canadian Entomologist. — Cambridge University Press. — Т. 111. — С. 27—38.
  11. ↑ Walker, E. M. {{{башлык}}}(ингл.) // Tran. R. Soc. Can.. — Т. 31. — С. 1—10.
  12. ↑ (2010) «A Second New Species of Ice Crawlers from China (Insecta: Grylloblattodea), with Thorax Evolution and the Prediction of Potential Distribution». PLOS ONE 5 (9): e12850. DOI:10.1371/journal.pone.0012850. PMID 20877572.
  13. ↑ Стороженко С. Ю. Систематика, филогения и эволюция гриллоблаттидовых насекомых (Insecta, Grylloblattida). Владивосток, Дальнаука, 1999. 208 с.
  14. ↑ Gordon Ramel. Ice Bugs (Grylloblattodea) 2012 елның 9 май көнендә архивланган
  15. ↑ David Grimaldi, Michael S. Engel (2005). "Polyneoptera: Grylloblattodea: The Ice Crawlers". Evolution of the Insects. New York City: Cambridge University Press. pp. 222–224. ISBN 9780521821490. https://archive.org/details/evolutionofinsec0000grim/page/n241. 
  16. ↑ (2015) «Conserved and narrow temperature limits in alpine insects: Thermal tolerance and supercooling points of the ice-crawlers, Grylloblatta (Insecta: Grylloblattodea: Grylloblattidae)». Journal of Insect Physiology 78: 55–61. DOI:10.1016/j.jinsphys.2015.04.014. ISSN 0022-1910. PMID 25956197.
  17. ↑ David Grimaldi, Michael S. Engel (2005). "Polyneoptera: Grylloblattodea: The Ice Crawlers". Evolution of the Insects. New York City: Cambridge University Press. pp. 222–224. 9780521821490. https://archive.org/details/evolutionofinsec0000grim/page/n241. 
  18. ↑ Walker, E. M. {{{башлык}}}(ингл.) // The Canadian Entomologist. — Cambridge University Press. — Т. 46. — С. 93—99.
  19. ↑ Ford N. {{{башлык}}}(ингл.) // The Canadian Entomologist. — В. 3. — Т. 58. — С. 66–70. — ISSN 1918-3240&f=1003&t=1&v1=&f=4&t=2&v2=&f=21&t=3&v3=&f=1016&t=3&v4=&f=1016&t=3&v5=&bf=4&b=&d=0&ys=&ye=&lng=&ft=&mt=&dt=&vol=&pt=&iss=&ps=&pe=&tr=&tro=&cc=UNION&i=1&v=tagged&s=0&ss=0&st=0&i18n=ru&rlf=&psz=20&bs=20&ce=hJfuypee8JzzufeGmImYYIpZKRJeeOeeWGJIZRrRRrdmtdeee88NJJJJpeeefTJ3peKJJ3UWWPtzzzzzzzzzzzzzzzzzbzzvzzpy5zzjzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzztzzzzzzzbzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzvzzzzzzyeyTjkDnyHzTuueKZePz9decyzzLzzzL*.c8.NzrGJJvufeeeeeJheeyzjeeeeJh*peeeeKJJJJJJJJJJmjHvOJJJJJJJJJfeeeieeeeSJJJJJSJJJ3TeIJJJJ3..E.UEAcyhxD.eeeeeuzzzLJJJJ5.e8JJJheeeeeeeeeeeeyeeK3JJJJJJJJ*s7defeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeSJJJJJJJJZIJJzzz1..6LJJJJJJtJJZ4....EK*&debug=false 0008-347X, 1918-3240. — DOI:10.4039/Ent5866-3
  20. ↑ H.V. Hoell, J.T. Doyen & A.H. Purcell. Introduction to insect biology and diversity(ингл.). — 2nd. — Oxford University Press, 1998. — P. 320. — ISBN 0-19-510033-6.
  21. ↑ Stephen L. Cameron, Stephen C. Barker & Michael F. Whiting {{{башлык}}}(ингл.) // Molecular Phylogenetics and Evolution : journal. — Academic Press. — Т. 38. — С. 274—279. — DOI:10.1016/j.ympev.2005.09.020 — PMID 16321547.
Чыганак — https://tt.wikipedia.org/w/index.php?title=Гриллоблаттидалар&oldid=5101268